Waldemar II Valdemarsen "Zwycięski, Ustawodawca [Sejr]" Estrydsen (urodzony 9 maja lub 28 czerwca 1170 roku [przed 21 marca 1169? roku], zmarł w zamku w Vordingborgu, 28 marca 1241 roku) herb
Syn Waldemara I Knudsena "Wielkiego, Pogrobowca" Estrydsena, króla Danii, księcia Szlezwiku i Zofii Volodarsdatter [Wołodarówny] Rurykowiczównej, córki Włodzimierza Glebowicza Rurykowicza, księcia mińskiego, gorodeńskiego i połockiego.
Książę Szlezwiku od 12 maja 1182 roku do 28 marca 1241 roku, król Danii od 12 listopada 1202 roku do 28 marca 1241 roku.
Poślubił w 1205 roku w Lubece Małgorzatę (Dagmarę) Przemyślidównę (urodzona zapewne około 1186 roku, zmarła w Ribe, 24 maja 1212 roku), córkę Przemyśla Ottokara I Przemyślida, króla Czech, księcia ołomunieckiego, margrabiego Moraw i Adelajdy Wettin, córki Ottona II "Bogatego" Wettina, margrabiego Miśni. Poślubił między 18 a 24 maja 1214 roku Berengarię (Berngerdę) Alfonsina (Robertyng-Capet-Bourgogne) Portugalską (urodzona około 1194 roku, zmarła w Ringsted, 27 maja 1221 roku), córką Sancha I Alfonsina (Robertyng-Capet-Bourgogne), króla Portugalii i Algarve i Dulcíi Berengueri Guilhemid-Sunifred z Urgel Barcelońskiej, córki Rajmunda Berengariusza IV "Świętego" Guilhemid-Sunifred z Urgel, hrabiego Barcelony, Bésalu, Cerdagne, Besalu, Girona, Osona i de Carlat, wicehrabiego de Millau, księcia (współwładca) Aragonii, regenta Prowansji.
Brat Knuta VI.
Waldemar II otrzymał przydomek "Zwycięski" dzięki udanym podbojom słowiańskich terytoriów.
W dzieciństwie przeznaczany na władcę Norwegii. W 1182 roku został księciem Danii i dowodził wojskami duńskimi w wojnie przeciw Meklemburgii i Holsztynowi, pobił armię holsztyńską pod Stellali w 1201 roku, dolni Lubekę w 1201 roku i Hamburg w 1202 roku. Mimo opanowania przez Danię całego wybrzeża Bałtyku aż po Prusy nie zdecydował się na rozpoczęcie na przyłączonych terenach kolonizacji duńskiej, koncentrując się na stworzeniu punktów oparcia dla rodzimego handlu na Bałtyku, co doprowadziło do wypraw tn.in. przeciwko Prusom w 1210 roku.
W latach 1201-1202 Duńczycy rozciągnęli swą zwierzchność na Holsztyn. Władzy pozbawiony został pan Holsztynu i Lubeki - hrabia Schauenburga, Adolf III (zmarł w 1225 roku). W 1203 roku królewskim namiestnikiem w Holsztynie został szwagier Waldemara II - Askańczyk, Zygfryd III von Ballenstedt-Orlamünde (zmarł w 1206 rou). Po jego śmierci w 1206 roku na najważniejszego stronnika Danii w Niemczech wyrósł jeden z synów Zygfryda III, siostrzeniec Waldemara II - Albrecht I von Ballenstedt-Orlamünde (zmarł w 1244 roku).
W 1202 roku, po śmierci brata Knuta VI, Waldemar II został władcą Danii. 25 grudnia 1202 roku Waldemar II został koronowany w katedrze w Lund przez arcybiskupa Andersa Sunesena.
Władysław "Laskonogi" stracił Słupsk na rzecz Waldemara II przez swe niedbalstwo-zaniechanie, a nie na drodze walk zbrojnych. Stąd też, o ile z utratą Słupska trzeba się liczyć w czasie sprawowania rządów zwierzchnich przez Władysława "Laskonogiego" w Polsce (do 1206 roku), to wydarzenie to niekoniecznie nastąpiło na drodze przegranych przez syna Mieszka III walk z Duńczykami. Wydaje się, że mogło tu chodzić o układ zawarty w 1206 roku między Waldemarem II i Władysławem "Laskonogim", dzięki któremu Duńczycy zajęli Słupsk, a potem wobec politycznych kłopotów księcia polskiego z utrzymaniem swej pozycji we własnym kraju po prostu z władzy zwierzchniej wyzuli.
W 1208 roku wsparł Swerkera II w walce przeciw Erykowi X, w walkach wewnątrz-norweskich wspierał stronnictwo prokościelne (Bagler).
W drugiej połowie pierwszej dekady XIII wieku Waldemar II, panując już właściwie nad terenami na północ od Łaby, w coraz większym stopniu zaczął angażować się w plan podporządkowania sobie również hrabstwa Szwerinu. Jego władcy, bracia Henryk I "Czarny" i Guncelin II, w latach 1203-1204 przyłączyli do Szwerynu oderwane od duńskiego lenna - tj. Ratzenburga - tereny Wittenburga i Boizenburga. Na drodze zbrojnej konfrontacji swe władztwo utracili też hrabiowie ze Szwerynu w 1208 roku.
Mściwoj I w 1210 roku został, jako książę polski, lennikiem Waldemara II. Z dużym prawdopodobieństwem przyjąć można, że sprawa relacji pomorsko-duńskich w dużym stopniu ograniczała możliwość działalności gdańskiego princepsa na arenie ogólnopolskiej. Historyków w informacji o hołdzie lennym Mściwoja I intrygowały zawsze dwie sprawy. Pierwsza to użycie w duńskim roczniku odnotowującym wspomniane wydarzenie terminu dux (książę). W tym czasie na arenie polsko-pomorskiej Sobiesławice używali przede wszystkim tytułu princeps.
W stosunkach z Rzeszą sprzymierzeniec papiestwa, początkowo popierał Ottona IV w walkach przeciwko Staufom, wobec wzrostu potęgi Ottona w 1212 roku poparł elekcję Fryderyka II, wiążąc się ze stronnictwem staufijskim.
W 1214 roku w umowie z Metz otrzymał od Fryderyka II uznanie duńskiego stanu posiadania. Fryderyk, chcąc uzyskać od króla duńskiego odroczenie płatności, podpisał w 1215 roku traktat, wyznaczający Łabę od Magdeburga w dół granicą Rzeszy, zrzekając się na korzyść Duńczyków obszarów położonych na wschód od niej, z Lubeką, Meklemburgiem i Schwerinem. Dziesięć lat później król duński wraz z synem dostał się do niewoli hrabiego Schwerinu będącego na mocy traktatu z 1215 roku duńskim wasalem. Reakcja Fryderyka była natychmiastowa - przebywając we Włoszech, zdecydował, że traktat z 1215 roku jest nieważny, ponieważ obszary, których zrzekł się, należały wcześniej do Rzeszy.
Wspierał księstwa pomorskie w ich konflikcie z Brandenburgią.
Wyprawa misyjna w 1219 roku doprowadziła do zdobycia północnej Estonii wraz z Tallinem, gdzie założono biskupstwo. Szersze wykorzystanie sukcesów nie było możliwe wobec słabości demograficznej Danii. Część zdobytych terytoriów estońskich przekazano kawalerom mieczowym jako lenno.
W 1223 roku wraz z synem Waldemarem został podstępnie wzięty do niewoli przez swego wasala, księcia Henryka ze Szwerinu. Po powrocie z krucjaty Henryk potajemnie udał się do Danii. Niemcy z królewskiego otoczenia poinformowali go, że Waldemar bawi na polowaniu na wyspie Lyóe (w Małym Bełcie). Henryk ruszył w ślad za królem i nocą, z 6 na 7 maja 1223 roku przez zaskoczenie pojmał w namiocie podczas snu króla Waldemara wraz z synem - również Waldemarem. Obydwaj jeńcy trafili najpierw do zamku Lenzen w Meklemburgii, następnie zaś do zamku Dannenberg nad Łabą, stanowiącego posiadłość księcia Lüneburga, Henryka.
Na mocy traktat z 24 września 1223 roku Waldemar został uwolniony w 1225 roku po zaprzysiężeniu ciężkich, rujnujących warunków (m.in. gigantyczny okup, obowiązek wydania wszystkich ziem na południe od Ejdery), które nie weszły w życie dzięki interwencji papieża (który unieważnił przysięgę dotrzymania układu).
4 lipca 1224 roku w Dannenbergu Waldemar II zawarł porozumienie z Henrykiem ze Schwerinu oraz cesarskim negocjatorem Hermannem von Salza. W myśl traktatu duński król zobowiązał się wziąć udział w następnej krucjacie. W razie złamania przysięgi został zobowiązany zapłacić 20 tysięcy srebrnych grzywien krzyżakom, a drugie tyle królowi jerozolimskiemu, Janowi z Brienne. W związku z tym że duński regent Albrecht z Orlamünde nie chciał zaakceptować warunków układu Waldemara II z Hermannem von Salza z 4 lipca 1224 roku, w styczniu 1225 roku doszło do zbrojnego starcia wojsk duńskich z niemieckimi w bitwie pod Mölln. Niemcy odnieśli przekonujące zwycięstwo, dzięki któremu Holsztyn z Hamburgiem powrócił do Niemiec. 17 listopada 1225 roku Waldemar II zawarł kolejny układ z hrabią Schwerinu. Na mocy porozumienia duński król zobowiązał się wypłacić odszkodowanie w wysokości 43 tysięcy grzywien srebra, przekazania wszystkich klejnotów żony, zrzekł się obszarów pomiędzy Ejderą i Łabą oraz ziem słowiańskich z wyjątkiem Rugii. Niedługo potem Waldemar II odzyskał wolność.
Słabo zarządzana przez hrabiego Alberta z Orlamünde Dania nie była w stanie przeszkodzie usamodzielnieniu się Holsztynu, Lubeki i Hamburga ani utworzeniu (za wiedzą Fryderyka II) antyduńskiej koalicji książąt północ-noniemieckich, która w 1225 roku pokonała pod Mölln wojska duńskie, biorąc do niewoli hrabiego Alberta.
Pomiędzy 1225 i 1227 rokiem Waldemar II utracił zwierzchność nad Ziemią Wołogoską na rzecz książąt zachodniopomorskich Barnima I i Warcisława III.
Na Wielkanoc 1226 roku uwolniony został Waldemar syn Waldemara II. Król Danii zwrócił się do papieża Honoriusza III o wsparcie w unieważnieniu traktatu z 17 listopada 1225 roku. Stolica Apostolska opowiedziała się po stronie Waldemara II, nakazując hrabiemu Schwerinu uwolnienie zakładników w osobach trzech młodszych braci królewicza Waldemara i zwrot okupu. Jesienią 1226 roku wojska duńskie przekroczyły granice i ruszyły w kierunku Holsztynu.
Próba zbrojnego odzyskania Holsztynu i przywrócenia dawnego zwierzchnictwa Danii nad niektórymi rejonami Rzeszy w latach 1226-1227 zakończyła się klęską Waldemara 22 lipca 1227 roku pod Bornhöved (na południe od Kiel w Holsztynie), co oznaczało koniec hegemonii duńskiej na obszarze wschodnim (Dania utraciła wszystkie zdobycze z wyjątkiem Rugii i Estonii, która została przejściowo zagarnięta przez Krzyżaków).
Po jednej stronie stanął król Danii wraz ze swym siostrzeńcem, księciem Lauenburga Ottonem, i chłopskimi zastępami z Dittmarschen, po drugiej - północnoniemiecka koalicja złożona z hrabiów Schwerinu i Schauenburg-Holsztynu pod dowództwem Adolfa IV holsztyńskiego, arcybiskupa Bremy Gerharda II, księcia Albrechta saskiego oraz znacznych kontyngentów z Lubeki i Hamburga. Chłopi z Dittmarschen przeszli na stronę tej koalicji, co przesądziło o wyniku bitwy. Waldemar stracił w walce oko i ledwie uszedł z życiem. Welf Otton dostał się do niewoli i musiał dać za siebie w zastaw hrabstwo Lauenburg.
Konflikt z Danią zakończył się dla Niemiec północnych w 1229 roku. Waldemar zawarł wówczas pokój z hrabią Holsztynu Adolfem IV, wzmocnione małżeństwem jego syna Abla, z córką tego niemieckiego feudała, Matyldą. W tym samym czasie wytargował u hrabiny Schwerinu, wdowy po Henryku (zmarł w 1228 roku), zmniejszenie okupu za zakładników. Niepowodzenia Danii otwierały drogę do politycznej ekspansji żywiołu niemieckiego. Ekspansja ta już bez przeszkód zwrócona została ku ziemiom Pomorza Zachodniego.
W 1233 roku Waldemar II wyprawił się na Sławię. Ekspedycja ta zaowocowała przejęciem w posiadanie Dymina. W odpowiedzi na to Barnim I i Warcisław III zawarli sojusz z Lubeką i odzyskali Dymin jeszcze w 1234 roku.
Katastrofalna sytuacja finansowa, zaraza bydła w 1230 roku i klęska głodu w 1231 roku uniemożliwiły dalsze prowadzenie wojen.
Waldemar skoncentrował się na sprawach wewnętrznych. Dążył do wzmocnienia pozycji dynastii (koronacja Eryka IV) i uporządkowania spraw skarbowych. Zreformował administrację, zlecił nową kodyfikację prawa jutlandzkiego (Jyske lov, w 1241 roku).
Przed śmiercią podzielił państwo pomiędzy synów. Waldemar II zmarł 28 marca 1241 roku na zamku w Vordingborgu (wyspa Zelandia). Pochowany został w kościele NMP (obecnie św. Benedykta) w Ringsted.
Dzieci pozamałżeńskie Waldemara II,
z nieznaną nałożnicą:
Niels Valdemarsen (urodzony pomiędzy 1188 a 1199 rokiem, zmarł około między 1218 a 1219 rokiem), hrabia Hallandii, po nim potomstwo,
z Heleną Guttormsdotter (urodzona w Szwwecji, około 1167 roku, zmarła w Roskilde, Danii, po 1230 roku), córka Guttorma Austmannsona, jarla szwedzkiego, lagmana (justycjariusza) Östergötlandu i Ingrid Guttormsdotter, córki Guttorm Asulfsson a Rein, żona: Esberniego Assersena "Snare" Hvide (urodzony przed 1130 rokiem , zmarł w 1204 roku):
Knut Valdemarsen (urodzony w 1211 roku, zmarł 15 października 1260 roku), książę Estonii i Blekinge, król Estonii, książę Lollandii, zmarł bezpotomnie,
córka Valdemarsdotter - jej imię nie jest znane.
Żródła:
"Słownik władców świata" - Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza i Kamil Stepan; Wydawnictwo "Zielona Sowa"; Kraków 2005
"WŁADCY SKANDYNAWII - GENEALOGIA KRÓLÓW DANII, NORWEGII I SZWECJI OD IX W." - autor: Przemysław Jaworski - 2018.
WALDEMAR II ZWYCIĘSKI w "Władcy Danii".
Valdemar II "The Victorious" w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
29-07-2025