Maria I Stewart (Stuart) (urodzona w pałacu w Linlithgow, 8 grudnia 1542 roku, stracona na zamku w Fotheringhay, 8 lutego 1587 roku) herb

Córka Jakuba V Stewart (Stuart), króla Szkocji i Marii Baudemont-Vaudémont-Guise Lotaryńskiej, córki Klaudiusza Baudemont-Vaudémont-Guise Lotaryńskiego, księcia de Guise.

Królowa Szkocji od 14 grudnia 1542 roku do 24 lipca 1567 roku, królowa Anglii i Irlandii od 17 listopada 1558 roku do 24 lipca 1567 roku, księżna Turenii i hrabina de Poitou od 5 grudnia 1560 roku do sierpnia 1561 roku.

24 kwietnia 1558 roku w katedrze Notre-Dame w Reims poślubiła Franciszka II [IV] Robertyng-Capet-Valois-d'Orléans-Angoulęme (urodzony na zamku Fontainebleau-sur-Loire w dolinie Loary, 16 stycznia 1544 roku, zmarł w pałacu Groslot w Orleanie, 5 grudnia 1560 roku), księcia Bretanii, króla-małżonka Szkocji, tytularnego króla-małżonka de iure uxoris Anglii i Irlandii, delfina-hrabiego Delfinatu Viennois, hrabiego d'Albon, króla Francji. 29 lipca 1565 roku w kaplicy pałacu Holyrood w Edynburgu poślubiła Henryk Stewart (Stuart) (urodzony w twierdzy Newsham, 7 grudnia 1545 roku, zamordowanego w swoim domu Provosts House w Kirk o'Field pod Edynburgiem, 10 lutego 1567 roku), lorda Darnley, księcia Albany, barona de Ardmannoch, earla de Ross, tytularnego króla Szkocji. 15 maja 1567 roku w kaplicy pałacu Holyrood w Edynburgu poślubiła Jakuba Hepburn (urodzony w Edynburgu, około 1535 roku, zmarł na zamku Dragsholm na wyspie Zelandia, 14 kwietnia 1578 roku), earla de Bothwell, lorda de Hailes, księcia Orkadów, lorda Szetlandów i markiza de Fife.

Tytulara: Z bożej łaski królowa Szkotów, Francji. Następczyni tronu Anglii.

Była córką Jakuba V, króla Szkocji z dynastii Stewart (Stuart), i jego drugiej żony Marii, córki Klaudiusza Lotaryńskiego, księcia Guise (Gwizjusza) (pierwszą żoną Jakuba V była Magdalena Francuska, córka króla Franciszka I).

Urodziła się 8 grudnia 1542 roku w pałacu w Linlithgow i po rychłej śmierci ojca 14 grudnia została królową Szkocji. Koronacja Marii I odbyła się 9 września 1543 roku w kaplicy królewskiej w zamku Stirling. Wobec małoletniości królowej, rządy sprawował jej kuzyn Jakub Hamilton, earl Arran - po kądzieli prawnuk Jakuba II, a od 12 kwietnia 1554 roku matka Marii.

7 lipca 1548 roku zaręczono Marię z delfinem i 7 sierpnia tego roku wysłano do Francji, gdzie spędziła kolejnych trzynaście lat życia. Od śmierci królowej angielskiej Marii I 17 listopada 1558 roku, której sukcesorką została przyrodnia siostra Elżbieta I, protestantka, mająca ponadto status dziecka nieślubnego. Maria, będąc po kądzieli prawnuczką Henryka VII, przy poparciu Francji zgłosiła pretensje do korony Tudorów i zaczęła tytułować się królową Anglii i Irlandii. Po akcesji męża 10 lipca 1559 roku została królową małżonką Francji i 18 września tego roku lub 24 kwietnia 1560 roku w katedrze Notre-Dame w Reims została ukoronowana przez kardynała Karola de Bourbon.

Po śmierci Franciszka II zimą 1560 roku otrzymała tytułem oprawy wdowiej księstwo Turenii i hrabstwo Poitou, które dzierżyła do czasu opuszczenia Francji w sierpniu 1561 roku. 19 sierpnia 1561 roku wylądowała na ojczystej ziemi, po czym objęła osobiste rządy w Szkocji. Za jej panowania ostatecznie upowszechniła się francu­ska pisownia nazwy dynastii - Stuart.

29 lipca 1565 w kaplicy pałacu Holyrood w Edynburgu wyszła za swojego kuzyna Henryka Stuarta, lorda Darnley, w 1565 roku kreowanego księciem Albany, baronem Ardmannoch oraz earlem Ross i od tegoż roku tytułowanego królem Szkocji, syna Mateusza Stuarta, earla Lennox i lorda Darnley, lorda porucznika północnej Anglii, potomka bocznej linii rodu Stewart, i jego żony Małgorzaty, córki Archibalda Douglasa, earla Angus i lorda Douglas, kanclerza Szkocji. Mieli syna:

Jakuba VI [I] (urodzony 19 czerwca 1566 roku, zmarł 27 marca 1625 roku), króla Szkocji jako Jakub VI, król Anglii jako Jakub I, po nim potomstwo.

23 kwietnia 1567 roku Maria została pojmana przez zbuntowanych szkockich lordów pod przywództwem jej przyrodniego brata, earla Moray, i osadzona w Dunbar, a następnie w Lochleven, gdzie 24 lipca podpisała akt abdykacji na rzecz jedynego syna. 2 maja 1568 roku zdołała uciec i próbowała odzyskać władzę, lecz 13 maja pod Longside jej wojska uległy przeważającym siłom regenta Moraya.

Jej trzecim mężem został poślubiony 15 maja 1567 roku w kaplicy pałacu Holyrood w Edynburgu Jakub Hepburn, earl Bothwell oraz lord Hailes od 1556 roku, w 1567 roku kreowany księciem Orkadów, lordem Szetlandów i markizem Fife, syn Patryka Hepburna, earla Bothwell i lorda Hailes, lorda wielkiego admirała Szkocji, oraz jego pierwszej żony Agnieszki, córki Henryka Sinclair, lorda Sinclair. Był on wcześniej żonaty z Joanną Gordon, z którą rozwiódł się przed zawarciem ślubu z Marią. Owocem mariażu były urodzone latem 1567 roku martwe bliźnięta płci męskiej.

Mając nadzieję na pomoc królowej Anglii, 16 maja 1568 roku Maria przekroczyła angielską granicę, lecz została rychło aresztowana z rozkazu Elżbiety I, która obawiała się pretensji Marii do angielskiego tronu uwięziła kuzynkę i trzymała ją w zamknięciu przez niemal 20 lal. Resztę życia była królowa Szkocji spędziła w więzieniu. 11 sierpnia 1586 roku została oskarżona o udział w spisku na życie Elżbiety I (spisek zwany Babingtona), 25 października 1586 roku uznano ją winną zdrady stanu i skazano na karę śmierci. Elżbieta I podpisała wyrok skazujący 2 lutego 1587 roku, a 8 lutego na zamku w Fotheringhay stracono Marię przez ścięcie toporem. Jej zabalsamowane ciało spoczywało w jednej z komnat do lipca 1567 roku, kiedy złożono je w katedrze w Peterborough. We wrześniu 1612 roku szczątki królowej szkockiej zostały na polecenie jej syna przeniesione do opactwa Westminsterskiego, gdzie spoczęły naprzeciwko sarko­fagu Elżbiety I i Marii I.


Żródła:

"WALEZJUSZE"- autor: Przemysław Jaworski - 2018


"KRÓLOWE I KRÓLOWIE WIELKIEJ BRYTANII - od Edgara do Elżbiety II - wszyscy władcy Wielkiej Brytanii" - autor: Przemysław Jaworski - Przemysław Jaworski i Wydawnictwo Novae Res, 2018

22-11-2020

11-11-2020