Humphrey [Onufry] "Dobry Książę" Plantagenet-Lancaster (Gâtinais-Anjou) (urodzony późnym latem (sierpień - wrzesień) lub też 3 października 1390 roku, zmarł w Bury Saint Edmunds w Suffolk, 23 lutego 1447 roku) herb
Młodszy syn króla Henryka IV Plantagenet-Lancaster (Gâtinais-Anjou), króla Anglii i Marii Bohun, córki Humphreya de Bohun, VII hrabiego Hereford, VI hrabiego Essex, II barona Northampton i Joanny FitzAlan, córki Richarda FitzAlan, X hrabiego Arundel.
Lord wielki szambelana od 7 maja 1413 roku, I książę Gloucester i hrabia Pembroke od 16 maja 1414 roku do 1441 roku, Lord Strażnik Pięciu Portów od 27 listopada 1415 roku do 1441 roku, strażnik Królestwa Anglii od 30 grudnia 1419 roku do 1437 roku, Lord protektor (regent) Królestwa Anglii od 31 sierpnia 1422 roku do 1437 roku, hrabia de iure uxoris Holandii, Zelandii i Hainaut od 7 marca 1423 roku do 9 lipca 1428 roku, hrabia Flandrii od 30 lipca 1436 roku do 1441 roku.
Poślubił (per procuro) w Niderlandach, w październiku 1422 roku, (pro futuro) przed 7 marca (zapewne w lutym) 1422 lub 1423 roku w Hadleigh w hrabstwie Essex (rozwód 28 lipca 1428 roku) Jakobinę Wittelsbach (urodzona w Hadze, 25 lipca 1401 roku, zmarła w Teilingen lub w Leyden, 8 października 1436 roku), księżną Bawarii-Straubing, hrabinę Hainaut, Holandii i Zelandii, córkę Wilhelma Wittelsbacha, hrabiego Holandii (Wilhelm VI), Zelandii (Wilhelm V) i Hainaut (Wilhelm IV) oraz księcia dolnobawarskiego na Straubing (Wilhelm II) i Małgorzaty Robertyng-Capet-Valois, hrabinę Mortagne [Mortain], córki Filipa II "Śmiałego" Robertyng-Capet-Valois, księcia Burgundii. Poślubił w 1428 roku (przed 1431 roku) Eleanor Cobham (urodzona w zamku Sterborough, około 1400 roku, zmarła w Peel Castle, Isle of Man, 7 lipca 1452 roku), córkę sir Reginalda Cobhama, III barona (lorda) Cobham ze Sterborough i Eleonory Culpepera z Rayal, córki sir Tomasza Culpepera z Rayal.
Młodszy brat króla Henryka V. Był kawalerem Orderu Podwiązki od około 1400 roku.
Humphrey (Onufry) zwano go "Dobrym Księciem Humphreyem". Na świat przyszedł późnym latem (sierpień - wrzesień) lub też 3 października 1390 roku.
7 maja 1413 roku otrzymał urząd lorda wielkiego szambelana, 16 maja 1414 roku został kreowany I księciem Gloucester i earlem Pembroke, a w 1415 roku lordem strażnikiem Pięciu Portów. Uczestniczył we francuskiej kampanii Henryka V i walczył 25 października 1415 roku pod Azincourt, gdzie został ranny. 30 grudnia 1419 roku starszy brat mianował go strażnikiem królestwa na czas swojej nieobecności, a krótko przed śmiercią w 1422 roku ustanowił lordem protektorem (regentem) Anglii w imieniu swojego małego synka, Henryka VI.
Ambitny i popędliwy książę musiał walczyć o władzę nad Anglią z członkiem Rady Regencyjnej, kardynałem Henrykiem Beaufortem. Uzbrojeni zwolennicy księcia i kardynała toczyli ze sobą regularne walki. Z biegiem czasu przewagę w tych zmaganiach zaczął uzyskiwać kardynał Beaufort, który zdobył sobie wielki wpływ na chorego na umyśle króla Henryka.
Na początku swojej regencji Humphrey uwikłał się walki w 1422 roku Jakobinę Wittelsbach, dziedziczkę hrabstw Hainaut, Holandii i Zelandii, córkę Wilhelma II, księcia Bawarii-Straubing. W marcu 1423 roku, z prawa pierwszej żony, Humphrey przyjął tytuł hrabiego Holandii, Zelandii i Hainaut, którego zrzekł się jednak 9 lipca 1428 roku po unieważnieniu małżeństwa przez papieża. Podczas tego małżeństwa Jakobina raz zaszła w ciążę, ale poroniła w 1424 roku.
Małżeństwo to nie było udane, a ponadto uwikłało księcia walki o dziedzictwo żony w Niderlandach na które chęć miał także książę Burgundii Filip III "Dobry". Humphrey ostatecznie zrezygnował z walki o trzy wspomniane hrabstwa i rozpoczął starania na dworze papieskim o unieważnienie małżeństwa. W 1421 roku otrzymał upragniony rozwód, gdyż kuria papieska uznała za ważne poprzednie małżeństwo Jakobiny z Janem IV Brabanckim.
W marcu 1423 roku, z prawa pierwszej żony, Humphrey przyjął tytuł hrabiego Holandii, Zelandii i Hainaut, którego zrzekł się jednak 9 lipca 1428 roku po unieważnieniu małżeństwa przez papieża.
Od 30 lipca 1436 roku tytułował się hrabią Flandrii, lecz faktycznej władzy nigdy tam nie sprawował. W 1441 roku, w związku ze skandalem wybuchłym po uznaniu jego drugiej żony za heretyczkę i czarownicę, wycofał się z życia publicznego.
20 lutego 1447 roku został aresztowany pod zarzutem zdrady stanu. Osadzony w Bury Saint Edmunds, zmarł 23 lutego 1447 roku zapewne wskutek udaru lub wyczerpania, niemniej rozpowszechnione były wersje o zamordowaniu poprzez otrucie, uduszenie, utopienie oraz wepchnięcie w odbyt rozpalonego rożna. Spoczął w kościele opackim benedyktynów w Saint Albans, obecnej katedrze.
Humphrey, I książę Gloucester, dochował się również następujących bastardów, z nieznanymi kobietami, może z Eleanor Cobham, córką Reynalda Cobhama, III barona Cobham:
Artur (urodzony między 1422 a 1423 rokiem, zmarł w 1447 roku),
Antygona(urodzona przed 1423 rokiem lub między 1425 a 1428 rokiem, zmarła po 1450 roku), żona: sir Henryka Greya (urodzony 1418 lub 1419 roku, zmarł 13 stycznia 1449 lub 1450 roku), II earla (hrabiego) Tankerville i VII lorda Powys; żona: Jan d'Amancier.
W 1441 roku stracono sekretarza Eleanor, Rogera Bolingbroke'a, jej kapelana, Johna Hunne'a, oraz Thomasa Southwella pod zarzutem uprawiania czarów w celu zabicia króla. Eleanor była sądzona pod tymi samymi zarzutami. Skazano ją na publiczną karę w Londynie, rozwiedziono z Humphreyem i zesłano na resztę życia na wyspę Man.
Skandal związany z Eleanor zrujnował pozycję Humphreya na angielskiej scenie politycznej. Wkrótce został uwięziony pod zarzutem spiskowania przeciwko królowi. Zmarł w więzieniu w niewyjaśnionych okolicznościach w 1447 roku.
Po odziedziczeniu majątku Greenwich Humphrey utworzył tam Greenwich Park a w 1428 roku rozpoczął nad brzegiem Tamizy budowę pałacu Bella Court, nazwanego później pałacem Placentia. Obecny budynek Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego w Greenwich znajduje się w miejscu gdzie wcześniej stała tzw. "wieża księcia Humphreya". "Biblioteką księcia Humfreya" nazwana jest część Bodleian Library w Oksfordzie, gdyż większość jej księgozbioru pochodzi z darowizn księcia. Humphrey był również mecenesem literatów, m.in. poety Johna Lydgate'a.
Żródła:
"KRÓLOWE I KRÓLOWIE WIELKIEJ BRYTANII - od Edgara do Elżbiety II - wszyscy władcy Wielkiej Brytanii"; autor: Przemysław Jaworski - Przemysław Jaworski i Wydawnictwo Novae Res, 2018.
Humphrey Lancaster w "WikipediA".
Humphrey of Lancaster w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
11-11-2025