Maria de Medici (urodzona we Florencji w Toskanii, 26 kwietnia 1575 roku, zmarła w Kolonii w Niemczech, 3 lipca 1642 roku) herb
Córka Franciszka I de Medici, wielkiego księcia Toskanii i Joanny Habsburg, arcyksiężnej Austrii, córki Ferdynanda I Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier.
Regentkę Francji od 15 maja 1610 roku do 2 października 1614 roku.
We Florencji (per procura), 26 kwietnia 1600 roku, (pro futuro) w Lyon Saint-Jean, 17 grudnia 1600 roku poślubiła Henryka IV "Bearneńczyka, Wielkiego" Robertyng-Capet-Vendôme-Bourbon (urodzony w Pau w Nawarrze, 13 grudnia 1553 roku, zamordowany w Paryżu, 14 maja 1610 roku), księcia de Vendôme, de Beaumont-au-Maine, króla Nawarry, księcia d'Albret, hrabiego de Dreux, de Gause, de Foix, de Bigorre, du Périgord, de Rodez, d'Armagnac, du Perche, de Fézensac, de L'isle-Jourdain, de Porhoët, de Pardiac, wicehrabiego de Dax, de Tartas, de Maremne, de Limoges, de Béarn, de Fézenzaguet, de Lomagne, de Brulhois, d'Auvillars, baron de Castelnau, de Caussade, de Montmiral, senior de Nérac, de La Flęche, de Bauzé, para Francji i księcia de Vendôme, księcia d'Albret i hrabiego de Foix, króla Francji.
Urodziła się we Florencji we Włoszech jako jedno z ośmiorga dzieci Franciszka I Medyceusza, wielkiego księcia Toskanii i Joanny, arcyksiężniczki austriackiej. Tylko ona i jej siostra Eleonora Medycejska dożyły wieku dorosłego.
W 1600 roku Maria poślubiła króla Henryka IV po jego rozwodzie z pierwszą żoną - Małgorzatę de Valois. Posag Marii pomógł Henrykowi spłacić jego długi.
Ich małżeństwo nie należało do szczęśliwych. Henryk miał wiele kochanek, których stałą obecność Maria zmuszona była znosić. Natomiast król gardził faworytem Marii, Concino Concinim, który otrzymał tytuł marszałka d'Ancre, oraz jego żoną. Mimo tego 27 września 1601 roku na świat szybko przyszedł następca tronu - Ludwik. W ciągu dziesięciu lat małżeństwa Maria urodziła łącznie trzech synów i trzy córki, z których tylko jeden z synów nie dożył wieku dorosłego.
Za życia Henryka IV nie odgrywała praktycznie żadnej roli politycznej, jej jedyną zasługą - w oczach męża - było urodzenie następcy tronu. Tylko dzięki temu Henryk nie unieważnił ich małżeństwa - pomimo intryg i nalegań niektórych z jego kochanek.
Gdy 14 maja 1610 roku Henryk IV został niespodziewanie zamordowany, parlament Paryża proklamował Marię regentką Francji w imieniu jej najstarszego syna Ludwika. Było to bezprecedensowe wydarzenie w historii Francji, które podniosło autorytet i suwerenność parlamentu paryskiego.
Maria w znacznej mierze porzuciła politykę swego męża. Jako zagorzała katoliczka odsunęła dawnych, hugenockich doradców Henryka, natomiast w polityce zagranicznej zwróciła się ku Hiszpanii i papiestwu. Zwrot ten zaowocował wkrótce małżeństwem młodego Ludwika XIII z hiszpańską księżniczką Anną Austriaczką, który odbył się 9 listopada 1615 roku. Rządy Conciniego były skrajnie niepopularne, a sama Maria znienawidzona przez starą arystokrację, która zwała ją "grubą bankierzycą". Przez to polityka królowej i stronnictwa ultrakatolickiego (tzw. partii dévot) były chwiejne, a Maria musiała stale zwalczać silną opozycję magnacką. Mimo to, gdy we wrześniu 1614 roku formalnie uznano pełnoletniość Ludwika i zakończenie regencji, Maria zachowała swoje wpływy, gdyż w praktyce młody król nadal ulegał matce.
Usiłując podbudować prestiż monarchii królowa zwołała w 1614 roku ostatnie przed Wielką Rewolucją Stany Generalne. Jednak jedyny konsensus jaki osiągnęły powszechnie skłócone stany, to potępienie polityki Conciniego i samej Marii. Wkrótce jej polityka i intrygi zniechęciły jej własnego syna, który w roku 1617 roku wsparł spisek wymierzony w Conciniego i doprowadził do usunięcia matki z dworu. Maria została osadzona w areszcie domowym na zamku w Blois.
Z Blois Maria zdołała zbiec po prawie dwóch latach, 22 lutego 1619 roku. Przyłączyła się do opozycji arystokratycznej i usiłowała wraz z młodszym synem - Gastonem Orleańskim odzyskać wpływ na rządy w królestwie. Było to o tyle prawdopodobne, że Ludwik XIII nie cieszył się dobrym zdrowiem, a jego niezbyt udane małżeństwo pozostawało bezdzietne. Mediacji między królową a jej synem podjął się dawny protegowany Marii i Conciniego - Armand-Jean du Plessis, od 1622 roku kardynał Richelieu. Dzięki temu doszło do zgody w rodzinie królewskiej.
Maria najpierw osiadła w Angers, gdzie pozwolono jej zorganizować skromny dwór. Natomiast w roku 1621 roku powróciła do Rady Królewskiej. Słaby charakter króla stwarzał wciąż pole do intryg dworskich, w których poszczególni członkowie rodziny i dworu usiłowali wywrzeć na Ludwika jak największy wpływ. Gdy z czasem pierwsze miejsce u boku króla począł zajmować kardynał Richelieu, Maria postanowiła usunąć swego dawnego podopiecznego.
Podczas choroby Ludwika w roku 1630 roku doszło do nowego spisku - w razie śmierci bezdzietnego króla władzę chciał przejąć jego młodszy brat. Królowa kazała wybrać synowi między nią i kardynałem. Ludwik odprawił Richelieu tylko po to, by następnego dnia go sprowadzić z powrotem. Miało to miejsce 11 listopada 1630 roku - był to tak zwany dzień oszukanych (fr. Journée des dupes). Od tej pory pozycja kardynała była już niepodważalna. Królowa została wygnana do Compiegne, skąd w 1631 roku uciekła do Brukseli, a w 1638 roku udała się do Amsterdamu. Ostatnie lata życia spędziła na wygnaniu, do końca intrygując przeciw kardynałowi Richelieu, którego obarczała winą za odsunięcie od syna. Zmarła w Kolonii w 1642 roku.
Król Henryk IV i Maria doczekali się:
Ludwik XIII (urodzony 27 września 1601 roku, zmarł 14 maja 1643 roku), król Francji i Nawarry, po nim potomstwo,
Elżbieta Francuska (urodzona 22 listopada 1603 roku, zmarła 6 października 1644 roku), żona: Filipa IV Habsburga (urodzony 8 kwietnia 1605 roku, zmarł 17 września 1665 roku), króla Hiszpanii,
Krystyna Maria Francuska (urodzona 10 lutego 1606 roku, zmarła 27 grudnia 1663 roku), regentka Sabaudii, żona: Wiktora Amadeusza I (urodzony 8 maja 1587 roku, zmarła 7 października 1637 roku), księcia Sabaudii,
Mikołaj Henryk (urodzony w 1607 roku, zmarł w 1611 roku), książę Orleanu,
Gaston Jan Baptysta (urodzony 25 kwietnia 1608 roku, zmarł 2 lutego 1660 roku), książę Orleanu, po nim potomstwo,
Henrietta Maria Francuska (urodzona 26 listopada 1609 roku, zmarła 10 września 1669 roku), żona Karola I Stuarta (urodzony 19 listopada 1600 roku, ściety 30 stycznia 1649 roku), króla Anglii, Szkocji.
Żródła:
Maria Medycejska w "Wikipedia".
Maria de Medicis w "Geneall" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
26-08-2026
20-10-2023
09-05-2020