Johanna Dorothea von Biron (urodzona w Berlinie, 21 sierpnia 1793 roku, zmarła w Żaganiu, 19 września 1862 roku) herb

Córka Piotra von Biron (oficjalny), hrabiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, księcia Kurlandii i Semigalii, księcia żagańskiego, Aleksandra Benedykta Batowskiego herbu własnego [Trzy Zęby] (biologiczny) i Anny Charlotta Dorota von Medem, córki Johanna Friedricha von Medema, generała-porucznika Cesarstwa Rosyjskiego, Reichsgrafa Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Jej Wysokość księżna żagańska od 8 stycznia 1845 roku do 19 września 1862 roku, Herzogin von Biron od 21 sierpnia 1793 roku do 19 września 1862 roku, hrabina de Périgord od 22 kwietnia 1809 roku do 31 sierpnia 1817 roku, księżna Dino od 31 sierpnia 1817 roku do 28 kwietnia 1838 roku, księżna de Talleyrand od 28 kwietnia 1838 roku do 8 stycznia 1845 roku.

Poślubiła we Frankfurcie nad Menem [Aschaffenburg?] z 21 na 22 kwietnia 1809 roku (w 1824 roku separację, a w 1830 roku rozwód) Alexandra Edmonda de Limoges-Talleyrand-Périgord (urodzony w Paryżu, 1 sierpnia 1787 roku, zmarł we Florencji, 16 maja 1872 roku), hrabiego de Périgord, księcia de Dino, księcia de Talleyrand-Périgord, księcia żagańskiego.

Partnerka François Pierre Guillaume Guizot (urodzony w Nîmes, Languedoc-Roussillon we Francji, 4 października 1787 roku, zmarł w opactwie du Val-Richer, Saint-Ouen-le-Pin, Dolna Normandia we Francji, 12 września 1874 roku). Partnerka Théobald Émile Arcambal-Piscatory (urodzony w Paryżu, 6 kwietnia 1800 roku, zmarł w Paryżu, 18 listopada 1870 roku), francuski mąż stanu i dyplomata, par Francji. Partnerka Charles Maurice de Limoges-Talleyrand-Périgord (urodzony w Garanciere, w Paryżu, 13 lutego 1754 roku, zmarł w Hôtel de Talleyrand w Paryżu, 17 maja 1838 roku), księcia Benewentu i Cesarstwa, wielkiego szambelana Cesarstwa, księcia-wielkiego granda Cesarstwa, senatora, księcia de Talleyrand, księcia de Dino, księcia i para Francji, wielkiego szambelana Francji, ministra spraw zagranicznych Francji, premiera Francji, "prezydenta" Tymczasowego Rządy Francuzów, przewodniczącego Rządu Tymczasowego, ministra Stosunków Zewnętrznych, ministra marynarki wojennej i kolonii, przewodniczącego Zgromadzenia Ustawodawczego.

Znana również jako "Dorothée de Courlande" von Sagan von Biron, polityk, filantropka i mecenas kultury.

Urodziła się w pałacu Friedrichsfelde w Berlinie, jako czwarta córka Piotra Birona i Doroty von Medem, choć powszechnie uznaje się, że jej ojcem był Aleksander Batowski, polski dyplomata, z którym Dorota Biron miała wieloletni romans. Starszymi siostrami Doroty były Wilhelmina Żagańska, Paulina Hohenzollern-Hechingen oraz Joanna Acarenza.

Po rozbiorach Polski jej ojciec został zmuszony do odsprzedania Rosji księstwa Kurlandii za milion guldenów w złocie i kupił za to w Prusach księstwo żagańskie oraz inne dobra. Dorota otrzymała wtedy nieduży majątek Günthersdorf (obecnie Zatonie koło Zielonej Góry). Dorota wychowała się bez rodziców. Uczyła się pod okiem matki chrzestnej - księżnej Luizy Radziwiłł oraz nauczyciela Scypiona Piattoli, który wcześniej był królewskim sekretarzem Stanisława Augusta Poniatowskiego. To pod jego wpływem planowała wyjść za księcia Adama Czartoryskiego, jednak małżeństwo nie doszło do skutku. Poślubienie swojego bratanka zaproponował jej matce Charles Maurice d Talleyrand, minister spraw zagranicznych Napoleona Bonapartego. Pomysł poparł car Rosji Aleksander i 22 kwietnia 1809 roku we Frankfurcie nad Menem Dorota została żoną Edmunda de Talleyrand.

Jawnie zdradzana przez męża utracjusza po kilku lat doprowadziła do sądownej separacji z nim. Szybko została współpracownicą, prawą ręką, towarzyszką stryja jej męża - Karola de Talleyrand-Périgord, księcia Benewentu, ministra spraw zagranicznych Francji. W jego towarzystwie wkroczyła na najwyższe salony Europy, odegrała dużą rolę prowadząc sprawy Talleyranda podczas Kongresu Wiedeńskiego w 1815 roku, a jej siostra Wilhelmina działała wtedy na rzecz dyplomaty austriackiego Klemensa Metternicha. W 1817 roku król Obojga Sycylii w Neapolu nadał Talleyrandowi tytuł księcia Dino, który ten przekazał swojemu bratankowi i jego małżonce.

Posiadając wielki zmysł dyplomatyczny, doskonałe wykształcenie, inteligencję i - podkreślany przez wielu - nieodparty urok osobisty, miała swój wkład w wiele negocjacji prowadzonych przez francuskiego polityka, z którym była związana aż do jego śmierci w 1838 roku. Odziedziczyła cały jego majątek wraz z tytułem książęcym Talleyrand de Peigord.

Małżeństwo było nieszczęśliwe, Edmund był bardziej zajęty hazardem, wojną i kobietami niż żoną. Pomimo narodzin trójki dzieci w latach 1811-1813, po kongresie wiedeńskim gospodarstwo rozstało się. To właśnie od tego czasu Dorothée zajmowała wielkie miejsce i odegrała wielką rolę w życiu swojego wuja dzięki małżeństwu Charles-Maurice de Talleyrand, który został wysłany do Wiednia przez Ludwika XVIII w celu reprezentowania Francji. Towarzyszy mu i pełni rolę gospodyni w pałacu w Kownie.

W 1811 roku porzuciła wiarę protestancką i przeszła na katolicyzm. W 1818 roku sąd ogłosił rozdział majątkowy pomiędzy Dorotą, a jej mężem Edmundem, w 1824 roku separację, a w 1830 roku rozwód.

Po rozstaniu z mężem Dorota stała się "lwicą salonów paryskich", ciągle była kobietą piękną i kokieteryjną. Po śmierci Karola Talleyranda w 1838 roku przeniosła się do swojej posiadłości w Zatoniu. Stamtąd odbywała liczne podróże, odwiedzając Moskwę, Berlin, Wiedeń i regularnie Paryż. W 1844 roku po długich sądowych sporach z synem starszej siostry Pauliną, uzyskała tytuł własności do księstwa, ale musiała mu przekazać odstępne, księstwo żagańskie. Wraz z tytułem własności otrzymała też od króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV tytuł książęcy z prawem dziedziczenia przez jej zstępnych. Tu prowadziła ożywioną działalność kulturalną i charytatywną, a jej pałace w Żaganiu i Zatoniu stały się istotnymi ośrodkami życia politycznego i kulturalnego w okolicy.

Szczególne znaczenie miała ona dla Żagania, który za czasów jej władania przeżywał swój czas rozkwitu. Odnowiła pałac, którego nowo urządzone wnętrza gromadziły zainicjowaną przez jej ojca pokaźną kolekcję manuskryptów, rzeźb, obrazów i mebli. Stworzyła park krajobrazowy m.in. z kwiatami i drzewami różnych stref klimatycznych, który był chlubą tamtejszego regionu. Zbudowała szpital, utworzyła kilka szkół, odbudowała kościół i wieżę ratuszową. Sfinansowała budowę mostu kolejowego w mieście. Działała charytatywnie, nakazała rozdanie darmowej żywności w chudszych latach, tworzyła nowe miejsca pracy. Dzięki swojej działalności cieszyła się dużym poparciem wśród mieszkańców miasta.

Gościła wybitnych polityków i ludzi kultury. Bywali u niej m.in. król Fryderyk Wilhelm IV czy Franciszek Liszt, korespondowała m.in. z Chopinem i Aleksandrem Fredrą.

Dorota zmarła w 1862 roku po długiej i ciężkiej chorobie, w wyniku powikłań po wypadku jej powozu w drodze z Zatonia do Żagania. Na jej pogrzeb z terenu księstwa przybyło 10 tysięcy ludzi. Pochowana została w kościele św. Krzyża w Żaganiu, którego przebudowę na rodzinną nekropolię ufundowała w 1849 roku.

Córka Karel Jan Clam-Martinic i Dorothea Herzogin von Biron:

Marie-Henriette Dessalles (urodzona 15 września 1816 roku, zmarła 11 marca 1905 roku), żona: François Aristée Guérard (urodzony 9 Sierpień 1801 roku, zmarł?).

Dzieci Alexandra Edmonda de Talleyrand Périgord i Dorothea Herzogin von Biron:

Napoléon Louis de Talleyrand-Périgord (urodzony 12 marca 1811 roku, zmarł 21 marca 1898 roku), III książę de Talleyrand-Périgord, książę żagański, książę de Dino, po nim potomstwo,

Dorothée de Talleyrand-Périgord (urodzona około 10 kwietnia 1812 roku, zmarła 11 maja 1814 roku),

Alexandre Edmond de Talleyrand Périgord (urodzony 15 grudnia 1813 roku, zmarł 9 kwietnia 1894 roku), III książę de Dino, po nim potomstwo,

Pauline Joséphine de Talleyrand Périgord (urodzona 29 grudnia 1820 roku, zmarła 12 października 1890 roku), żona: Henri Charles Louis Boniface de Castellane (urodzony 23 września 1814 roku, zmarł 16 października 1847 roku), marquis de Castellane.

Córka Charles Maurice de Talleyrand-Périgord, prince de Bénévent i Dorothea Herzogin von Biron:

Julie Zulme (urodzona 23 stycznia 1826 roku, zmarła 4 sierpnia 1913 roku), żona: Joseph Evarist Bertulus (urodzony 10 sierpnia 1809 roku, zmał 9 lutego 1881 roku).

Syn Théobald Emile Arcambal-Piscatory:

Antonine Arcambal-Piscatory (urodzony 10 września 1827 roku, zmarł 21 stycznia 1908 roku), married Octave Auvity, Knight of the Legion of Honour.


Żródła:

Dorota de Talleyrand-Périgord w "Wikipedia", tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Dorothea von Sagan (von Biron) w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

06-01-2021

04-01-2021