Albert, J.K.W. król Belgów - negatyw ze szkła z 1914 roku

Albert I Léopold Clément Marie Meinrad Wettin von Saxe-Coburg-Gotha-Belgium (urodzony w Brukseli, 8 kwietnia 1875 roku, zmarł w Marche-les-Dames, 17 lutego 1934 roku) herb

Syn Philippe Wettin von Saxe-Coburg-Gotha-Belgium, księcia Belgii i hrabiego van Vlaanderen, hrabiego Flandrii, następcy tronu do belgijskiego, pretendenta do tronu Grecji, pretendenta do tronu Rumunii, generał porucznika i Marii Louisy von Hohenzollern-Sigmaringen, córki Karola Antoniego księcia von Hohenzollern-Sigmaringen, I ministra Prus.

Hrabia Flandrii 17 listopada 1905 roku do 23 grudnia 1909 roku, domniemany następca tronu belgijskiego od 29 stycznia 1891 roku do 23 grudnia 1909 roku, król Belgów od 23 grudnia 1909 roku do 17 lutego 1934 roku, feldmarszałek Wielkiej Brytanii od 4 lipca 1921 roku do 17 lutego 1934 roku.

Poślubił 2 października 1900 roku w Sali Tronowej królewskiego pałacu w Monachium (ślub cywilny) i (ślub kościelny) w monachijskim kościele Wszystkich Świętych Elisabeth Gabriele Valérie Marie Wittelsbach (urodzona w zamku Possenhoven koło Stambergu, 25 lipca 1876 roku, zmarła w pałacu Stuyvenberg w Laeken, 23 listopada 1965 roku), córką Karola Teodora Wittelsbacha, księcia w Bawarii i Marii Józefy Robertyng-Capet-Bourgogne-Bragança, córki Michała I Robertyng-Capet-Bourgogne-Bragança, króla Portugalii i Algarve.

Był młodszym synem Filipa Koburga, hrabiego Flandrii, młodszego brata króla Leopolda II i Marii Luizy Hohenzollern-Sigmaringen, córki Karola Antoniego, księcia Hohenzollern-Sigmaringen i premiera Prus. Urodził się 8 kwietnia 1875 roku w Pałacu Regencji na Regentschapstraat 2 w Brukseli i na chrzcie otrzymał imiona ALBERT LEOPOLD KLEMENS MARIA MEINARD. Był bratankiem panującego króla Leopolda II. Leopold nie miał synów (jego jedyny syn, również Leopold, zmarł w 1869 roku), więc następcą króla był ojciec Alberta, Filip, hrabia Flandrii. Filip był jednak głuchy, więc zrezygnował z praw do tronu na rzecz swojego najstarszego syna, Baldwina. Młody książę zmarł jednak po krótkiej chorobie w 1891 roku. W latach 1893-1909 zasiadał w belgijskim senacie.

Jako nieprzeznaczony do panowania Albert był wychowywany w sposób liberalny i otwarty. Odebrał wykształce­nie wojskowe, służył jako oficer piechoty belgijskiej. Jego nauczycielem był Emile Sigogne, który zadedykował królowi później książkę Socjalizm i monarchia. Albert był zwolennikiem idei liberalnych. Odbył służbę wojskową i dużo podróżował po europejskich dworach. Odwiedził nawet Kongo Belgijskie i Stany Zjednoczone. Był przerażony perspektywą wstąpienia na tron. Napisał: "Od pewnego czasu jestem naprawdę przytłoczony wyjątkowo trudną przyszłością, która jawi się przede mną jako trudna sama w sobie z powodu złożoności położenia podzielonego kraju, trudna w szczególności z racji mojego braku przygotowania (...). Nadszedł czas pracy, aby zdobyć nie tyle umiejętności, co jest niemożliwe, ile wiedzę wystarczającą do tego, by w każdym razie nie narażać na śmieszność funkcji, którą los ma mi kiedyś narzucić".

Po śmierci ojca 17 listopada 1905 roku został przypuszczalnym następcą belgijskiego tronu, na którym zasiadł 23 grudnia 1909 roku po śmierci Leopolda II. Był pierwszym panującym w Belgii, który złożył przy­sięgę konstytucyjną w języku francuskim i niderlandzkim, flamandzku.

Poważny, staranny, pesymistyczny, zamknięty w sobie (Leopold II nazywał go "zamkniętą kopertą"), skromny, nieśmiały i wstydzący się swojej wady wymowy. Razem z żoną zamieszkał w pałacu Assche przy ulicy de la Science w Brukseli.

Albert stał się bohaterem Belgii dzięki swojej postawie podczas I wojny światowej. W obliczu nadciągającej wojny w 1913 roku doprowadził do rozszerzenia ustawy o obowiązkowej służbie wojskowej, choć sam wraz z dyplomacją belgijską starał się zapewnić Belgii neutralność w spodziewanym konflikcie. W 1913 roku podróżował do Francji i Niemiec dla potwierdzenia tej neutralności. 2 sierpnia 1914 roku otrzymał jednak od cesarza Wilhelma II ultimatum, w którym Kaiser domagał się zgody na przemarsz niemieckich wojsk przez terytorium Belgii. Niemiecki władca przypomniał królowi Belgów, że jest przecież Koburgiem, a więc przedstawicielem niemieckiej dynastii. Albert odpowiedział na to: "Koburg - tak, ale również Orleański, a nade wszystko Belgijski". Ostateczna odpowiedź brzmiała: "Rządzę narodem, nie drogą!". Odrzucenie przez króla i rząd niemieckiego ultimatum pociąga za sobą inwazję wojsk niemieckich na Belgię 4 sierpnia pomimo jej neutralności, którą kanclerz Theobald von Bethmann-Hollweg nazwał "świstkiem papieru".

Gdy wojska niemieckie w sierpniu 1914 roku wkroczyły do Belgii, wystąpił przed parlamentem w mundurze. Aż do końca wojny przebywał wraz z grupą swoich zwolenników w niewielkiej nieokupowanej części kraju nad brzegiem kanału La Manche w pobłiżu miasta De Pannę.

Objął dowództwo armii belgijskiej w sierpniu 1914 roku. Dowodził w kilku potyczkach, które opóźniły niemiecką ofensywę. Po wtargnięciu Niemców, wobec niewykończenia fortyfikacji, armia belgijska wycofywała się na linię Izery, dając Francji możliwość zmobilizowania swych wojsk. Nakazał otwarcie śluz w Nieuwport i zalanie doliny Izery. Po upadku Antwerpii w październiku 1914 roku wojska belgijskie utrzymały się jedynie na wąskim skrawku wybrzeża, stanowiącym ułamek terytorium kraju.

Niemcy zajmują jednak prawie całą Belgię, oprócz niewielkiego "skrawka ojczyzny" u ujścia rzeki IJzer. Nad IJzer (niem. Yser) stoczono w dniach 16-31 października 1914 roku bitwę, która sprawiła, że Niemcy nie zdołali opanować ujścia rzeki do Morza Północnego. Przez kolejne 4 lata wojska belgijskie stanowiły lewe skrzydło wojsk sprzymierzonych, ale pozostawały pod wyłącznym dowództwem króla, który nie wyraził zgody na ich użycie w wielkich ofensywach pod Verdun i nad Sommą w 1916 roku, uznając je za "niepotrzebne rzezie". Podczas gdy rząd przenosi się do Hawru, król i królowa pozostają w Belgii, w De Panne, niedaleko linii frontu. Król nie waha się narażać życia w okopach czy też latać samolotem nad liniami wroga.

Dowodząc stale armią, Albert zyskał wielką popularność zarówno wśród mieszkańców Belgii, jak i w całej Europie, podobnie jak królowa Elżbieta, pracująca jako pielęgniarka w szpitalu frontowym.

Wojska belgijskie biorą udział w ostatniej ofensywie w 1918 roku. Utrzymał się ze swymi oddziałami na zajmowanych pozycjach aż do wielkiej ofensywy alianckiej we wrześniu 1918 roku, która odrzuciła wojska niemieckie i doprowadziła wkrótce do zawarcia rozejmu. Zgodnie z zapowiedziami z mowy tronowej w listopadzie 1918 roku rozpoczął gruntowne reformy, które były sukcesywnie wprowadzane w następnych latach, m.in. powszechne prawo wyborcze w latach 1919-1921, w tym także dla kobiet, podział kraju na część walońską i flamandzką oraz obejmującą Brukselę część mieszaną w 1929 roku, równouprawnienie języków; powiększona na mocy traktatu wersalskiego o tereny Moresnet i Saint Vith, Belgia zrezygnowała z dotychczasowej neutralności, zawierając już w 1920 roku sojusz z Francją. W 1923 roku wspólnie z Francuzami wojska belgijskie okupowały Zagłębie Ruhry.

22 listopada para królewska tryumfalnie wraca do Brukseli. W wygłoszonej tego dnia mowie tronowej Albert zapowiedział wprowadzenie wyborów powszechnych, rzeczywistą równość obu języków narodowych, uznanie swobód związków zawodowych i rozszerzenie ustawodawstwa społecznego. Kraj był zniszczony działaniami wojennymi, które były widoczne zwłaszcza we Flandrii. Traktat wersalski z 1919 roku oddaje Belgii przygraniczne okręgi Eupen i Malmedy.

W 1920 król otworzył Letnie Igrzyska Olimpijskie w Antwerpii. W latach 1930-1939 w Belgii został zbudowany kanał, który został nazwany imieniem Alberta. Albert był też aktywny na arenie międzynarodowej, choć nie lubił komplementów dotyczących swojej postawy w czasie wojny. Jak sam mówił, był tylko osobą "zmuszoną do heroizmu". Jedyną pochwałą, którą akceptował brzmiała: "Oszczędza żołnierską krew".

Zginął 17 lutego 1934 roku podczas wspinaczki skalnej (alpinizm był jego znanym hobby), w belgijskiej części Ardenów, na górę Grand Bon Dieu opodal Marches-les-Dames. Oficjalna wersja (kwestionowana przez niektórych historyków) głosi, że król dotarł do szczytu 32-metrowej skały, gdy oderwał się od niej blok i spadając, pociągnął za sobą króla, który uderzył głową o ścianę. Była to śmierć zgodna z życzeniem Alberta, który nie uważał, że "byłoby pięknie umrzeć w swoim łóżku". Spoczął w królewskiej nekropolii w kościele Notre-Dame w pałacu Laeken pod Brukselą.

Poważny, staranny, pesymistyczny, zamknięty w sobie (Leopold II nazywał go "zamkniętą kopertą"), skromny, nieśmiały i wstydzący się swojej wady wymowy Albert obejmuje tron Belgii po śmierci stryja w 1909 roku. Swoją przysięgę konstytucyjną złożył nie tylko po francusku, ale także po flamandzku. Razem z żoną zamieszkał w pałacu Assche przy ulicy de la Science w Brukseli.

2 października 1900 roku w Monachium poślubił Elżbietę Gabriellę Wittelsbach, córkę księcia bawarskiego Karola Teodora i Marii Józefy (córki króla Portugalii Michała I). Albert oświadczył się Elżbiecie po 3 latach znajomości podczas spaceru w lesie Fontainebleau słowami: "Czy sądzi pani, że mogłaby znieść klimat Belgii?". Albert i Elżbieta mieli razem dwóch synów i córkę.

Jego panowanie charakteryzowało się m.in. rozwojem ekonomicznym kraju. W 1919 roku określono maksymalny czas pracy na 9 godzin dziennie. Cztery lata później utworzono towarzystwo transportu lot­niczego (SABENA). Dzięki wsparciu króla Alberta I powstał Narodowy Fundusz Badań Naukowych. W 1928 roku Belgia była dziewiątą potęgą gospodarczą świata.


Żródła:

Albert I Koburg w "Wikipedia"


"WŁADCY BENELUKSU - Genealogia domów panujących w Niderlandach, Belgii i Luksemburgu"- autor: Przemysław Jaworski - 2018


Albert I Léopold Clément Marie Meinrad de Saxe-Cobourg-Gotha (Wettin, Ernestiner) w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


"KRÓLEWSKIE RODY EUROPY" - autor: Ludwik Schubert i Rolf Seelmenn-Eggebert; Wydawnictwo: PHILIP WILSON; Warszawa 1997


"Słownik władców świata" - Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza i Kamil Stepan; Wydawnictwo "Zielona Sowa"; Kraków 2005


"MONARCHIE ŚWIATA - POCZET ROWODÓW KRÓLEWSKICH I KSIĄŻĘCYCH" - autor: Tadeusz Pasierbiński; Wydawnictwo: ISKRY; Warszawa 2022

06-04-2023