Edward III "Święty, Wyznawca" Cerdicingas (urodzony w Islip, Oksfordshire około marca 1003 roku, zmarł w Westminster 5 stycznia 1066 roku) herb

Syn Etelreda II "Bezradnego" Cerdicingas króla Anglii i Emmy Eysteinsson, córki Ryszarda I "Nieustraszonego" Eysteinsson, księcia Normandii.

Król Anglii od 8 czerwca 1042 roku do 5 stycznia 1066 roku. Koronowany w katedrze Winchester 3 kwietnia 1043 roku.

23 stycznia 1045 roku poślubił Edith (Edytę) Aparté Godwinson (urodzona około 1020 roku, zmarła w Winchester 18 grudnia 1075 roku), królową-współwładczynię Anglii, regentkę Anglii, córkę Godwina Aparté, earla Wessexu, Kentu i Gytha Skjoldungiens Thorkelsdóttir, córkę Thorgils Sprakalegg Skjoldungiens.

W czasach, kiedy Edward przyszedł na świat, Anglię najechali Duńczycy. Rodzina królewska musiała uchodzić do Normandii, gdzie zmarł ojciec Edwarda. Anglia przez kilkadziesiąt lat była pod srogim panowaniem duńskim. Dopiero po śmierci króla duńskiego Kanuta, Edward mógł wstąpić na tron angielski ku wielkiemu zadowoleniu całej ludności.

W 1013 roku razem ze swoim ojcem i młodszym bratem Alfredem musiał uciekać do Normandii przed wojskami króla Danii Swena "Widłobrodego". Edward pozostawał w Normandii z niewielką przerwą przez niemal 30 lat. Dzielił tam czas między polowania i modlitwę. Przyjął też normandzkie obyczaje, stamtąd wyniósł przyjaźnie i zaufanych ludzi, którymi będzie się otaczał podczas panowania w Anglii. Wpływy normandzkie będą silne za jego rządów.

Ojciec Edwarda zmarł w 1016 roku. W 1017 roku królowa Emma poślubiła Kanuta "Wielkiego", któremu urodziła syna Hardekanuta. Kanut Wielki umarł w 1035 roku, a Emma zaplanowała oddanie angielskiej korony Hardekanutowi, który jednak przebywał wówczas w Danii i nie mógł szybko przybyć do Anglii. Sytuację tę wykorzystał Harold "Zajęcza Stopa", syn Kanuta z nieprawego łoża, który został okrzyknięty regentem królestwa. Obawiając się, że Harold zdecyduje się przejąć koronę, Emma wezwała na pomoc z Normandii swoich synów, Edwarda i Alfreda. Harold działał szybko i pojmał młodszego z braci, którego kazał oślepić, w wyniku czego książę zmarł. Edwardowi szczęśliwie nic się nie stało, ale opuścił Anglię i wrócił do Normandii. Rok później Anglię opuściła również królowa Emma, a Harold ogłosił się królem.

Harold zmarł w 1040 roku i królem Anglii został przyrodni brat Edwarda, Hardekanut. W 1041 roku wezwał on Edwarda na swój dwór i, jako że sam nie posiadał dzieci, ogłosił go swoim następcą. W 1042 roku zmarł nagle podczas uczty, a Witan, rada królewska, wybrała Edwarda na nowego króla. Koronacja odbyła się w Wielkanoc 3 kwietnia 1043 roku w Katedrze Westminsterskiej. W jego osobie na tron angielski powróciła prastara dynastia z Wesseksu.

Panowanie Edwarda to okres pokoju wewnętrznego w królestwie Anglii. Realna władza nie spoczywała jednak w rękach słabego króla, który swój czas wolał poświęcać modlitwie. Rządy w kraju sprawowali trzej potężni earlowie - Godwin z Kentu, earl Wessex'u, Leofryk, earl Mercji, i Siward, earl Northumbrii. Sam król otaczał się normandzkimi doradcami, co irytowało anglosaską i duńską szlachtę. Na czele opozycji stanął earl Godwin, od 1045 roku teść króla (wydał za niego swoją córkę Edytę, ale nie zmieniło to postępowania Edwarda, który nadał żył w celibacie i nie pozostawił potomstwa). Edward nie godził się z wszechwładzą Godwina. W 1047 roku storpedował plany Godwina pomocy jego siostrzeńcowi, Swenowi II Duńskiemu, zagrożonemu przez Magnusa Norweskiego. W 1050 roku Edward zadał potężny cios potędze rodu Godwina, doprowadzając do rozwiązania najemnej floty, jednej z głównych podpór potęgi Godwina. Do tego doszedł jeszcze spór o obsadę stolicy arcybiskupiej w Canterbury. Król odrzucił kandydata Godwina i powierzył to stanowisko Normanowi, Robertowi z Jumieges.

Do generalnego starcia doszło w 1051 roku, kiedy do Edwarda przybył w odwiedziny jego krewniak i przyjaciel z czasów wygnania, Eustachy II z Boulogne. Podczas drogi powrotnej orszak Eustachego zatrzymał się w Dover i bezceremonialnie zażądał noclegu od mieszczan. W efekcie wybuchły rozruchy, w wyniku których zabito kilku ludzi z orszaku kuzyna Edwarda, hrabiego Eustachego II z Boulogne. Godwin, którego jurysdykcji podlegały te tereny, odmówił ukarania winnych. Zebrał natomiast armię i ruszył przeciwko Edwardowi do Gloucester, ale tym razem przecenił swoje siły. Earlowie Leofric i Siward stanęli po stronie Edwarda i Godwin musiał udać się na wygnanie. We wrześniu 1051 roku został pozbawiony wszystkich tytułów i godności. Królowa Edyta została wysłana do klasztoru w Wherwell.

Godwin jednak rychło nawiązał porozumienie z innymi emigrantami i w 1052 roku powrócił z liczną armią i zyskał spore poparcie w południowej Anglii. Z Irlandii powrócił jego najstarszy syn Harold i odniósł sukcesy w walkach z lokalnymi siłami królewskimi. Earlowie Leofric i Siward w międzyczasie zrazili się do króla. Edward musiał więc przywrócić Godwinowi wszystkie tytuły i oddalić swoich normandzkich doradców. Godwin jednak zmarł w 1053 roku i Edwardowi udało się ukrócić potęgę jego rodu, dzieląc rozległe posiadłości ziemskie earla między jego synów i swoich zaufanych ludzi.

Jako król cieszył się miłością i szacunkiem swoich poddanych. Otaczał opieką ubogich, chorych i ułomnych. Tryb życia bardziej mniszy niż królewski dał mu przydomek "Wyznawca". Za jego panowania wielką rolę w Anglii odgrywało początkowo kilku wielmożów (Anglosasów i Skandynawów), zarządzających dużymi dzielnicami państwa. Edward usiłował ograniczyć wpływy najpotężniejszego z nich, Godwina earla Wessexu.

Wprowadzał Normanów na stanowiska państwowe i kościelne, po śmierci Godwina w 1053 roku, jednak czołowe znaczenie uzyskali jego synowie, zwłaszcza Harold. Bezdzietny, Edward próbował wyznaczyć swego następcę, lecz szczegóły jego działań są niejasne: zapewne w roku 1051 lub 1052 obiecał sukcesję Wilhelmowi księciu Normandii (późniejszy król Anglii Wilhelm I "Zdobywca"), a przed śmiercią wskazał na swego następcę Harolda (późniejszy król Anglii Harold II).

W dziedzinie polityki kościelnej Edward dążył do zacieśnienia stosunków z Rzymem. Wspierał kościoły i klasztory. Największą z jego darowizn było uposażenie i niejako wtórna fundacja opactwa Westminster w Londynie, gdzie koronowano później jego następców i gdzie on sam został pochowany. Wkrótce po śmierci, nad grobem Edwarda w katedrze westminsterskiej poczęły się dziać liczne cuda. Jego kult rozszerzał się na całą Anglię i poza jej terytorium. Został kanonizowany w 1161 roku. Jest patronem brytyjskiej rodziny królewskiej oraz małżeństw w separacji. Święto: 13 października - w rocznicę pierwszego przeniesienia jego relikwii.

Głównym problemem za panowania Edwarda była kwestia następstwa tronu. Edward, mimo iż miał żonę, całe życie żył we wstrzemięźliwości i nie doczekał się potomstwa. Potencjalnych kandydatów do tronu było niewielu. Jedynym żyjącym potomkiem Alfreda Wielkiego był bratanek Edwarda, Edward Wygnaniec. W 1056 roku został on wezwany do Anglii i wyznaczony następcą tronu. Zmarł jednak nagle w lutym 1057 roku pozostawiając małego syna Edgara. Został on wyznaczony następcą, ale nie cieszył się poparciem earlów. Ich kandydatem był earl Wesseksu, Harold, syn potężnego Godwina, którzy rzeczywiście po śmierci Edwarda zostanie królem.

Równolegle dawały o sobie znać pronormandzkie sympatie Edwarda. W 1052 roku w Londynie odwiedził króla książę Normandii Wilhelm II, któremu Edward miał wówczas w tajemnicy przed dworem obiecać sukcesję na tronie Anglii. W 1066 roku Wilhelm powoła się na królewskie obietnice i ruszy na podbój Anglii.

Edward zmarł 5 stycznia 1066 roku w pałacu westminsterskim. Pochowano go następnego dnia w tamtejszym opactwie, które król wybudował w latach 1045-1050 (jego konsekracja nastąpiła 28 grudnia 1065 roku). Earlowie wybrali królem Harolda Godwinsona, ale roszczenia do korony zgłosił Wilhelm Normandzki, który jesienią wylądował w Anglii i dzięki zwycięstwu pod Hastings zdobył angielską koronę.

Kult Edwarda narodził się niedługo po jego śmierci. Po objęciu tronu przez Henryka II w 1154 roku na polecenie króla rozpoczęto przygotowania do wyniesienia na ołtarze. Kult został zatwierdzony przez papieża Aleksandra III w roku 1161.

Od XIV wieku świtz Edward jest głównym patronem Anglii oraz angielskich królów, a także opiekunem złych małżeństw i rozdzielonych małżonków.

W ikonografii święty Edward jest przedstawiany jako wysoki mężczyzna z brodą, w królewskim płaszczu. Czasami niesie chorego. Podanie bowiem głosi, że sam brał niejednego z nich na plecy i zanosił do swojego zamku. Czasem ukazywany jako rycerz w pełnej zbroi. Jego atrybutami są: anioł, berło królewskie, kubek, miecz, pierścień, postać trędowatego.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 5 stycznia. Kościół Anglii wspomina świętego króla 13 października w rocznicę pierwszego przeniesienia jego relikwii w 1166 roku.


Żródła:

Święty Edward Wyznawca "Święci na dziś"


Edward Wyznawca w "Wikipedii"


EADWARD w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Edward the Confessor w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk