Joanna II "Mała" Robertyng-Capet (urodzona w Château de Conflans, 28 stycznia 1311 roku, zmarła w Château de Conflans, 6 października 1349 roku) herb

Jedyna córka Ludwika X "Kłótliwego" Robertyng-Capet, króla Francji, króla Francji, hrabiego Szampanii i de Brie i Małgorzaty Robertyng-Capet-Bourgogne, córki Roberta II Robertyng-Capet-Bourgogne, księcia Burgundii, hrabiego d'Auxone, de Chalon, tytularnego króla Tessalonik.

Królowa Nawarry, hrabina d'Angouleme, de Mortain i de Cotentin od 1 lutego 1328 roku do 6 października 1349 roku. Hrabina de Pontoise, de Beaumont-sur-Oise i de Asniere-sur-Oise.

W Château de Conflans, 18 czerwca 1329 roku poślubiła Filipa III Robertyng-Capet-d'Évreux (urodzony 27 marca 1306 roku, zmarł w Xerez, Algerciras, 16 września 1343 roku), hrabiego d'Évreux, Angouleme, de Longueville, de Mortain, króla Nawarry jure uxoris.

Koronowana 5 marca 1329 roku, w Pamplonie, w Katedrze of Santa María el Real.

Wychowywała się na dworze brata matki, księcia Burgundii Odona IV. W 1314 roku dochodzi do "Skandalu w Wieży Nesle" - Joanna Burgundzka, Blanka i ich kuzynka Małgorzata Burgundzka zostały oskarżone o cudzołóstwo. Blanka i Małgorzata zostały skazane na uwięzienie w zamku Château-Gaillard. Matka Joanny została uduszona na rozkaz swego męża 15 sierpnia 1315 roku w Château-Gaillard. Joanna została uznana za bękarta i, zgodnie z zasadami prawa salickiego, nie mogła dziedziczyć tronu Francji. Ludwik X 9 sierpnia 1315 roku ożenił się z Klemencją Węgierską, z którą miał jednego syna - Jana I "Pogrobowca". Ludwik X zmarł 5 czerwca 1316 roku prawdopodobnie otruty przez Matyldę I z Artois. Syn Klemencji "rządził" Francją i Nawarrąw okresie od 15 do 20 listopada 1316 roku. Chłopiec także prawdopodobnie został otruty przez Matyldę I z Artois. Być może maczał w tym palce regent Filip, następny król Francji Filip V "Długi" i król Nawarry Filip II "Długi". 18 czerwca 1318 roku mężem Joanny został Filip, hrabia Évreux.

W 1316 roku, po śmierci ojca i przyrodniego brata Jana I, królów Francji i Nawarry, odmówiono jej prawa do sukcesji tronu Francji z powodu podejrzeń o nieprawe pochodzenie (skandal w wieży Nesle). Jej stryjowie Filip V i Karol IV odebrali również niepełnoletniej jeszcze dziewczynie prawa do korony Nawarry, którą jednak wcześniej nosiły również kobiety (Joanna I z Nawarry). Powoływali się na prawo salickie, pochodzące jeszcze z czasów plemiennych. Ich pokrętna interpretacja prowadziła do wniosku, że kobieta nie może dziedziczyć tronu. Powoływał się na nie wpierw Filip V, a potem w 1328 roku jeszcze raz Filip VI.

Filip V argumentował, że Joanna nie może rządzić Francją ze względu na swój zbyt młody wiek, wątpliwości co do jej prawowitego pochodzenia i płeć - kobiety powinny być odsunięte od rządów nad tym krajem. Filip V zmarł 3 stycznia 1322 roku nie pozostawiwszy męskiego następcy tronu - jego jedyny syn Ludwik Filip zmarł w 1317 roku przed śmiercia ojca. Kolejnym władcą Francji i Nawarry został brat zmarłego, Karol IV "Piękny" (w Nawarze panował jako Karol I "Łysy"). Ten stryj Joanny był trzy razy żonaty. Miał 4 córki i 2 synów - Filip zmarł w 1322 roku w wieku 8 lat, a Ludwik umarł w 1324 roku jako niemowlę. Karol IV zmarł 1 lutego 1328 roku. Był ostatnim Kapetyngiem zasiadającym na tronie francuskim. Jego żona, królowa Joanna d'Évreux, była w ciąży. Gdyby urodziła chłopca to zostałby on królem Francji. Trzeba było wyznaczyć więc regenta na okres ciąży królowej i małoletniości ewentualnego władcy. Kandydatów do tego stanowiska było trzech: Filip z Évreux (młodszy brat królowej i mąż Joanny), król Anglii Edward III i Filip Walezjusz, syn Karola Walezjusza, młodszego brata króla Francji Karola IV "Pięknego" (ojca Ludwika X, Filipa V i Karola IV).

Filip z Évreux nie cieszył się poparciem parów Francji i nie zabiegał o koronę. Edward III był Anglikiem i synem Izabeli Francuskiej, córki Filipa IV "Pięknego". Przeszkodą była narodowość Edwarda i jego pochodzenie - zasadę, że kobieta nie może dziedziczyć tronu Francji rozszerzono na potomków kobiety. Jedynym kandydatem został Walezjusz. Osiągnął on to dzięki poparciu Roberta d'Artois i wielu przekupstwom.

Mimo tego w 1328 Joanna została królową Nawarry po zawarciu ugody z nowym władcą Francji - Filipem VI, który nie był potomkiem królów Nawarry - w zamian za zrzeczenie się praw do tronu francuskiego. Rządziła jako królowa w latach 1328-1349, do 1343 wraz ze swoim mężem - Filipem III, hrabią d'Évreux. Na mocy traktatu zrzekła się swoich praw do korony Francji oraz posiadłości jej prababki w Brie i Szampanii, które stały się królewską domeną. W ramach rekompensaty, otrzymała hrabstwa Angouleme, Mortain oraz kawałek Cotentin. Później, zamieniła Angouleme na trzy posiadłości w Vexin: Pontoise, Beaumont-sur-Oise i Asniere-sur-Oise.

Joannie i Filipowi z Évreux Walezjusz zaoferował tron Nawarry w zamian za zrzeczenie się wszelkich praw do władzy nad Francją. Przystali na to podpisawszy traktat. Joanna zrzekła się również posiadłości jej prababki w Brie i Szampanii, które wchodziły w skład domeny królewskiej. W zamian za to uzyskała hrabstwa Angouleme, Mortain i kawałek półwyspu Cotentin w hrabstwie Longueville we Francji. 1 kwietnia 1328 roku królowa Joanna d'Évreux urodziła córkę Blankę. Na tronie Francji zasiadł Filip VI Walezjusz. W 1328 roku, po wezwaniu przez tamtejsze Kortezy (parlament) Joanna została królową Nawarry jako Joanna II "Mała" oraz hrabiną Angouleme, Mortain i Cotentin.

Na mocy kontarktu małżeńskiego zawartego w Paryżu 27 marca 1318 roku, 18 czerwca 1318 roku poslubiła Filipa d'Evreux. W 1335 roku zrzekła się swoich praw do Hrabstwa Szampanii i Hrabstwa de Brie.

Był to koniec unii personalnej Francji i Nawarry. Królem-małżonkiem u jej boku został Filip z Évreux jako Filip III. Władza w Nawarze spoczywała w jej rękach. Joanna zaczęła zastępować urzędników francuskich rodowitymi Nawarczykami. Była bardzo wpływową postacią w życiu politycznym Francji. Filip III umarł 16 września 1343 roku podczas Rekonwisty - został śmiertelnie ranny i zmarł w Jerez de la Frontera. Od tej pory Joanna II rządziła sama.

Mąż Joanny - hrabia Évreux - Filip III, był potomkiem młodszej gałęzi Kapetyngów pochodzącej od hrabiego Ludwika Francuskiego, najmłodszego syna króla Francji Filipa III "Śmiałego". To za jego sprawą, kolejni królowie Nawarry dziedziczyli lenna w Normandii. Wraz z normandzkimi zdobyczami Joanny i jej prawami w Szampanii, cała rodzina posiadała rozległe tereny w północnej Francji.

Z małżeństwa Joanny II i z Filipem III miała:

Maria, żona Piotra IV "Ceremonialnego", króla Aragonii,

Blanka, żona Filipa VI Walezjusza, króla Francji,

Karol II, król Nawarry,

Agnieszka, żona Gastona III, hrabiego Foix,

Filip, hrabia Longueville, mąż Jolandy Dampierre,

Joanna (zmarła w 1387 roku), zakonnica w Longchamps,

Joanna, żona Jana I, wicehrabiego Rohan,

Ludwik, hrabia Beaumont-le-Roger, mąż Marii z Lizarazu, a później Joanny z Durazzo.

Zmarła 6 października 1349 roku w Conflans na zarazę.


Żródła:

Joanna II Mała "Kobiety w polityce"


Joanna II z Nawarry w "Wikipedia"


JEANNE de France w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


JEANNE de France w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Jeanne II, rainha de Navarra w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk