Jan I "Wspaniały" Robertyng-Capet-Valois (urodzony na zamku w Vincennes pod Paryżem, 30 listopada 1340 roku, zmarł w pałacu hôtel de Nesle w Paryżu, 15 czerwca 1416 roku) herb

Syn Jana II "Dobrego" Robertyng-Capet-Valois, króla Francji i Judyty-Bonny Wigérides Limburg-Luksemburskiej, córki Jana "Ślepego" Wigérides Limburg-Luksemburczyka, króla Czech, tytularnego króla Polski.

Hrabia de Ponthieu, hrabia d'Angoulęme i par Francji od 1356 roku do 1374 roku, hrabia de Poitiers i par Francji od czerwca 1357 roku do 15 czerwca 1416 roku, książę de Berry od października 1360 roku do 15 czerwca 1416 roku, książę de iure uxoris d'Auvergne [Owernii] jako Jan III i hrabia de Boulogne jako Jan IV od 28 września 1404 roku do 15 czerwca 1416 roku, porucznik generalny de Berry, d'Auvergne [Owernii], Langwedocji, Périgord i de Poitou od 1361 roku, hrabia d'Étampes i hrabia de Mâcon od września 1359 roku do października 1360 roku, książę Tarentu od 30 maja 1380 roku do 11 września 1385 roku, hrabia de Montpensier od 1401 roku do 15 czerwca 1416 roku, regent Francji od od 19 listopada 1380 roku do 1 listopada 1388 roku i od 1392 roku do 15 czerwca 1416 roku, gubernator Langwedocji i Gujenny od 19 listopada 1380 roku, gubernator Paryża od 21 sierpnia 1405 roku do 15 czerwca 1416 roku.

17 października 1360 roku w Carcassonne poślubił Joannę Mérovingienne-de Lomagne-d'Armagnac (urodzona 24 czerwca 1346 roku, zmarła 15 marca 1387 roku), córkę Jana I Mérovingienne-de Lomagne, hrabiego d'Armagnac, hrabiego de Rodez i Beatrycze Robertyng-Capet-Clermont-Bourbon, hrabiny de Charolais, córki Jana Robertyng-Capet-Clermont-Bourbon, hrabiego de Charolais i seniora de Saint-Just. 5 czerwca 1389 roku w Riom poślubił Joannę II d'Auvergne (urodzona w 1378 roku, zmarła między 1422 a 1423 rokiem), hrabinę de Boulogne, d'Auvergne i de Comminges, córkę Jana II d'Auvergne, hrabiego d'Auvergne [Owernii] i Eleonory Mérovingienne-Guilhemide-Raimondine-Fredelon de Rouergue-Comminges, córki Piotra Rajmunda II Mérovingienne-Guilhemide-Raimondine-Fredelon de Rouergue, hrabiego de Comminges.

Młodszy brat Karola V "Mądrego", króla Francji.

Przydomek "WSPANIAŁY" zawdzięczał zamiłowaniu do przepychu, wyrafinowanemu gustowi i hojnemu mecenatowi.

Urodził się 30 listopada 1340 na zamku w Vincennes pod Paryżem. W czerwcu 1357 roku otrzymał tytuł hrabiego Poitiers, a rok później został porucznikiem generalnym Berry, Owernii, Langwedocji, Périgord oraz Poitou. W październiku 1360 roku ojciec kreował go księciem Berry i Owernii (3 marca 1375 roku nadanie to zatwierdził Karol V, a w grudniu 1380 roku Karol VI). W tym samym roku, na mocy pokoju z Brétigny z 25 maja 1360 roku, został oddany jako zakładnik na dwór angielski, gdzie przebywał przez następnych dziewięć lat.

Około 1372 wszedł w posiadanie hrabstwa Angoulęme, które w 1374 roku przekazał francuskiej Koronie. 30 maja 1380 roku jego starszy brat Ludwik I Andegaweński oddał mu księstwo Tarentu (11 września 1385 roku Jan wymienił je z wdową po bracie na hrabstwa d'Étampes i Gien).

Od śmierci Karola V w 1380 roku wspólnie z Ludwikiem I Andegaweńskim oraz młodszym bratem, Filipem II Burgundzkim, sprawował regencję w imieniu nieletniego Karola VI. 19 listopada 1380 roku został z królewskiej nominacji gubernatorem Langwedocji i Gujenny. Regencja dobiegła końca w 1388 roku, lecz cztery lata później młody król popadł w obłęd i władza na powrót trafiła w ręce jego stryjów.

W 1394 roku Berry został z tytułu praw drugiej małżonki hrabią Owernii i Boulogne, a w 1401 roku hrabią Montpensier. Rok później król, w jednej z coraz rzadszych chwil jasności umysłu, odsunął stryjów od władzy i ustanowił regentem własnego brata Ludwika, księcia Orleanu.

21 sierpnia 1405 roku Jan został przezeń mianowany gubernatorem Paryża. Po zamordowaniu Orleańczyka w 1407 roku przystąpił do frakcji armaniackiej i w 1410 roku stanął na jej czele.

W późniejszych latach zmieniła się rola Jana na francuskiej scenie politycznej. Po śmierci Filipa Burgundzkiego w 1404 roku pozostał jedynym żyjącym synem króla Jana II. Starał się odgrywać rolę mediatora między zwalczającymi się frakcjami księcia Orleanu i nowego księcia Burgundii, Jana "bez Trwogi". Po zamordowaniu księcia orleańskiego przez stronników Burgundczyka Jan trzymał stronę frakcji orleańskiej (armaniaków) w zaczynającej się wojnie domowej, ale zawsze dążył do pokoju w królestwie i pogodzenia walczących frakcji. To głównie dzięki jego namowom Karol VI i jego synowie nie pojawili się w 1415 roku na polu bitwy pod Azincourt. Pamiętając, że jego ojciec dostał się do angielskiej niewoli pod Poitiers, książę de Berry obawiał się sytuacji, gdy król Francji i jego następcy ponownie dostaną się do niewoli. Zmarł kilka miesięcy po bitwie.

Zmarł 15 czerwca 1416 roku w swoim paryskim pałacu hôtel de Nesle i znalazł spoczynek w ufundowanej przez siebie kaplicy Sainte-Chapelle w Bourges. Kaplica została zburzona w 1775 roku, a grób został przeniesiono do katedry w Bourges.

Jan de Berry był wielkim patronem artystów. Dzięki jego patronatowi powstała bogato iluminowana przez braci Limbourg księga godzinek, znana pod nazwą "Bardzo bogate godzinki księcia de Berry". Jan finansował swoją kolekcję dzieł sztuki dzięki dochodom ze swoich sporych dóbr, ale mimo to zmarł pogrążony w długach.

Ze związku z pierwszą żona Joanną d'Armagnac miał pięcioro dzieci. Z drugiego związku z Joanną II nie miał poromstwa. Ponadto miał nieślubnego syna urodzonego w Anglii podczas niewoli Jana ze szkotką:

Owuoald (urodzony w 1370 roku, zmarł przed 1382 rokiem).


Żródła:

"WALEZJUSZE"- autor: Przemysław Jaworski - 2018


Jean I w "Genealogics" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Jan de Berry w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

18-10-2020