Bolesław I "Okrutny, Srogi" Przemyślid (urodzony około 904 roku lub 910 roku, zmarł 15 czerwca między 967 a 972 rokiem) herb

Młodszy syn Wratysława I Przemyślida, księcia Czech i Drahomiry Stodorańskiej.

Książę czeski od 28 września między 929 a 935 rokiem do 15 czerwca między 967 a 972 rokiem.

Zapewne mąż od około 929 roku Biagoty Bożeny Stochowskiej (urodzona około 901 roku, zmarła około 957 roku).

Z powodu twardego postępowania wobec pozostałych czeskich książąt, a może też w związku z bratobójstwem, otrzymał przydomek Okrutny.

Istnieje pogląd, że na początku lat sześćdziesiątych X wieku Bolesław pozostawał w sojuszu z Wieletami, skierowanego przeciwko państwu Polan. Jeżeli ten sojusz istniał, to został on rozerwany w 964 roku, kiedy to Bolesław zawarł porozumienie z polskim księciem Mieszkiem I. Porozumienie czesko-polskie zostało utwierdzone w 965 roku, kiedy to córka czeskiego księcia Dobrawa - została wydana za polskiego władcą. We wrześniu 967 roku Bolesław wysłał zięciowi na pomoc oddziały, które pomogły Mieszkowi I w odniesieniu zwycięstwa nad Wolinianami i Wichmanem. Bolesław I rozpoczął w Rzymie starania o utworzenie biskupstwa praskiego.

Zachowały się przekazy o dwóch jego synach: Bolesławie II - jego następcy i Strachkwasie-Chrystianie, oraz dwóch córkach: Dobrawie żonie Mieszka I, ksieciu polskim i Mładzie-Marii. Imie jego żony źródłowo niepewne - Biagota.

W chwili śmierci ojca był małoletni. Po dojściu do lat sprawnych od 922 roku do 929 roku początkowo rządził w dzielnicy Pszowian, gdzie założył swoją rezydencje Bolesłav (obecnie Stară Bolesłav). W momencie podporządkowania się brata Wacława I "Świętego", królowi Niemiec Henrykowi I, Bolesław związał się z przeciwnikami dynastii saskiej: Bawarami, Węgra­mi, Lucicami. Walka o władzę doprowadziła do za­mordowania w czasie uczty w swojej rezydencji księcia Wacława I 28 września 935 roku (lub zdaniem części literatury sześć lat wcześniej) i przejęcia przez Bolesława rządów w Czechach. Wacław został zamordowany przez zauszników Bolesława. Jako pokutę za bratobójstwo postanowił przeznaczyć swojego syna Strachkawa Chrystiana (urodzonego w dniu śmierci Wacława) do życia zakonnego.

Po objęciu władzy Bolesław odmówił płacenia trybutu Niemiec, w wyniku czego doszło do kilkunastoletniej wojny z Ottonem I "Wielkim", królem Niemiec. Był to także mo­ment zrzucenia zależności od Niemiec. Niezależność udało się utrzymać Bolesławowi do 950 roku, kiedy zmuszony został do przyjęcia zależności trybutarnej od cesarza Ottona I. Było to w czasie, gdy Otton, połączywszy siły saskie i bawarskie, prowadził zwycięskie walki z Węgrami, a wojska czeskie uczestniczyły w bitwie nad rzeką Lech. Odnowiono zależność od Niemiec, jednak dyskusyjny pozostaje fakt, czy wznowiono płacenie trybutu, jaki Czechy uiszczały za panowania Wacława I. W 955 roku wojska Bolesława brały udział w walkach Ottona I z Obodrzycami i Lucicami nad Rzepnicą oraz w bitwie z Węgrami nad rzeką Lech.

W 965 roku, wydając swoją córkę Dobrawę za księcia polskiego Mieszka I, osiągnął czasowy sojusz z Polską, wobec wspólnego zagrożenia przez Wieletów.

W polityce wewnętrznej umocnił stanowisko Kościoła w strukturze państwa: przeniósł ciało św. Wacława do Pragi, pod koniec życia zabiegał o utworzenie diecezji praskiej, był niechętny umacnianiu stronnictwa proniemieckiego w państwie. Prócz Czech właściwych obszar jego państwa obejmował prawdopodobnie Śląsk i Małopolskę, być może także Morawy.

Bolesław I zapewnił sobie praktycznie wyłączne panowanie na terenie Kotliny Czeskiej. Utrzymało się tam tylko jedno lokalne państewko rządzone przez Sławnikowców - jednak władali nie jako niezależni władcy, lecz jedynie jako administratorzy terytorium kuřimsko-libickiego. Na terenach swojej domeny Bolesław zakładał grody, w których mianował swoich kasztelanów i osadzał wojskowe załogi. Wśród tych grodów były m.in. Litomierzyce, Mělnik, Boleslav, Kouřim, Doudleby, Práchen i Pilzno. Stworzenie organizacji grodowej pozwalało na regularny pobór podatków.

Rządy Bolesława I rozpościerały się poza środkowe Czechy, jednak zasięg jego panowania pozostaje dyskusyjny. Czescy badacze przyjmują, że państwo Przemyślidów za panowania Bolesława obejmowało Śląsk i część Małopolski. Jeśli chodzi o Morawy, to starsza czeska historiografia przyjmowała, że zostały opanowane przez Bolesława I po klęsce Węgrów nad rzeką Lech w 955 roku. Obecnie, pod wpływem badań archeologicznych, przyjmuje się, że Bolesław I zajął północne Morawy z Ołomuńcem, zaś południową część tej krainy Czesi zajęli w latach dziewięćdziesiątych X wieku.

Podczas rządów Bolesława został założony pierwszy klasztor w Czechach. Był to żeński benedyktyński klasztor św. Jerzego na praskim zamku. Pierwszą księnią została córka Bolesława - Mlada.

W źródłach panują rozbieżności co do daty śmierci Bolesława I. Kronikarz Kosmas z Pragi podał, że zmarł 15 lipca 967 roku. Datę roczną kwestionuje się z następujących powodów: współczesny Bolesławowi I kronikarz Widukind z Korbei podaje, że ten we wrześniu 967 roku wspomagał swojego zięcia Mieszka I w bitwie z Wolinianami i Wichmanem, Kosmas mógł chcieć "uśmiercić" wcześniej Bolesława I, aby przypisać założenie biskupstwa praskiego wyłącznie jego synowi Bolesławowi II,w sazawskiej redakcji rękopisu Kosmasa (rękopis drezdeński) z przełomu XII i XIII wieku jako rok śmierci Bolesława I podany jest rok 972, Rocznik czeski z drugiej połowy XIII wieku, zdaniem badaczy czerpiący informację pośrednio z zaginionego najstarszego rocznika praskiego z końca X wieku, podaje, że Bolesław I zmarł w 972 roku.

Z tego powodu badacze uznają zasadniczo, że Bolesław I zmarł właśnie w 972 roku.


Żródła:

"Słownik władców Europy średniowiecznej" - pod redakcją Józefa Dobosza i Macieja Serwańskiego


Poczet książąt i królów Czech - Karczewski Przemysław


Bolesław I "Okrutny" w "Wikipedii"