Ferdynand III Habsburg (urodzony w Grazu, 13 lipca 1608 roku, zmarł w Wiedniu, 2 kwietnia 1657 roku) herb

Syn Ferdynanda II Habsburga, cesarza rzymskiego, króla Czech, Węgier, Chorwacji i Marii Anny Wittelsbach Bawarskiej, córki Wilhelma V Wittelsbacha, księcia bawarskiego.

Król Węgier i Chorwacji jako Ferdynand III od 15 lutego 1637 roku do 2 kwietnia 1657 roku, książę ziębicki od 15 lutego 1637 roku do 5 sierpnia 1646 roku, książę opolsko-racoborski jako Ferdynand III od 15 lutego 1637 roku do 1646 roku, współwładca króla Czech od 15 lutego 1637 roku do 27 listopada 1627 roku, król Czech jako Ferdynand III od 27 listopada 1627 do 2 kwietnia 1657 roku, cesarz rzymski jako Ferdynand IV, arcyksiążę Austrii, Styrii, Krainy jako Ferdynand III od 15 lutego 1637 roku do 2 kwietnia 1657 roku, król Niemiec jako Ferdynand III od 30 grudnia 1636 roku do 2 kwietnia 1657 roku, książę cieszyński jako Ferdynand II od 9 maja 1654 roku do 2 kwietnia 1657 roku, książę wrocławski jako Ferdynand III od 15 lutego 1637 roku do 5 sierpnia 1646 roku i od 9 lipca 1654 roku do 2 kwietnia 1657 roku.

Tytulara: Ferdynand, z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, Wirtembergii, Teck etc. książę Szwabii, hrabia Habsburga, Tyrolu, Ferreti, Kyburga, Gorycji etc. landgraf Alzacji, margrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Burgau, Górnych i Dolnych Łużyc etc. pan Marchii Wendyjskiej, Salin, Port Naon etc. etc. etc.

26 stycznia 1631 roku w Trieście (per procura ), 20 lutego 1631 roku w kościele augustianów przy zamku Hofburg w Wiedniu (pro futoro) poślubił Marię Annę Habsburg (urodzona w Escorial, hiszpania, 18 sierpnia 1606 roku, zmarła w Linz, 13 maja 1646 roku), córkę króla Hiszpanii Filipa III Habsburga, króla Hiszpanii, Kastylii, Aragonii, Portugalii i Algarve i Małgorzaty Habsburg, córki Karola II Habsburga, arcyksięcia Styrii. 2 lipca 1648 roku w Linzu (Górna Austria) poślubił Marię Leopoldynę Habsburg (urodzona w Innsbrucku, 6 kwietnia 1632 roku, zmarła w Wiedniu, 7 sierpnia 1649 roku), córkę Leopolda V Habsburga, księcia Tyrolu i Klaudii Medycejskiej, córki Ferdynanda I Medyceusza, wielkiego księcia Toskanii.. 30 kwietnia 1651 roku w Wiener Neustadt poślubił Eleonorę Gonzaga (urodzona w Mantui, 18 listopada 1630 roku, zmarła w Wiedniu, 6 grudnia 1686 roku), córkę Karola II Gonzagi, księcia Nevers i Rethel i Marii Gonzagi, córki Franciszka IV Gonzagi, księcia Mantui i Montferratu.

Urodził się na zamku w Grazu (Styria) i na chrzcie otrzymał imiona Ferdynand Ernest.

Będąc ener­gicznym i zdolnym księciem od 1626 roku brał udział w posiedzeniach rad mini­sterialnych, decydujących o sprawach państwa. Od 1621 roku był arcyksięciem Au­strii, w 1625 roku został koronowany na kró­la Węgier, a w 1627 roku - Czech. Rozczaro­wany odmową głównodowodzącego Albrechta von Wallensteina przyznania mu dowództwa nad armią cesarską, wziął udział w spisku przeciwko Wallensteinowi i pośrednio przyczynił się do jego śmierci w 1634 roku. Od 1634 roku Ferdynand nominalnie dowodził armiami Habsburgów i w tym samym roku odbił Regensburg i poko­nał Szwedów w pierwszej bitwie pod Nórdlingen. Stojąc na czele partii poko­jowej na cesarskim dworze, popierał ne­gocjacje, które doprowadziły do zawar­cia pokoju praskiego w maju 1635 roku, na mocy którego cesarz Ferdynand II mil­cząco wyrzekał się swych absolutystycznych i centralistycznych zamiarów i przywracał status quo z 1627 roku.

Aby zapewnić sukcesję synowi, cesarz Ferdynand II już w 1625 roku przeprowadził wybór i koronację Ferdynanda na króla Węgier (tron był tam formalnie elekcyjny). W 1627 roku, po wprowadzeniu w Czechach monarchii dziedzicznej, Ferdynand został także koronowany w Pradze. Także za życia ojca w 1636 roku elektorzy Rzeszy Niemieckiej zebrani w Ratyzbonie wybrali go na króla rzymskiego (niemieckiego). 27 listopada 1625 roku sejm węgierski zebrany w Sopron (niem. Ödenburg) przyznał mu koronę Węgier, a 8 grudnia 1625 roku w tamtejszym kościele klasztornym franciszkanów miała miejsce jego sakra. 26 listopada 1627 roku w katedrze św. Wita w Pradze Ferdynand został ukoronowany na króla czeskiego (w obu państwach panował pod imieniem Ferdynanda III). 22 grudnia 1636 roku na sejmie Rzeszy w Regensburgu (Ratyzbonie) wybrano go królem niemieckim (rzymskim) i tego samego dnia został koronowany w tamtejszej katedrze św. Piotra (także jako Ferdynand III). Po śmierci ojca 15 lutego 1637 roku odziedziczył tytuł cesarski oraz, pod imieniem Ferdynanda IV, rządy w arcyksięstwie (Austria Górna i Dolna oraz Austria Wewnętrzna).

Po śmierci ojca w 1636 roku został cesarzem. Choć odmawiał swobód religijnych w swych królestwach i zwrotu majątków wydzie­dziczonej szlachty protestanckiej, przy­stał na kompromis z europejskimi mo­carstwami protestanckimi i zgodził się na zawarcie pokoju westfalskiego, któ­ry zakończył trzydziestoletni okres wo­jen religijnych w Europie środkowej i przy­znawał większą swobodę protestantom na Węgrzech. Po objęciu tronu w Świętym Cesarstwie toczyła się wojna trzydziestoletnia w latach 1618-1648. Starał się opanować sytuację w Niemczech, ratować pogrążony w ruinie kraj i pozycję polityczną Habsburgów. We wrześniu 1640 roku Ferdynand III zwołał Sejm Cesarstwa w Ratyzbonie. Przywrócono wtedy funkcjonowanie organów centralnych Rzeszy.

W 1641 roku jako król czeski wydał edykt wprowadzający placetum regium, czyli zakaz publikacji bulli i listów papieskich bez zgody cesarza (króla).

W 1643 roku rozpoczął negocjacje pokojowe ze Szwedami, Holendrami i Francuzami w Münster i Osnabrück. Ambasadorem cesarza został Maksymilian hrabia von Trauttmansdorff. Pod wrażeniem pogarszającej się sytuacji obozu katolickiego, upadku władzy cesarskiej i ruiny Niemiec, w 1644 roku Ferdynand III przyznał książętom i stanom Rzeszy prawo do samodzielnego zawierania traktatów i prowadzenia wojen (ius belli ac pacis). Liczył na to, że głosy książąt wesprą go podczas negocjacji pokojowych w toczącej się wojnie trzydziestoletniej. Decyzja Ferdynanda przyczyniła się do osłabienia władzy centralnej w Świętym Cesarstwie Rzymskim.

W 1648 roku Ferdynand III ustanowił jednostki stałej armii dla obrony granic ziem dziedzicznych Habsburgów. W 1651 roku cesarz ostatecznie zerwał z tolerancyjną polityką w krajach naddunajskich. Ogłosił wyznanie rzymskokatolickie za jedyne dozwolone na obszarach swojej monarchii.

Stopniowo kolejni książęta podpisywali pokoje lub rozejmy z Francją i Szwecją. W 1645 roku armia szwedzka marszałka Lennarta Torstenssona pokonała siły cesarskie pod Jüteborgiem i Jankowicami. W 1648 roku pod Zursmarshausen wojska francuskie (Tureniusz) i szwedzkie (generał Karol Gustaw Wrangel) po raz kolejny odniosły zwycięstwo nad armią cesarza. Droga do Austrii i Wiednia już wcześniej stała otworem, a na zachodzie kolejne klęski ponosili Hiszpanie. Cesarz musiał zgodzić się na podpisanie 24 października 1648 roku traktatu westfalskiego. W marcu 1650 roku Ferdynand III wydał specjalny edykt regulujący egzekucję postanowień pokoju w Niemczech. W 1653 roku zwołał jeszcze Sejm Cesarstwa dla rozpatrzenia spraw wykonania postanowień pokoju.

W 1653 roku Sejm Cesarstwa zakazał cesarzowi nadawania statusu stanu Rzeszy oraz godności książęcych i elektorskich bez zgody elektorów i książąt. W 1654 roku Ferdynand III zaakceptował ustawę Sejmu Cesarstwa pozwalającą książętom i stanom Rzeszy na samodzielne zbieranie podatków na cele obronne. Wzmocniło to pozycję książąt zarówno wobec cesarza, jak i wobec poddanych.

O talentach administra­cyjnych Ferdynanda świadczy stworzenie przez niego stałej armii i reforma rady cesar­skiej. Jego następcą został drugi syn, Leopold I.


Żródła:

Ferdynand III Habsburg w "WikipediA"


DOM AUSTRIACKI (XVI-XX W.) - HABSBURGOWIE