Filip I Châtenois-Metz Alzacki (urodzony około 1143 roku, zmarł w Saint-Jean d'Acre, Królestwo Jerozolimy, 1 lipca 1191 roku) herb

Syn Thierry'ego (Dytryka) Châtenois-Metz Alzackiego, seniora de Bitche, hrabiego Flandrii i Sybilli Ingelger-Anjou (Gâtinais-Anjou), regentki Flandrii, córki Fulka V "Młodego" Ingelger-Anjou (Gâtinais-Anjou), księcia Andegawenii, króla Jerozolimy.

Hrabia Flandrii od 11 stycznia 1168 roku do 1 sierpnia 1191 roku, hrabia de Vermandois i de Valois de iure uxoris od 17 czerwca 1167 roku do 10 marca 1186 roku, tytularny hrabia de Vermandois i de Valois od 10 marca 1186 roku do 1 lipca 1191 roku, regent Francji od 1 listopada 1179 roku do 1180 roku.

W Beauvais, w 1159 roku poślubił Mabile [Elisabeth, Isabelle] Robertyng-Capet-Vermandois (urodzona w 1143 roku, zmarła w Arras, 28 marca 1183 roku), hrabiny de Vermandois i de Valois, seniora de Crepy i d'Amiens, córki Raoul I [IV] Robertyng-Capet-Vermandois, hrabiego de Vermandois i de Valois, senior de Crepy, senior d'Amiens, regenta Francji, seneszala Francji i Alice [Pétronille] Mérovingienne-Guilhemide-Ramnulfids z Poitiers-Poitou, córki Wilhelma X "Świętego" Mérovingienne-Guilhemide-Ramnulfids z Poitiers-Poitou, księcia Akwitanii i Gaskonii, hrabiego Poitiers, tyturalnego hrabiego Tuluzy. W katedrze Matki Bożej z Tournai w Brugii, w sierpniu 1183 roku poślubił Matilda-Theresa Robertyng-Capet-Bourgogne Portugalską (urodzona w 1157 roku, zmarła w Veurne we Flandrii, 6 maja 1218 roku), regentkę Portugalii, regentkę Flandrii, córkę Alfonsa I Henryka "Zdobywcy, Wielkiego" Robertyng-Capet-Bourgogne, króla Portugalii i Matyldy (Mafaldy) Sabaudzkiej, córki Amadeusza III "Krzyżowca", hrabiego Sabaudii, Piemontu i Maurienne.

Najstarszy syn hrabiego Thierry'ego Alzackiego i jego drugiej żony Sybilli, córki króla Jerozolimy i hrabiego Andegawenii, Fulka.

Debiut Filipa jako władcy Flandrii miał miejsce w 1157 r., kiedy wystąpił jako regent hrabstwa podczas nieobecności hrabiego Thierry'ego, który był wówczas na wyprawie do Ziemi Świętej. Walczył wówczas z sukcesami z hrabią Holandii Florisem III i ograniczył plagę piractwa. Floris III został pojmany i uwięziony w Brugii. Pozostawał tam do 1167 roku, kiedy odzyskał wolność za oddanie hrabiom Flandrii zwierzchności nad Zelandią. Filip uzyskał również terytoria Waes i Quatre-Métiers.

W 1159 roku poślubił Elżbietę, córkę Raoula I z Vermandois i Petroneli, córki Wilhelma X "Świętego", księcia Akwitanii. W 1167 roku Elżbieta odziedziczyła po śmierci swoich braci ziemie Vermandois i Valois. Filip został iure uxoris panem tych terenów. W 1168 roku został, po śmierci swojego ojca, hrabią Flandrii, będąc już od wielu lat jej współwładcą. Dzięki swojemu małżeństwu stał się najpotężniejszym panem w północnej Francji.

Filip rządził Flandrią mądrze i roztropnie. Jego głównym doradcą był Robert d'Aire. Usprawniono działanie administracji państwowej. Filip zyskał również wielki szacunek na arenie międzynarodowej i często pełnił rolę arbitra w różnych konfliktach (np. między królem Francji Ludwikiem VII a królem Anglii Henrykiem II, czy między Henrykiem II a arcybiskupem Canterbury Thomasem Becketem). Przyczynił się również do małżeństwa swojej siostry Małgorzaty z hrabią Hainaut Baldwinem VIII.

Filip i Elżbieta nie mieli razem dzieci. W 1175 roku Filip odkrył, że żona go zdradza z niejakim Walterem de Fontaines. Krewki hrabia pobił kochanka żony na śmierć, ale z Elżbietą się nie rozwiódł. Uzyskał natomiast od króla Ludwika VII bezpośredni zarząd nad ziemiami swojej żony. Ponieważ jego młodsi bracia, Mateusz i Piotr, zmarli bezpotomnie, w 1177 roku Filip wyznaczył swoimi spadkobiercami siostrę Małgorzatę i jej męża Baldwina.

W tym samym roku Filip wyruszył do Królestwa Jerozolimskiego, z nadzieją na udział w wyprawie przeciwko Egiptowi, w sojuszu z Cesarstwem Bizantyjskim. Bizantyjska flota stała już w Akce, kiedy 2 sierpnia Filip przybył do Outremer. Hrabia był ciotecznym bratem króla Jerozolimy Baldwina IV (matka Filipa i ojciec Baldwina byli przyrodnim rodzeństwem). Chory na trąd Baldwin chciał przekazać Filipowi (jako swojemu najbliższemu męskiemu krewnemu) regencję nad Królestwem i dowodzenie armią chrześcijańską. Filip odmówił jednak przyjęcia tych zaszczytów, twierdząc, że jest tylko skromnym pielgrzymem.

Ostatecznie więc dowodzenie nad armią otrzymał Rejnald z Chatillon, a Filip miał być jego doradcą. Zanim ruszyła wyprawa pojawił się pomysł wyswatania Filipa z niedawno owdowiałą siostrą Baldwina, Sybillą. Sprzeciwił się temu kanclerz Królestwa Wilhelm z Tyru, hrabia Trypolisu Rajmund III i jego stronnicy z rodu Ibelinów. Kiedy Baldwin z Ibelinu publicznie obrzucił obelgami Filipa, ten w październiku opuścił Jerozolimę i udał się do księstwa Antiochii, gdzie wziął udział w bezowocnym oblężeniu Harimu.

Filip powrócił z Outremer w 1179 roku. Chory król Ludwik VII wyznaczył go wówczas regentem w imieniu swojego syna, Filipa. Hrabia ożenił swojego podopiecznego ze swoją siostrzenicą, Izabellą z Hainaut, dając jej niebagatelne wiano - Artois. Kiedy jednak Ludwik zmarł w 1180 roku, Filip II postarał się o zrzucenie kurateli Filipa Alzackiego. Rychło wybuchła wojna, a Pikardia i Île-de-France zostały spustoszone. Król Filip nie wydał przeciwnikowi walnej bitwy, przeciągnął natomiast na swoją stronę teścia, Baldwina z Hainaut, który opuścił stronę swojego szwagra na rzecz obrony interesów swojej córki i zięcia.

Elżbieta zmarła w 1183 roku i król Filip przekazał Vermandois jej siostrze, Eleonorze. Filip tymczasem poślubił w Brugii Teresę, córkę Alfonsa I "Zdobywcy", króla Portugalii, i Matyldy, córki Amadeusza III "Krzyżowca", hrabiego Sabaudii. Teresa wniosła Filipowi spore wiano, ale potomstwa mu nie dała.

Obawiając się okrążenia przez Francję i Hainaut Filip zdecydował się w końcu na podpisanie pokoju ze swoimi nieprzyjaciółmi, co nastąpiło 10 marca 1186 roku Filip zrzekał się hrabstwa Vermandois, które zostało wcielone do królewskiej domeny Kapetyngów, ale dożywotnio zachował dla siebie tytuł hrabiowski.

W 1190 roku Filip po raz kolejny przyjął krzyż i wziął udział w III wyprawie krzyżowej. Dołączył do flandryjskich oddziałów, które już wcześniej przybyły do Outremer. Niedługo po przybyciu pod oblężoną Akkę Filip zapadł na szalejącą w szeregach krzyżowców epidemię i zmarł 1 sierpnia 1191 roku. Jego ciało zostało sprowadzone do Flandrii przez żonę, która występowała jako regentka podczas nieobecności męża. Filip został pochowany w opactwie Clairvaux.

Rządy Filipa zwiastowały kres pewnej epoki. Po raz pierwszy od dłuższego czasu król Francji roztoczył swoją władzę nad hrabią Flandrii. Wojna z Filipem Augustem wiele kosztowała hrabiego, ale nie zatrzymała ona dynamicznego rozwoju Flandrii, który będzie trwał jeszcze przez następne stulecia.

Filip był również mecenasem poety Chrétiena de Troyes, który właśnie na jego dworze pisał swój niedokończony poemat Perceval. Chrétien wychwala swojego mecenasa jako ideał rycerza i władcy, który w swej mądrości pozwolił mu opowiedzieć najlepszą historię jaką kiedykolwiek opowiadano.

Z obu związków nie miał dzieci. Ponadto Filip miał jednego nieślubnego syna od nieznanej kochanki:

Thierry z Flandrii (zmarł po 1207 roku), krzyżowiec.


Żródła:

Filip Alzacki w "Wikipedia"


Philipp Comte de Vermandois Graf v.Flandern w "Rodovid" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

14-11-2020

09-11-2020