Robert I "Mądry, Dobry" Robertyng-Capet-d'Anjou (urodzony w Torre di Sant Erasmo, w Kapui w 1277 roku, zmarł w Castelnuovo, Neapol 20 stycznia 1343 roku) herb

Syn Karola II "Kulawego" Robertyng-Capet-d'Anjou króla Neapolu i Marii Arapdówny, córki Stefana V Arpada króla Węgier.

Namiestnik w Romanii z ramienia papieża Klemensa V od 1310 roku. Hrabia Prowansji od 5 maja 1309 roku do 20 stycznia 1343 roku, władca Florencji od 1313 roku do 1322 roku i władca Genui od 1318 roku do 1335 rkou. Książę Kalabrii i wikariusz generalny Królestwa Sycylii w latach od 24 lutego 1279 roku do 24 czerwca 1299 roku. Wieczysty wikariusz Królestwa Sycylia, książę Apulii i Kalabrii, książę Kapui od 24 czerwca 1299 roku do 20 stycznia 1343 roku, hrabia de Sessa i de Venosa Potenza od 14 stycznia 1304 roku, książę Salerno od 5 maja 1304 roku. Król Neapolu jako Robert II, hrabia Prowansji, Maine i Folcalquier jako Robert, hrabia Piemontu i wikariusz generalny Świętego Kościoła Rzymskiego, tytularny król Jerozolimy i Sycylii od 6 maja 1309 roku do 20 stycznia 1243 roku. Wikariusz cesarski przy papieżu i senator rzymski od 1326 roku.

W Rzymie 23 marca 1297 roku poślubił Wiolę = Jolantę Guilhemid-Sunifred z Urgel (urodzona w 1273 roku, zmarła w Termini, w sierpniu 1302 roku) córkę Piotra III "Wielkiego" Guilhemid-Sunifred z Urgel, króla Aragonii, Sycylii i Konstancji II Hohenstaufen, królowej Aragonii, córki Manfreda Hohenstaufena króla Sycylii, księcia Neapolu. W Perpignano 21 czerwca 1304 roku (per procura), w Colliure lipca 1304 roku (per futuro) poślubił Sanchę Guilhemid-Sunifred z Urgel (urodzona zapewne w 1285 roku, zmarła w Neapolu, 28 lipca 1345 roku), córkę Jakuba II Guilhemid-Sunifred z Urgel Aragońskiego, króla Majorki i Esclaramunda Razés de Foix.

Robert I "Mądry" pochodził z dynastii andegaweńskiej (d`Anjou), będącej boczną linią francuskich Kapetyngów.

Dziad Roberta, Karol I z poparciem papiestwa i Francji walczył o odzyskanie Sycylii, która po powstaniu w 1282 roku znalazła się w ręku władców Aragonii. Politykę Karola I kontynuował jego syn, Karol II "Kulawy", który w 1288 roku podpisał rozejmu z królem Aragonii Alfonsem III i jego bratem, królem Sycylii Jakubem I (w Aragonii Jakub II). Na mocy porozumienia Karol "Kulawy", więziony dotychczas przez Jakuba I, miał odzyskać wolność w zamian za okup, nadto jako zakładników miał dać swoich synów, w tym Roberta. Wolność jednak odzyskał dopiero w 1295 roku, na mocy traktatu z Anagni. Jednym z punktów traktatu miał być ślub Roberta z księżniczką aragońską Jolantą, siostrą Alfonsa III i Jakuba I, do którego ostatecznie doszło w 1297 roku.

Przedwczesna śmierć jego starszego brata, Karola "Martela" 12 sierpnia 1295 roku, tytularnego króla Węgier, który został otruty przez franciszkanina zatrutą hostia, otworzyła Ro­bertowi drogę do królewskiej korony. W 1297 roku otrzymał od ojca tytuł księcia Kalabrii i został wyzna­czony na następcę tronu neapolitańskiego. W latach 1299-1302 dowodził wojskami neapolitańskimi w woj­nie z Aragonią o Sycylię. Po śmierci Karola II w maju 1309 roku uzyskał 8 września 1309 roku w Awinionie z rąk papieża Klemensa V koronę królewską. Jako hrabia Prowansji stał się natural­nym pośrednikiem między Italią a papieżem, który przeniósł swoją siedzibę do Francji (tzw. niewola awi­niońska). Podczas wyprawy Henryka VII Luksembur­skiego do Włoch w latach 1310-1313, stanął na czele gwel­fów, stronnictwa papieskiego w Italii, i udaremnił próby wskrzeszenia uniwersalistycznej władzy cesa­rza. Brał odtąd udział we wszystkich wojnach prze­ciwko gibelinom. W latach 1328-1329 walczył z cesarzem Ludwikiem IV Bawarskim, którego skłonił do wycofania się z Włoch. Po zajęciu Lombardii przez króla Czech Jana Luksemburskiego w 1330 roku sprzymie­rzył się z Karolem Robertem królem Węgier i Wła­dysławem Łokietkiem królem Polski, a następnie przyczynił się do wyparcia Luksemburgów z północ­nych Włoch w 1333 roku.

Przewodząc wielkiemu obozowi politycznemu, znacznie umocnił swoją pozycję na terenie Italii. W la­tach 1325-1342 organizował ekspedycje wojenne przeciw Aragończykom, dążąc bez skutku do zdoby­cia Sycylii. Był mecenasem nauki i sztuki. Opiekował się znanym poetą Franciszkiem Petrarką, który uwa­żał króla za przyjaciela wiedzy i cnoty.

Andegawenowie musieli, przynajmniej tymczasowo, pogodzić się z utratą Sycylii, albowiem zaangażowali się w walkę o tron Węgier, jaka toczyła się od 1301 roku, kiedy to zmarł Andrzej III, ostatni król Węgier z dynastii Arpadów. Sprawa węgierskiej sukcesji toczyła się pomiędzy rodami Przemyślidów, Habsburgów i Andegawenów. Karol II "Kulawy" (żonaty z córką Stefana V węgierskiego) postanowił zdobyć koronę św. Stefana dla swego wnuka Karola Roberta, co ostatecznie udało się pod koniec panowania w 1308 roku.

Rok później zmarł Karol II "Kulawy". Następcą został Robert, który przyjął tytuł króla Neapolu (i Sycylii) oraz hrabiego Prowansji. Podobnie jak ojciec swą politykę zagraniczną oparł o sojusz z papiestwem i królestwem Francji. We Włoszech, z poparciem papieża, został przywódcą frakcji gwelfów przeciwko procesarskim gibelinom, sprzymierzonych z niemieckim królem Henrykiem VII z dynastii Luksemburgów. Robert musiał uznać wyższość Henryka VII, gdy ten w 1312 roku wkroczył do Rzymu i koronował się na cesarza. Gdy Henryk VII niespodziewanie zmarł w drodze powrotnej z Rzymu do Niemiec 24 sierpnia 1313 roku, Robertowi, nadal popieranemu przez papiestwo i krewnych władających Francją, udało się zająć większą część północnych Włoch oraz zdobyć przychylność tamtejszych republik miejskich, w tym Genui i Florencji.

Ciesząc się niezmiennym poparciem papieży z Awinionu Robert próbował walczyć z kolejnym władcą Niemiec, który zamierzał zająć Włochy i koronować się na cesarza. Tym razem król niemiecki Ludwik IV Wittelsbach, władca Bawarii, okazał się silniejszy od Roberta, któremu zagroził od południa Fryderyk II sycylijski, związany poprzez małżeństwa córek sojuszem z Ludwikiem bawarskim. Robert doznał porażki i w 1326 roku Ludwik bez przeszkód zajął Lombardię i koronował się na króla Włoch, a w 1328 roku w Rzymie przyjął koronę cesarską i powołał antypapieża Mikołaja. Pozycja awiniońskiego papieża Jana XXII była jednak na tyle mocna, że nowy antypapież nie znalazł większego poparcia wśród biskupów i Robert I nadal mógł cieszyć się pełnym poparciem władz kościelnych. Dzięki temu, gdy król Czech Jan Luksemburski wyprawił się do Lombardii, by z cesarskim namaszczeniem objąć tam władzę, Robert I pokonał Luksemburczyka i na powrót przywrócił tam papieską zwierzchność.

Mimo tych sukcesów Robert I borykał się z poważnymi problemami wewnątrz kraju. Było to spowodowane kolejną nieudaną próbę zdobycia Sycylii, jaką Robert podjął w 1338 roku, po tym jak papież ekskomunikował władcę Sycylii Piotra II gdy ten oddał wyspę w lenno cesarzowi Ludwikowi IV. Ponowna neapolitańska wyprawa, zorganizowana w 1342 roku, także skończyła się klęską.

Król Robert I, kontynuując politykę swoich przodków, wykorzystywał bogactwa królestwa Neapolu jako źródło dochodów przeznaczanych wyłącznie na realizowanie własnych osobistych ambicji dynastycznych. Taka polityka Roberta doprowadziła wnet do zrujnowania kraju i katastrofy finansowej królewskiego skarbu, co wywołało niezadowolenie wśród poddanych. Nałożyło się na to zerwanie w 1342 roku więzów z bogatą republiką Florencji, odkąd władzę przejęli tam gibelini, sojusznicy cesarza. Odtąd Robert musiał się liczyć z coraz silniejszą opozycją skupioną wokół przedstawicieli bocznych linii swego rodu, potomków jego braci Filipa (zmarł w 1331 roku) i Jana (zmarł w 1335 roku), tym bardziej, że w 1328 roku na malaryczną febrę zmarł jedyny syn Roberta I, książę Kalabrii Karol, ożeniony z Marią francuską, córką Karola de Valois.

Nie mając męskich potomków, a chcąc zniweczyć niebezpieczeństwo przejęcia po swej śmierci korony królewskiej przez wrogich mu krewnych, Robert I w 1330 roku swym następcą uczynił starszą wnuczkę Joannę, aranżując jej zaręczyny z Andrzejem, synem króla Węgier Karola Roberta, a wnukiem Karola Martela. Małżeństwo kuzynów miało odsunąć pretensje króla Węgier do korony neapolitańskiej.

Robert I Mądry zmarł między w 1343 w Neapolu na zamku Castel Nuovo. Pochowany w kościele Santa Chiara w Neapolu.

Król Robert I był opiekunem artystów, którzy tłumnie gościli na królewskim dworze w Neapolu, wśród nich byli min. Giotto, Boccaccio, Petrarka. Wielu ówczesnych pisarzy sławiło króla, przedstawiając go jako władcę wykształconego, oczytanego, przyjaciela naukowców i artystów. Trzeba jednak pamiętać, że wiele z tych pochlebnych opinii powstało już po śmierci Roberta, kiedy królestwo ogarnął chaos rządów jego następczyni, wnuczki Joanny I.


Żródła:

Robert I Mądry "w Wikipedii"


Robert II d'Anjou tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


genealogia Andygawenów tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk