Jerzy I z Podiebrad (urodzony w Podiebradach, 6 kwietnia 1420 roku, zmarł w Pradze, 22 marca 1471 roku) herb

Syn Viktorina Boczka z Podiebrad, czeskiego możnowładcy i Anny z Vartemberka, córki Jana z Vartemberka.

W 1441 roku poślubił Kunka "Kunigunde" ze Śternberka (urodzona w Konopiszte, 18 listopada 1422 roku, zmarła w Podiebradach, 19 listopada 1449 roku), córkę Smil Holický ze Śternberka i Barbory z Pardubic. W 1450 roku poślubił Johanna von Rosenthal (Johanka z Rožmitálu) (urodzona w 1425 roku, zmarła w Melnik, 14 listopada 1475 roku), córkę Jana Lev z Rozmitalu i Eliska z Kravarz.

Regent (wojewoda Królestwa Czech od 3 wrzesień 1448 roku do 27 kwietnia 1452 roku, strażnik Ziem od 27 kwietnia 1452 roku do 19 października 1453 roku, regent Czech od 19 października 1453 roku do 7 maja 1458 roku, regent Czech od 23 listopada 1457 roku do 2 marca 1458 roku, król Czech od 2 marca 1458 roku do 22 marca 1471 roku, książę ziębicki od 1456 roku do 1462 roku, regent Księstwa wrocławskiego od 1452 roku do 1457 roku, książę wrocławski od 2 marca 1458 roku do 22 marca 1471 roku.

Był pierwszym w historii władcą państwa europejskiego, który odrzucił wiarę katolicką i przyjął nauki Jana Husa. Wtedy to, w całych ówczesnych Czechach, na znak przyjęcia nowej, reformowanej religii, przed każdym kościołem został ustawiony kielich - symbol ruchu husyckiego.

31 sierpnia 1459 roku przybył do Świdnicy, aby następnego dnia przyjąć hołd lenny miast i rycerstwa księstwa świdnickiego. Tego samego roku przebywał również w Jaworze.

Jerzy był synem Wiktoryna z Podiebradów, czeskiego możnowładcy, który był jednym z przywódców "Sierotek" (grupa najbliższych współpracowników Jana Žižki, nazwana tak po jego śmierci, co symbolizowało więź między zmarłym a nimi) w trakcie wojen husyckich. Jako czternastoletni chłopiec, Jerzy brał udział w bitwie pod Lipanami, która była końcem ruchu taborytów. We wczesnych latach życia, jako jeden z przywódców husytów, pokonał wojska austriackie króla niemieckiego Albrechta II, zięcia i sukcesora króla Zygmunta. Wkrótce został szanowanym członkiem nacjonalistycznego ruchu husytów, a po śmierci Hynka Ptaćka z Pirksteina - jego przywódcą. Do czasu osiągnięcia pełnoletniości przez Władysława, syna Albrechta, który urodził się po śmierci ojca, Czechy podzieliły się na dwie części - katolicką (lub austriacką), rządzoną przez Ulryka z Rożemberka (czes.Oldfich II. z Rożmberka) oraz nacjonalistyczną (rzadziej nazywaną husycką), przewodzoną przez Podiebrada.

Po wielu nieudanych pokojowych próbach zjednoczenia, Jerzy zdecydował się na odwołanie do potęgi wojska. Stopniowo powiększał swoją armię w północno-wschodnich Czechach, gdzie husyci posiadali najwięcej zwolenników oraz gdzie była usytuowana jego dziedziczna twierdza. Wraz ze swoimi ludźmi - dziewięcioma tysiącami mężczyzn - rozpoczął marsz 1448 roku z Kutnej Hory do Pragi, gdzie przejął władzę nad stolicą prawie bez oporu i sprzeciwu. Wybuchła wojna domowa, jednak Podiebradowi udało się pokonać szlachtę katolicką. W 1451 roku cesarz Fryderyk III, jako obrońca młodego króla Władysława, zawierzył Podiebradowi zarządzanie Czechami. W tym samym roku kongres zwołany w Pradze przyznał mu tytuł regenta. Walka Czechów z Rzymem trwała nieprzerwanie, a położenie Jerzego stało się bardzo skomplikowane, kiedy młody król Władysław, koronowany w 1458 roku, wyraził swoje poparcie dla kościoła katolickiego, chociaż zarazem honorował układy z Czechami i ich starodawne przywileje. W 1457 roku król Władysław nagle umarł, a opinia publiczna oskarżała Podiebrada o otrucie go. 27 lutego 1458 roku czescy właściciele ziemscy jednomyślnie wybrali Jerzego na króla - poparli go nawet zwolennicy Austriaków, nie chcąc sprzeciwiać się powszechnemu ruchowi, dążącemu do wyboru monarchy z ich własnego kraju.

Rok po wyborze Podiebrada, Pius II został wybrany na nowego papieża, a jego ustawiczna wrogość do króla czeskiego okazała się największą przeszkodą w rządach Jerzego. Mimo że odmówił żądaniu papieża, który chciał, by Jerzy zgodził się na zniesienie ugód, to starał się on również wkraść w łaski Rzymu, karząc wszystkich zagorzałych czeskich wrogów papistów. Wszystkie próby Podiebrada do zawarcia pokoju z Rzymem okazały się bezskuteczne, ale śmierć Piusa II przeszkodziła jemu samemu w powołaniu krucjaty przeciw Czechom.

Jego następca jednak okazał się równie zdeterminowanym i zagorzałym wrogiem husytyzmu. Król husycki miał wielu wrogów wśród katolickiej szlachty Czech. Spotkali się oni w Zelenej Horze na Morawach 28 listopada 1465 roku i zawarli pakt przeciwko królowi, wnosząc przeciwko niemu również wiele oskarżeń. Konfederacja była od samego początku istnienia popierana przez papieża, pomimo że Podiebrad, po śmierci Piusa II, próbował negocjacji z nowym - Pawłem II. Zakończyły się one, kiedy Paweł II obraził i znieważył wysłanników króla czeskiego. 13 grudnia 1466 roku Paweł II ekskomunikował Podiebrada i wymówił mu koronę Czech, zakazując jednocześnie wszystkim katolikom posłuszeństwa wobec niego. Cesarz Fryderyk III i król Maciej Węgierski, dawny sojusznik Jerzego, dołączyli do powstania szlachty czeskiej. Król Maciej podbił znaczną część Moraw i został koronowany w ówczesnej ich stolicy, Ołomuńcu, na króla Czech 3 maja 1469 roku. W następnym roku opór Podiebrada był znacznie bardziej skuteczny, jednak jego śmierć z przyczyn naturalnych 22 marca 1471 roku zakończyła wojnę.


Żródła:

"Poczet książąt i królów Czech" - autor: Karczewski Przemysław


Jerzy z Podiebradów w "Księstwo Świdnicko-Jaworskie"