Alfons I "Wielki, Wielkoduszny, Wspanialomyslny" Trastámara (Robertyng-Bourgogne-de Mâcon-d'Aragona) (urodzony w Medina del Campo w 1394 roku, zmarł w Neapolu 27 czerwca 1458 roku) herb

Syn Ferdynanda I Trastámara (Robertyng-Bourgogne-de Mâcon-d'Aragona) króla Aragonii, Sycylii i Eleonory Uraki Alfonsina (Robertyng-Bourgogne-de Mâcon), hrabiny Albuquerque.

Książę de Girona i hrabia de Cervera od 1412 roku do 1416 roku. Regent Aragonii od 1415 roku do 2 kwietnia 1416 roku. XVIII król Aragonii jako Alfons V, Sardynii jako Alfons II, Majorki jako Alfons I, Walencji jako Alfons III, hrabia Barcelony i Rossiglione od 2 kwietnia 1416 roku do 27 czerwca 1458 roku. Król Neapolu od 2 lutego 1435 roku do 27 czerwca 1458 roku i tytularny król Jerozolimy od 2 czerwca 1442 roku do 27 czerwca 1458 roku jako Alfons I. VIII król Sycylii od 2 kwietnia 1416 roku do 27 czerwca 1458 roku jako Alfons I.

W Valladolid w 1408 roku (pro futuro), w Walencji 12 czerwca 1415 roku (per procuro) poślubił Marię Trastámara (Robertyng-Bourgogne-de Mâcon-d'Aragona) Kastylijską (urodzona w Segowii 14 listopada 1401 roku, zmarła w Walencji w Hiszpanii 7 listopada 1458 roku), córkę Henryka III Trastámara (Robertyng-Bourgogne-de Mâcon-d'Aragona) króla Kastylii i Leonu oraz Katarzyny Plantagenet (Gâtinais-Anjou)-Lancaster infantki Kastylii, córki Jana Plantagenet (Gâtinais-Anjou) z Gandawy, earla Richmond, ksiecia Lancaster i Akwitanii, tytularnego krola Kastylii.

Alfons I urodził się i wychował na dworze kastylijskim w Medina del Campo. Kiedy miał 16 lat. jego ojciec został królem Aragonii, dokąd podążył i sam Alfons. W 1415 roku poślubił swoja kuzynkę Marię, córkę Henryka III Kastylijskiego, która jednakże nie dala mu potomstwa, i dlatego tez przez wiele lat pozostawali w separacji.

Jako młodzieniec objął po śmierci ojca panowanie w Aragonii, Walencji, Majorce, Sycylii, Sardynii i hrabstwie Roussillon, które jego ojciec otrzymał w 1409 roku po wygaśnięciu sycylijskiej dynastii aragońskiej. Już na początku swojego panowania napotkał na opór Katalończyków i Aragończyków, gdyż pozostawił niektórych kastylijskich doradców i pozbawił pozycji justycjariusza, naczelnego urzędowego prawnika Aragonii. Od chwili wstąpienia na tron Alfons kontynuował tradycyjną aragońską politykę ekspansji w basenie Morza Śródziemnego. W 1416 roku Alfons przejął tron po ojcu jako król Aragonii i od początku panowania napotkał na opór Katalończyków i Aragończyków, gdyż pozostawił niektórych kastylijskich doradców i pozbawił pozycji justycjariusza, naczelnego urzędowego prawnika Aragonii.

W 1420 roku wyruszył na czele floty, aby spacyfikować Sycylie i Sardynie oraz zaatakował posiadłości genueńskie na Korsyce. Królowa Neapolu Joanna II szukając u Alfonsa V pomocy przeciwko Ludwikowi III d'Anjou, który został mianowania przez papieża Marcina V neapolitańskiego następcę tronu. Następnie Alfons podejmuje walke z pretendentem do tronu neapolitańskiego w toku której pokonał go i za co otrzymuje od Joanny II dwa zamki w Neapolu i zostaje adoptowany prze królowa. W konsekwencji 5 czerwca 1421 roku uroczyście wjeżdża do Neapolu. Jednakże zmienny charakter królowej Joanny II, która wkrótce ponownie skierowała swa uwagę ku Ludwikowi III d'Anjou, w wyniku uwiezienia faworyta królowej Joanny II, Giovanniego Carracciolaw dniu 25 maja 1423 roku. Królowa zrywa stosunki z Alfonsem V, a mając znowu do pomocy konetabla Sforze odwołuje adopcję Alfonsa V w dniu 1 lipca 1423 roku i dokonuje adopcji Ludwika III d'Anjou księcia Andygawenii, który podejmuje walkę z Alfonsem V. W toku walk Alfons V zostaje pobity i zmuszony do usuniecie się z Neapolu, który zostaje zajęty 21 października 1424 roku przez Joannę II i Ludwika III d'Anjou. W tym też czasie podejmuje interwencję w Kastylii w obronie interesów swoich braci, Henryka i Jana II. Następnie ponownie podejmuje interwencję we Włoszech, skąd już nigdy nie wrócił do Aragonii. W 1432 roku otrzymał propozycję ponownej interwencji w Neapolu - na Sycylii spędził dwa lata, przygotowując do tego zadania flotę i armię.

Po bezpotomnej śmierci Joanny II 2 lutego 1435 roku Alfons V zgłasza pretensje do tronu neapolitańskiego jako kontrkandydat hrabiego Prowansji Rene Andegaweńskiego, którego Joanna II uczyniła głównym spadkobiercą tronu. W następstwie, czego dochodzi do otwartego konfliktu w toku którego Alfons V zostaje pobity w bitwie koło wyspy Ponza 6 sierpnia 1435 roku i dostaje się do niewoli wraz z bratem Janem II królem Nawarry. W okres niewoli spędza najpierw w Genui, a następnie w Mediolanie, gdzie zawiera z księciem Mediolanu - Filipem Marią Viscontim, układ zaczepno-obronny, na mocy którego zostaje zwolniony z niewoli. Po odzyskaniu wolności, Alfons V podejmuje dalszą walkę o tron neapolitański z królem Rene d'Anjou, w toku których zdobywa najpierw Geazę, a następnie 2 czerwca 1442 roku zajmuje Neapol, do którego w 1443 roku przeniósł swój dwór, który stał się ośrodkiem sztuki i kultury.

W polityce międzynarodowej Alfons zaangażował się w wiele dyplomatycznych i wojskowych przedsięwzięć w Afryce, na Bałkanach i we wschodniej części basenu morza śródziemnomorskiego. Ich celem była ochrona handlu ze Wschodem oraz obrona krajów chrześcijańskich przed Turkami. Pomógł joanitom w obronie wyspy Rodos, zawarł sojusz z Węgrami w 1444 roku, z Serbią w 1447 roku i z Abisynią w 1450 roku. W latach 1453-54 walczył z Egiptem, jednak nie był dość silny, aby zapobiec upadkowi Konstantynopola, zdobytego przez Turków w 1453 roku. W tym też czasie hiszpańskie imperium przechodziło kryzys - doszło do wybuchu w Katalonii powstania chłopów, na Majorce wybuchło powstanie ludowe, które doprowadziło do walki mieszkańców stolicy z ludnością wiejską , zostało stłumione przez żołnierzy Alfonsa wysłanych z Neapolu. W Barcelonie silne walki klasowe spowodowały tak wielkie niepokoje, że Alfons został zmuszony do zreformowania zarządu miasta. W Kastylii jak i w Aragonii wybuchło powstanie, gdzie królewska rodzina utracił swoje majątki. Tylko Walencja z kwitnącą gospodarką, przetrwała ten powszechny kryzys bez strat.

Jako niestrudzony i energiczny władca, Alfons zamierzał zaatakować Genuę, która poddała się Francji. Jednak śmierć zaskoczyła go w zamku Ovo w Neapolu w czerwcu 1458 roku.

W wigilię swojej śmierci spisuje testament w którym dokonuje podziału swojego państwa między brata Jana II króla Nawarry, któremu nadaje Aragonię, Majorkę, Sycylię i Sardynię, a swoim nieślubnym synem Ferdynandem I, któremu przydzielił Neapol i Jerozolimę.

Król Alfons V był człowiekiem rycerskim, odważnym, nawet trochę awanturniczym, co mu jednak nie przeszkadzało być ludzkim, dalekim od okrucieństwa właściwego dla większości współczesnych mu panujących. Alfons I (V) był stawiony, szanowany i podziwiany przez pisarzy swego wieku, jak i przez twórców późniejszych pokoleń, mniej skłonnych do wygłaszania pochlebczych opinii. Wśród apologetów Alfonsa znajdowali się włoscy humaniści - Antonio Beccadelli, Aeneas Sylvius Piccolomini (papiez Pius II), Vespasiano da Bisticci i Giovanni Pontano. Podkreślali oni humanistyczne wykształcenie Alfonsa, jego miłość do książek i sztuk pięknych, podziwiali jego miłosierdzie, łaskę i głęboką wiarę. Był postrzegany przez niektórych ówczesnych uczonych jako błyskotliwy renesansowy książe i wielki monarcha, ale współcześni hiszpańscy historycy są mniej entuzjastyczni w ocenie Alfonsa I (V) zarzucają mu oddawanie się miłosnym przygodom w Neapolu i zaniedbywanie ziem na Półwyspie Iberyjskim.

Miał kontakty z królestwem Etiopii, w 1428 roku otrzymał list od władcy Etiopii Yeshaqa I, który proponował zawarcie mariażu oraz sojuszu przeciwko muzułmanom.

Jako król Neapolu obawiał się rosnącej siły Turków. Na jego szczęście na ich drodze stanął albański bohater narodowy Gjergj'a Kastrioti zwanego jako Skanderberg, który udanie powstrzymywał armię osmańską. Alfons V widział w nim swojego obrońcę, więc wspomagał go przysyłając mu pieniądze, żywność, czasem nawet ludzi. W 1448 roku król Alfons V chcąc stłumić rebelię włoskich Panów, uznał za swojego sojusznika Skanderbeg, przywódce frontu Albańczyków. Kilka klanów Albańczyków zostało przemieszczonych w celu stłumienia rebelii. W nagrodę król przekazał im ziemię w prowincji Catanzoro.

W 1450 roku inne siły Arbareszów interweniowały na Sycylii i osiedlili się koło Palermo. W ten sposób Arbereszowie pomogli w utworzeniu królestwa Dwóch Sycylii.


Żródła:

Alfons V - "Encyklopedia Brytanika" tom. "A"


Alfons V Aragoński "w Wikipedii"


Alfons V