Maria-Teresa Charlotte "Madame Royale" Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme (urodzona w Wersalu, 19 grudnia 1778 roku, zmarła we Frohsdorf w Cesarstwie Austriackim, 19 października 1851 roku) herb

Córka Ludwika XVI Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme, króla Francji i Nawarry, wielki mistrza Zakonu Świętego Ducha, króla Francuzów, hrabiego de Foix, księcia Bretanii, legitymistyczny pretendent do tronu Francji i Marii Antoniny Habsburg-Baudemont-Vaudemont Austriackiej, córki Franciszka III Stafana Baudemont-Vaudémont-Lotaryńskiego, cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, wielkiego księcia Toskanii, księcia Loataryngii i Bar, księcia cieszyńskiego.

10 czerwca 1799 roku w pałacu w Jełgawie w Kurlandii poślubiła Ludwika XIX [VIII] Antoniego Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme (urodzony w Wersalu we Francji, 6 sierpnia 1775 roku, zmaerł w Gorycji, Cesarstwo Austriackie, 3 czerwca 1844 roku), księcia d'Angoulęme, hrabiego d'Artois, delfina Francji, "hrabiego de Marnes", admirała Francji, króla Francji i Nawarry de plein droit, legitymistycznego tytularnego króla Francji i Nawarry, głowy Domu Burbonów i pretendenta do tronu Francji i Nawarry.

Najstarsza z czworga dzieci króla Ludwika XVI i Marii Antoniny Austriaczki. Była siostrą Ludwika Józefa, Ludwika Karola i Zofii Heleny Beatryczy.

Do piątego roku życia znana była jako Madame Fille du Roi, później - Madame Royale. Po ślubie jej tytuły brzmiały: Hrabina de Marnes, Księżna d'Angouleme, ale wtedy nazywano ją: Madame La Dauphine. Imiona otrzymała na cześć swojej babki - Marii Teresy Habsburg. Maria Teresa nie pałała zbytnią miłością do matki, za to bardzo kochała swojego ojca, przechowała parę ubrań Ludwika XVI, które traktowała jak relikwie.

W 1792 roku w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, razem z rodziną została uwięziona 13 sierpnia 1792 roku w twierdzy Temple, w Paryżu. Oboje jej rodzice oraz ciotka - Madame Elisabeth zostali zgilotynowani, a ona spędziła w Temple ponad 3 lata, następnie 25 grudnia 1795 roku zaś została skazana na wygnanie. Później niechętnie wspominała te czasy i do końca życia pozostała wyniosła i zamknięta w sobie. Nigdy nie przejawiała większych emocji. Sainte-Beuve pisał o księżnej:

"Wszystkie jej dni były podobne, z wyjątkiem dni żałoby i najbardziej bolesnych rocznic. Wstawała wczesnym rankiem, o wpół do szóstej na przykład, i do szóstej lub siódmej słuchała samotnie mszy. Zgadywano, że często przystępowała przy tej okazji do komunii, ale nie widziano jej przy tym, z wyjątkiem może wielkich dni. W dawaniu jałmużny okazywała gorliwość, jakiej nikt sobie nie wyobrażał, i trudno ją było pod tym względem prześcignąć. Nie można było żądać od tej duszy, już od zarania zmiażdżonej i obdartej ze wszystkiego, ani kokieterii umysłu, ani lekkiego wdzięku".

Po opuszczeniu twierdzy Temple, Maria Teresa udała się do Wiednia, a stamtąd do Mitawy, gdzie jej wuj - Ludwik XVIII, tytularny król Francji, był gościem cara Rosji Pawła I Romanowa. Pani de Chastenay pisała: "Wszelki romantyczny prestiż znika w jej obecności, a ci co najbardziej czcili ten jej obraz, jaki sobie wytworzyli, odczuwali też może najwięcej żalu tracąc złudzenia". Następnie zamieszkała na emigracji w Warszawie i Londynie.

Maria Teresa miała zostać żoną swojego brata ciotecznego - arcyksięcia Karola Ludwika Habsburga, ale nie chciała go poślubić. Ludwik XVIII Burbon zaplanował ślub jego bratanicy z jego bratankiem. Rodzina królewska znajdowała się wtedy na wygnaniu. 10 czerwca 1799 roku w pałacu w Jełgawie (Mitawie) Maria Teresa poślubiła swojego brata stryjecznego Ludwika Antoniego Burbona, księcia d'Angouleme, późniejszego delfina Francji oraz pretendenta do tronu jako Ludwik XIX. Maria Teresa była bogata, a poza tym, jak pisał król Długa niedola mej bratanicy, jej odwaga i cnoty, skupiły na niej zainteresowanie Francuzów, zyskały jej ich miłość i jest rzeczą wielkiej doniosłości, bym skorzystał z tych uczuć, zagarnął je wydając ją za mego naturalnego dziedzica. Istnieje podejrzenie, że małżeństwo nigdy nie zostało skonsumowane, jednak para książęca zawsze spała w jednym łóżku, co w tych czasach nie było standardem. Para nie miała dzieci.

Maria Teresa była odważna, i przez to podziwiał ją nawet Napoleon Bonaparte. Potrafiła stawiać czoło niechętnemu wojsku i zagrzewała żołnierzy. Kiedy w 1801 roku Ludwik XVIII musiał opuścić Mitawę, wspierała stryja idącego piechotą przez ośnieżone równiny i radziła sobie z wszelkimi przeciwnościami. Na drugiego wuja nalegała, aby wspierał swych żołnierzy.

Po powrocie do Francji po restauracji w 1830 roku ponownie wygnała się, przyjmując tytuł "Comtesse de Marnes" i zamieszkała w Wielkiej Brytanii, Pradze, Wenecji i Frohsdorf, gdzie zmarła.

Ludwik XVIII zmarł w 1824 roku, a teść Marii Teresy został kolejnym królem jako Karol X. 2 sierpnia 1830 roku jej teść abdykował, a wraz z nim ze swych praw do tronu zrezygnował jej mąż na korzyść swojego bratanka - Henryka, księcia Bordeaux. W oczach części monarchistów Maria Teresa była królową Francji, a jej mąż królem jako Ludwik XIX.

Po podwójnej abdykacji rodzina królewska Burbonów zamieszkała w Edynburgu, w Szkocji. W 1833 roku przenieśli się do Pragi jako goście cesarza Austrii Franciszka I. W 1836 roku Maria Teresa z oddaniem pielęgnowała chorego teścia, kiedy umierał na cholerę. Po jego śmierci przenieśli się z Pragi do hrabstwa Coronini, niedaleko Goricy w Słowenii. Maria Teresa stała się żarliwą katoliczką. Na wygnaniu wiele czasu spędzała na haftowaniu oraz ze swymi bratankami; hrabiego Chambord i jego siostrę Ludwikę nazywała "swymi dziećmi". Po śmierci Karola X uważana była za królową, nazywał ją tak jej bratanek, a gdy przebywała w Wiedniu zawsze siadała pomiędzy cesarzowymi, co potwierdzało jej status królowej.

Jej mąż Ludwik Antoni zmarł w 1844 roku i został pochowany obok ojca. Maria Teresa zmarła na zapalenie płuc 19 października 1851 roku w Wiedniu. Została pochowana w klasztorze franciszkanów Castagnavizza (obecnie Nova Gorica, Słowenia).


Żródła:

Maria Teresa Charlotta de France w "Wikipedia"


MARIE THERESE de France w "Medievan Lands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

19-04-2021