Jakub I "Konkwistador, Zdobywca" Guilhemid-Sunifred z Urgel (urodzony w Montpellier, 2 lutego 1208 roku, zmarł w Walencji, 27 lipca 1276 roku) herb

Syn Piotra II "Katolickiego" Guilhemid-Sunifred z Urgel, króla Aragonii, hrabiego Barcelony i Marii de Montpellier, córki Wilhelma VIII, senionra de Montpellier.

Król Aragonii, hrabia de Ribagorça, de Sobrarb, Barcelony, de Girony, d'Osona, de Manresa, de Berga, senior de Montpeller i Omelades od 12 września 1213 roku do 27 lipca 1276 roku, senior Balearów od 1229 roku do 27 lipca 1276 roku, król Majorki i Walencji od 28 września 1238 do 27 lipca 1276 roku, hrabia d'Urgell od 1234 roku do 27 lipca 1276 roku, hrabia de Cerdagne, de Roussillon, Vallespir, de Conflent od 1242 roku do 27 lipca 1276 roku.

W Ágreda, 6 czerwca 1221 roku poślubił (anulowane 29 kwietniu 1229 roku) Eleonorę Anscarids (Anscarii)-Ivrea-Bourgogne of Castile (urodzona w 1202 roku, zmarła w Opactwie w Burgos, w 1244 roku), córką Alfonsa VIII "Szlachetnego" Anscarids (Anscarii)-Ivrea-Bourgogne, króla Kastylii i Eleanory Plantagenet (Gâtinais-Anjou), córki Henryka II "Andegaweński, Curtmantle, Fitzempress" Plantagenet (Gâtinais-Anjou), króla Anglii, seniora Irlandii, księcia Normandii i Akwitanii. W Barcelonie, 8 września 1235 roku poślubił Jolantę [Violante] Arpad (urodzona w Ostrzyhomiu, około 1215 roku, zmarła w Huesca, 27 lipca 1251 roku), córkę Andrzeja II Arpad, króla Wegier, Chorwacji i Jolanda Robertyng-Capet-Courtenay, córki Pierre II Robertyng-Capet-Courtenay, hrabiego Newers, d'Auxerre i Tonnerre, cesarza Cesarstwa Łacińskiego, markiza de jure uxoris de Namur. Poślubił w sekrecie, Teresę Gil de Vidaure (zmarła w Walencji, 15 czerwca 1285 roku), córkę Juana de Vidaure.

Z poczęciem Jakuba wiąże się dość niecodzienna historia. Jego ojciec, znany kobieciarz, co potwierdza kronika Jakuba, dążył do unieważnienia małżeństwa z matką przyszłego "Zdobywcy". Maria nie cieszyła się jego zainteresowaniem i Jakub nigdy nie przyszedłby na świat, gdyby nie intryga patrycjuszy Montpellier i rycerza Guillema de Alcalá, bliskiego współpracownika Piotra. Plan zakładał podstawienie Marii w miejsce kochanki, z którą Piotr zamierzał spędzić noc. Średniowieczne alkowy często pogrążone były w mroku - władca zorientował się, z kim ma do czynienia, dopiero o poranku. Ten epizod nie poprawił stosunków między królewską parą. Ostatecznie jednak werdykt papieski z 1213 roku utrzymał małżeństwo w mocy i Jakub pozostał prawowitym dziedzicem tronu.

W 1211 roku Piotr przekazał swego pierworodnego potomka w ręce Szymona z Montfort, wodza krucjaty przeciw albigensom, przewidzianego w umowie z Sant Nazari de Masol z 11 września 1211roku, na teścia królewicza. Niebawem drogi Piotra II i Montforta rozeszły się - "Lew Krucjaty", podbijając na rozkaz papieża Langwedocję, zagroził katalońskim interesom. 12 września 1213 roku zbrojne starcie pod Muret rozstrzygnęło losy konfrontacji na korzyść Montforta; walczący incognito (dokonał zamiany zbroi z pewnym rycerzem) król Piotr poległ. Kronika Jakuba podaje, że wyczerpany upojną nocą z langwedocką metresą król nie był w stanie wysłuchać na stojąco mszy przedbitewnej. W maju 1214 roku Jakub został w Narbonie przekazany swoim baronom na polecenie papieża Innocentego III, zwierzchnika lennego Aragonii. Legat Pietro da Benevento towarzyszył infantowi w drodze do Lleidy, gdzie zwołał Kortezy, na których trzy stany przysięgły wierność nowemu monarsze. W imieniu Jakuba rządy przejął jako prokurator generalny jego stryjeczny dziadek, hrabia Roussillon (Rosselló) Sanczo. Z woli Rzymu wychowanie i opiekę nad młodym władcą powierzono mistrzowi prowincji templariuszy Guillemowi de Montrodon. Tym samym papież dopilnował, by Jakub nie poszedł w ślady ojca i nie kontynuował tradycyjnej katalońskiej polityki w Langwedocji i nie wspomagał tamtejszych baronów, oskarżonych o sprzyjanie herezji, w walce z krucjatą Montforta. 23 stycznia 1216 roku papież wyznaczył do udziału w zarządzie państwem u boku hrabiego Sancza siedmiu doradców. W skład tego grona weszli: z Katalonii arcybiskup Tarragony Espareg de la Barca, mistrz templariuszy Guillem de Montrodon, wicehrabia Guillem de Cardona i prawnik Guillem de Cervera, a z Aragonii biskup Tarazony García Frontín oraz baronowie Ximeno Cornell i Pedro Ahonés. W zamyśle papieża rada miała ograniczyć władzę Sancza jako człowieka sprzyjającego "heretykom" z Langwedocji; w rzeczywistości jednak wzmocniła jego autorytet przez asystę siedmiu znakomitości w jego rządach i rozproszyła odpowiedzialność za niepopularne w Rzymie decyzje. Jednym z takich bulwersujących papiestwo posunięć było udzielenie posiłków przybyłemu po pomoc hrabiemu Tuluzy Rajmundowi VI jesienią 1216 roku.

Po dojściu do lat sprawnych Jakub oparł się na mieszczaństwie Barcelony przeciw opozycji możnowładczej. Doświadczenia z okresu małoletności skłoniły go do faworyzowania Katalończyków, w porównaniu z Aragończykami mniej krnąbrnych i przywiązanych do feudalnych przywilejów. Dążąc do wewnętrznego uspokojenia państwa, Jakub skierował zainteresowania swych baronów na tory rekonkwisty. Rozszerzył terytorium Korony Aragonii kosztem rozpadającej się Hiszpanii muzułmańskiej, czyli Al-Andalus. W 1229 roku podbił Majorkę, w 1234 roku Minorkę, w 1235 roku Ibizę, a w 1238 roku królestwo Walencji. Po tych podbojach Jakub przyjął tytuły (prócz wcześniejszego tytułu króla Aragonii) króla Walencji i króla Majorki. Zwycięstwa Jakuba wzmocniły jego pozycję w państwie, ułatwiły złamanie opozycji i przeprowadzenie kodyfikacji praw dla Walencji i Aragonii. Rozwój handlu morskiego prowadzonego przez miasta Aragonii i związany z tym rozwój floty skłonił Jakuba do podjęcia zabiegów o opanowanie zachodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Jakub poparł króla Sycylii Manfreda Hohenstaufa w jego dążeniach do stworzenia królestwa Włoch nie powiązanego z Niemcami. Sojusz z Manfredem utwierdził Jakub w 1262 roku małżeństwem swego syna Piotra z córką Manfreda Konstancją. W tej sytuacji Karol I Andegaweński, obawiając się wzmocnienia Jakuba, przyjął w 1265 roku odrzuconą poprzednio propozycję papieską podboju Sycylii i przy wsparciu papieża Urbana IV pokonał w 1266 roku Manfreda, a w 1268 roku - Konradyna. Jakub został zmuszony do porzucenia swych planów.

Za panowania Jakuba zwołano pierwsze Kortezy aragońskie, zebrane w Lleida w 1214 roku. Władca napisał obszerną autobiografię pod tytułem Commentari (lub: Libre) dels feyts esdevenguts en la vida del molt alt senyor en Jacme, lo Conqueridor (Komentarz (lub: Księga) czynów dokonanych w ciągu żywota wielce wysokiego pana króla Jakuba, Zdobywcy). Alternatywny tytuł tej kroniki (zachowało się kilka różnych manuskryptów) brzmi: Chronica o comentaris del gloriosissim e invictissim Rey en Jacme Primer Rey d'Aragó, de Mallorques e de Valencia compte de Barcelona e de Montpesler (w tłumaczeniu: Kronika lub komentarze najsławetniejszego i niezwyciężonego Króla Jakuba Pierwszego Króla Aragonu, Majorki i Walencji, hrabiego Barcelony i Montpellier).

Jakub był trzykrotnie żonaty, jego pierwszą żoną Eleonorą Kastylijską, córką króla Alfonsa VIII "Szlachetnego", które zostało anulowane, miał tylko syna. Z drugiej żony - Jolanty Węgierskiej, córki króla Andrzeja II, urodziło się dziesięcioro dzieci. Z trzecią żoną Teresą Gil de Vidaure, którą zostawił, kiedy zachorowała na trąd, miał dwóch synów. Ponadto Jakub miał kilkanścioro dzieci ze swoimi kochankami:

z Blancą d'Antillón - Ferran Sanchisa lub Fernan Sanchez (urodzony w 1240 roku, zmarł w 1275 roku), barona Castro,

z Berenguelą Fernández - Pedro Fernándeza (urodzony około 1245 lub 1249 roku, zmarł w 1297 roku), barona Híjar,

z nieznanej matki - Pedro del Rey (zmarł około 1307 roku), biskupa Leridi,

z Elvirą Sarroca - Jaume Sarroca (urodzony w 1248 roku, zmarł w 1289 roku), arcybiskupa Hueski.


Żródła:

Jakub I Zdobywca w "WikipediA"


JAIME de Aragón w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


JAIME I de Aragón w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk