Jan Karol I (Juan Carlos Alfons Wiktor Maria de Borbón y Borbón-Dos Sicilias) Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme-Spain (urodzony w anglo-amarykanskim szpitalu Rzymie, Wlochy 5 stycznia 1938 roku) herb

Syn Juana Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme-Spain de Borbón y Battenberg hrabiego Barcelony, infanta Hiszpanii i Marii de las Mercedes Robertyng-Capet-Bourbon-Vendôme-Spain-Two Siciles de Borbón y Orleans, córki Karola di Tancredi, infanta Hiszpanii.

Książę Hiszpanii (zaprzysieżony) od 22 lipca 1969 roku do 22 listopada 1975 roku. Regent Hiszpanii jako Juan Carlos Alfons Wiktor Maria de Borbón y Borbón-Dos Sicilias od 19 lipca do 2 wrzesień 1974 roku i od 30 października do 20 listopada do 1975 roku. Król Hiszpanii i tytularny król Jerozolimy od 22 listopada 1975 roku do abdykacji 19 czerwca 2014 roku jako Juan Carlos I de Borbón y de Borbón-Dos Sicilias.

Tytulara: Jego Wysokość Król Hiszpanii, Król Kastylii, Król Leonu, Król Aragonii, Król Obojga Sycylii, Król Jerozolimy, Król Nawarry, Król Granady, Król Toledo, Król Walencji, Król Galicji, Król Sardynii, Król Kordoby, Król Korsyki, Król Murcji, Król Jaen, Król Algeciras, Król Wysp Kanaryjskich, Król Wysp Filipińskich, Król Hiszpańskiego Wschodu i Indii Zachodnich, Arcyksiążę Austrii, Książę Burgundii, Książę Brabancji, Książę Mediolanu, Książę Aten i Neopatrii, Hrabia Habsburg, Hrabia Flandrii, Hrabia Tyrolu, Hrabia Rousillon, Hrabia Barcelony, senior Biskajów, senior Moliny, Generalny Kapitan Królewskich Sił Zbrojnych i ich Najwyższy Zwierzchnik, Suwerenny Wielki Mistrz Orderu Złotego Runa, Wielki Mistrz Królewskiego Orderu Karola III, Wielki Mistrz Królewskiego Orderu Izabeli Katolickiej, Wielki Mistrz Królewskiego Orderu St. Hermenegildo, Wielki Mistrz Królewskiego Orderu Świętego Ferdynanda, Wielki Mistrz Zakonu Montesa, Wielki Mistrz Zakonu Alcántara, Wielki Mistrz Zakonu Calatrava, Wielki Mistrz Zakonu Santiago, Wielki Mistrz Zakonu Marii Ludwiki, Wielki Mistrz pozostałych Zakonów Rycerskich

W kościele sw. Denis w Atenach, Grecja 12 maja 1962 roku poślubił (według obrządku prawosławnego i katolickiego) Zofię Oldenburg-Schleswig-Holstein-Gottorp [de Grecia y Hannover] (urodzona w Psychiko, Grecja 2 listopada 1938 roku), córkę Pawła I Oldenburg-Schleswig-Holstein-Gottorp króla Grecji i Fryderyki Welf Hanowerskiej-Braunschweig-Luneburg, córki Ernesta Augusta Welfa księcia Hanoweru, Prus, Brunszwika.

Urodził się w Rzymie, gdzie wówczas mieszkała hiszpańska rodzina królewska, która po proklamowaniu republiki w 1931 roku musiała opuścić Hiszpanię. W 1942 roku przeniosła się z Włoch do Lozanny, a cztery lata później zamieszkała w posiadłości Les Rocailles w Estorił, niedaleko Lizbony (Portugalia).

Juan Carlos, tak brzmi po hiszpańsku jego imię, chodził do szkoły w Rolle, potem do szkoły ojców marianów we Fryburgu. W 1954 roku zdał maturę (bachillerato) w madryckim instytucie San Isidro. Od 1955 roku przez sześć lat kształcił się w akademiach i szkołach wojskowych trzech rodzajów broni: Academia Generał Militar w Saragossie, Escuela Naval de Marin i Academia Generał del Aire w San Javier. Na uniwersytecie w Madrycie studiował prawo, historię, literaturę, filozofię, ekonomię, finanse i prawo międzynarodowe. Odbył staże w różnych ministerstwach, zapoznając się z ich strukturami i problemami.

22 lipca 1969 roku parlament przyjął ustawę, według której generał Francisco Franco, jako szef państwa, wyznaczył na swego następcę Juana Carlosa ("z tytułem króla"). Po śmierci generalissimusa Juan Carlos objął 25 listopada 1975 roku tron i po 44 latach przerwy Hiszpania znów miała króla z dynastii Burbonów. W pierwszym orędziu do narodu określił on zasady swego panowania: utworzenie demokracji i bycie królem wszystkich - bez wyjątku - Hiszpanów.

Za słowami poszły czyny i Juan Carlos I szybko zyskał przydomek "Motor przemian" (El Motor del cambio). 15 czerwca 1977 roku odbyły się pierwsze wolne wybory, a w końcu następnego roku nowy parlament uchwalił nową konstytucję, przyjętą w powszechnym głosowaniu; określała ona Hiszpanię jako monarchię parlamentarną. W nocy z 23 na 24 lutego 1981 roku część wojskowych, z ppłk. Antonio Tejero, mocno związanych ze starym dyktatorskim systemem, podjęła nieudaną próbę zamachu stanu. Król zareagował zdecydowanie i zmusił buntowników do bezwarunkowej kapitulacji. Dziś ocenia się, że monarsze udało się przekreślić niszczący podział na "dwie Hiszpanie" i w niektórych krajach (także w Polsce) stawia się go pod tym względem za wzór do naśladowania.

W końcu 1995 roku król został uhonorowany Pokojową Nagrodą UNESCO za "pracę na rzecz demokracji, obronę mniejszości narodowych i międzynarodową działalność pojednawczą". Już w 1975 roku przekazał Saharę Zachodnią Maroku. Jako inne przykłady politycznej śmiałości Juana Carlosa I wymienia się m.in. pojednanie Hiszpanów (którzy w XV wieku wypędzili Żydów z królestwa Kastylii i Aragonii) z Izraelczykami. 31 marca 1992 roku monarcha zapowiedział, że "nigdy więcej nie będzie nienawiści i nietolerancji" między tymi dwoma narodami. W listopadzie następnego roku król i królowa Hiszpanii odwiedzili Izrael oraz przyjęli w Madrycie palestyńskiego przywódcę Jasera Arafata (spotkali się z nim też w 1995 roku).

Juan Carlos I starał się również nakłonić Fidela Castro, aby poczynił ustępstwa na rzecz reform demokratycznych w swoim kraju (od 1898 roku Kuba była kolonią hiszpańską). Król spotkał się z nim w 1992 i 1995 roku podczas konferencji latynoamerykańskich w Madrycie i Meksyku, proponując przywódcy kubańskiemu... azyl polityczny w Hiszpanii. W końcu 1999 roku hiszpańska para królewska po raz pierwszy w historii odwiedziła Kubę.

Król był pierwszym szefem państwa zachodnioeuropejskiego, który odwiedził Chiny po dramatycznych wydarzeniach na pekińskim placu Tienanmen w 1989 roku.

Juan Carlos I ma honorowe doktoraty ponad 30 prestiżowych uniwersytetów hiszpańskich i zagranicznych, np. z Bolonii, Oksfordu, Cambridge czy Harvardu. Przewodniczy lub patronuje różnym organizacjom i fundacjom. Darzy szczególnym zainteresowaniem język kastylijski, będący spoiwem wspólnoty hiszpańskojęzycznej. Co roku wręcza Nagrodę Cervantesa, przyznawaną pisarzom tworzącym w tym języku. W czasie wizyty w Meksyku (3-7 kwietnia 1997 roku) - dawnej kolonii hiszpańskiej -zainaugurował I Międzynarodowy Kongres Języka Hiszpańskiego.

Jest postawny, dobrze zbudowany, wysoki - ma 190 cm wzrostu (wg innych źródeł - 192 cm). Cieszy się opinią najprzystojniejszego i najbardziej wysportowanego monarchy europejskiego. Jeździ konno, pływa, pilotuje samoloty, ma czarny pas dżudo. Zwyciężał w żeglarstwie na olimpiadach - w 1968 roku w Meksyku i 10 lat później w Kilonii. 23 lipca 2000 roku zwyciężył (wraz z załogą) w regatach organizowanych w Breitling w pobliżu Palma de Mallorca. W tym też roku został obdarowany przez hiszpańskich biznesmenów 42-metrowym jachtem, który osiąga prędkość 130 km/godz. i jest wart 20 min dolarów.

Uprawia surfing. Jeździ na nartach, uwielbia szybką jazdę motocyklem i samochodem. W czerwcu 1999 roku przeszedł chrzest jako koopilot w wyścigach Formuły I na torze Montmelo koło Barcelony. Razem z Martinem Brundlem, nazywanym "królewskim kierowcą", przekroczył szybkość 300 km/godz. Po tym wyścigu patron McLarena, Roń Dennis, oświadczył: "Juan Carlos I stał się dziś najszybszym monarchą świata".

Pali, ale nigdy publicznie. Uwielbia kubańskie cygara. Kiedy w listopadzie 1999 roku był z wizytą na Kubie, nie omieszkał odwiedzić słynnej wytwórni w Cohiba. Stroni od alkoholu, choć lubi czerwone wino, zwłaszcza Marques de Arenzo. Gra na loterii, lubi fotografować. Ma słabość do zegarków, które kolekcjonuje.

Mówi po francusku, angielsku, portugalsku i włosku, słabiej zna niemiecki i grecki. Dużo czyta, zwłaszcza książki historyczne i pamiętniki. Chętnie słucha muzyki klasycznej, głównie Albeniza, Beethovena i Czajkowskiego. Ubiera się bardzo elegancko, lubi kolor szary i niebieski. Prezentuje swobodny tryb życia, co przysparza mu popularności wśród poddanych. Nieraz występował przeciw nadmiernym przywilejom. W ciągu ponad 20 lat swego panowania tylko około 30 osobom nadał tytuły szlacheckie.

We wrześniu 2000 roku odsłonił pomnik swoich rodziców w Cascais w Portugalii. Tu w latach 30 mieszkali, wygnani ze swojego kraju.

Jesienią 2001 roku czterdziestosiedmioletnia Francuzka, Marie-Jose de la Ruelle, zażądała przeprowadzenia testu genetycznego, który miałby wykazać, że jest córką króla Juana Carlosa I i włoskiej księżniczki Marii Gabrielli von Savoyen. Zdaniem adwokata Marie-Jose miała zostać poczęta podczas podróży po Morzu Śródziemnym na królewskim jachcie Agamemnon (Juan Carlos miał wtedy 16, a księżniczka 14 lat). Hiszpański dwór uznał to za bezpodstawną plotkę.


Żródła:

"Monarchie świata - poczet rodów królewskich i książęcych - Królestwo Hiszpanii" - Tadeusz Pasierbiński