Maciej Habsburg (urodzony w Wiedniu, 24 lutego 1557 roku, zmarł w Wiedniu, 20 marca 1619 roku) herb

Syn Maksymiliana II Habsburga, wicekróla Hiszpanii, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech, króla Węgier i Marii Habsburg, córki Karola V Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Hiszpanii

Gubernator Węgier jako Mátyás od 25 czerwca do 16 listopada 1608 roku, król Węgier jako Mátyás II i król Chorwacji jako Mátyás II, książę opolski jako Maciej od 16 listopada 1608 roku do 20 marca 1619 roku, arcyksiążę Austrii, książę Krainy i Karyntii, książą Styrii, hrabia Tyrolu, landgraf Górnej i Dolnej Alzacji jako Matthias, książę wrocławski, książę raciborski, książę ziębicki jako Maciej od 20 stycznia 1612 roku do 20 marca 1619 roku, cesarz Rzymski Narodu Niemieckiego jako Matthias od 13 czerwca 1612 roku (elekcja), król Czech i książę-elektor Świętego Cesarstwa Rzymskiego, margrabia Moraw jako Matyás (II) od 23 maja 1611 roku do 20 marca 1619 roku.

Poślubił w Wiedniu, 4 grudnia 1611 roku Annę Habsburg Austriacką (urodzona w Innsbruck, 4 października 1585 roku, zmarła w Wiedniu, z 14 na 15 grudnia 1618 roku), córkę Ferdynanda II Habsburga, arcyksięcia Tyrolu, stattholder Czech i Anny Katarzyny Gonzagi, córki Wilhelma I Gonzagi, księcia Mantui, markiza Monferratu, I księcia Monferratu.

Tytulara: z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, Wirtembergii, Teck etc. książę Szwabii, hrabia Habsburga, Tyrolu, Ferreti, Kyburga, Gorycji etc. landgraf Alzacji, margrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Burgau, Górnych i Dolnych Łużyc etc. pan Marchii Wendyjskiej, Salin, Port Naon etc. etc. etc.

Brat cesarza Rudolfa II i namiestników hiszpańskich Niderlandów - Ernesta i Albrechta VII oraz wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Maksymiliana III.

Urodził się w wiedeńskim Hofburgu. 20 stycznia 1578 roku został mianowany generalnym namiestnikiem Niderlandów, utracił jednak stanowisko jesienią 1581 roku wraz z secesją północnych prowincji. Po śmierci Stefana Batorego zgłosił swoją kandydaturę do polskiego tronu, lecz podczas wolnej elekcji wyznaczonej na dzień 30 czerwca 1587 roku nie zyskał w Rzeczypospolitej większego poparcia. W 1593 roku jego starszy brat, cesarz Rudolf II Habsburg mianował go gubernatorem Austriiktórą odtąd zarządzał w zastępstwie przebywającego w Pradze cesarza Rudolfa. Maciej Habsburg przy tej okazji poznał biskupa Wiednia, późniejszego kardynała Melchiora Klesla, i który w później został jego głównym doradcą.

Maciej Habsburg miał bardzo wysokie ambicje polityczne, który wywołały konflikt między nim a jego starszym bratem, Rudolfem II, zwanym cesarzem alchemików. Po licznych starciach zwanych "Bruderzwist" ("bratni spór") Maciej finalnie strącił Rudolfa z tronu przy pomocy rodziny (zjazd rodzinny Habsburgów). Niemniej jednak, jako cesarz nie był zdolny do złagodzenia sporów w targanym konfliktami wewnętrznymi Cesarstwie.

W obliczu wojny z Turcjąi postępującej choroby psychicznej Rudolfa II, 25 kwietnia 1606 roku zjazd rodziny Habsburgów zadecydował o przekazaniu Maciejowi władzy na Węgrzech. W czerwcu 1606 roku zawarł ugodę z opozycją węgierską, na mocy której zgodził się przestrzegać na Węgrzech wolności religijnej i przywilejów szlacheckich, a księciem Siedmiogrodu mianował Stefana Bocskaya. Tym sposobem uspokoił sytuację w kraju i zakończył trwającą od 1604 roku uciążliwą rebelię magnacką. Królem Węgier został oficjalnie 2 lata później. 11 listopada 1606 roku podpisał z Turkami Osmańskimi kompromisowy pokój w Zsitvatörök, który nie dawał Habsburgom nowych nabytków terytorialnych, ale zwalniał ich z trybutu na rzecz sułtana. Tym samym zakończył wieloletnią wojnę z Turkami na Węgrzech. Ponieważ Rudolf II nie chciał zgodzić się na takie warunki traktatu, Maciej porozumiał się ze stanami austriackimi i odsunął brata od władzy. W latach 1607-1608 zyskał poparcie stanów austriackich, węgierskich i morawskich dla idei detronizacji Rudolfa. 25 czerwca 1608 roku bracia zawarli ugodę w Lieben, na mocy której Maciej otrzymał Austrię z Tyrolem i Morawy, a ponadto koronował się oficjalnie na króla Węgier.

Rudolf zachował tron dzięki postawie Czechów. W kwietniu 1608 roku Maciej na czele armii swoich stronników wkroczył do Czech. W jego imieniu przywódca morawskiej opozycji Karel "Starszy" z Żerotína wezwał stany czeskie do poparcia arcyksięcia. Jednak czescy protestanci odmówili, bo Rudolf II obiecał spełnić ich żądania wprowadzenia swobody religijnej. Zmusiło to Macieja do zawarcia z bratem pokoju. Rudolf zatrzymał Czechy, Dolne i Górne Łużyce oraz Śląsk.

Powstanie węgierskich protestantów zmusiło go do układu ze szlachtą węgierską, gwarantującego swobodę religijną i ograniczającego władzę cesarską na Węgrzech oraz oddającego Siedmiogród księciu Stefanowi Bocskayowi musiał też zatwierdzić traktat pokojowy.

16 października 1608 roku w Preszburgu (Pożoń, obecna Bratysława) został wybrany królem węgierskim przyjmując imię Macieja II, a 19 listopada w katedrze św. Marcina odbyła się jego koronacja.

Gdy wojna się zakończyła czescy protestanci, którzy okazali się wiernymi poddanymi katolickiego cesarza zaczęli na nim egzekwować dotrzymanie obietnic. Przedstawiciele opozycji rozpoczęli rozmowy z cesarzem Rudolfem II. W efekcie 9 lipca 1609 roku cesarz wydał tzw. List majestatyczny, w którym zatwierdził konfesję czeską. Dokument m.in. stanowił, że nikt nie może być wbrew swojej woli zmuszany do przyjęcia jakiegokolwiek wyznania. Ponadto uchwalono tzw. Dodatki zawierające m.in. gwarancję równouprawnienia katolików i protestantów. Ponadto cesarz przysiągł nie konfiskować majątków przeciwnikom politycznym. Już 20 sierpnia 1609 roku cesarz wydał List majestatyczny także dla Śląska gwarantujący obu wyznaniom swobodę odprawiania nabożeństw w swoim obrządku. Jednocześnie oddzielono urząd starosty generalnego od funkcji biskupa wrocławskiego. Do tej pory biskupi jako książęta Nysy byli równocześnie śląskimi starostami generalnymi.

List majestatyczny został unieważniony przez kolejnego cesarza w roku 1620 po klęsce czeskich stanów w bitwie na Białej Górze.

12 kwietnia 1611 roku w Pradze miał miejsce wybór, a 23 maja w katedrze św. Wita - koronacja Macieja na króla Czech. W 1611 roku Maciej połączył Morawy ostatecznie unią z Królestwem Czeskim, dalsi margrabiowie Moraw są więc tożsami z królami Czech.

Po śmierci Rudolfa 3 lub 13 czerwca 1612 roku na sejmie Rzeszy we Frankfurcie nad Menem został wybrany cesarzem niemieckim (rzymskim) (koronowany 24 lub 26 czerwca w katedrze św. Bartłomieja).

W swoich rządach opierał się na poradach Klesla, którego w 1611 roku postawił na czele swojej Tajnej Rady, czyli kolegium doradców. Początkowo starał się łagodzić spory religijne tak w Niemczech, jak i w krajach dziedzicznych, jednak dążenie do wzmocnienia władzy monarszej w krajach dziedzicznych wywołało zdecydowany opór szlachty, a zniechęcony Maciej w końcu przestał wysłuchiwać skarg protestantów. W ten sposób jego rządy pogłębiły antagonizmy wyznaniowe w krajach habsburskich i doprowadziły do wojny trzydziestoletniej, której bezpośrednią przyczyną była defenestracja praska, do której doszło w praskim zamku na Hradczanach. 20 marcu 1617 roku, na mocy układu praskiego zawarł porozumienie z pozostałymi członkami rodziny Habsburgów (w tym królem hiszpańskim Filipem III), w wyniku którego oddał realną władzę w Czechach, swojemu kuzynowi, fanatycznemu katolikowi, księciu Styrii Ferdynandowi z pominięciem własnych bezdzietnych braci, Maksymiliana i Albrechta. W rok później oddał władzę na Węgrzech. Do śmierci pozostał cesarzem i władcą Austrii.

Prowadzona pod auspicjami Ferdynanda kontrreformacja oraz ograniczenie swobód w Czechach doprowadziły do defenestracji praskiej, powstania w Czechach i wybuchu powstania na Węgrzech w 1619 roku, które dały początek wojnie 30-letniej.

Zmarł na zamku Hofburg w Wiedniu w następstwie ataku apopleksji i został pochowany tymczasowo w klasztorze klarysek pw. św. Marii Królowej Niebios (tzw. Klasztor Królowych, Königinnenkloster). Serce cesarza umieszczono w Krypcie Serc (Herzgruft) w kaplicy św. Jerzego w obrębie kościoła augustianów przy wiedeńskim Hofburgu, a jego organy wewnętrzne spoczęły w krypcie książęcej (Herzogsgruft) w podziemiach katedry św. Stefana (Szczepana) w Wiedniu. W 1633 roku prochy Macieja i jego żony przeniesiono do kościoła kapucynów na wiedeńskim Nowym Rynku i złożono w krypcie fundatorskiej (Gründergruft).

Z małżeństwa z Anna Austriacką nie posiadał potomstwa, jednakże ze poza małżeńskiego związku posiadał syna:

Matthias von Österreich.

Rządy Macieja Habsburga pogłębiły antagonizmy wyznaniowe prowadząc do konfliktu zbrojnego, do którego przyczyniły się:

- rozbicie polityczne Rzeszy Niemieckiej - rywalizacja książąt o władzę z cesarzem (konflikty między stanami, władcami, wolnymi miastami Rzeszy a cesarzem),

- dążenia Habsburgów do przekształcenia Rzeszy w jedno państwo, rządzone absolutnie z religią katolicką,

- rozbicie religijne po reformacji, spory między katolikami (Liga Katolicka - związek katolickich książąt Rzeszy wiernych Habsburgom) a protestantami (Unia Protestancka - związek księstw i miast protestanckich Rzeszy występujący przeciw stanom katolickim i Habsburgom),

- walka o hegemonię w Europie pomiędzy Habsburgami i Francją, popierającą Unię Protestancką księstw i wolnych miast Rzeszy,

- sytuacja w Czechach i na Węgrzech pod panowaniem Habsburgów - protestanci otrzymali gwarancję swobód wyznaniowych (1609), łamane przez władców.


Żródła:

Maciej Habsburg w "Wikipedia"


Maciej Habsburg w "Dzień w Historii"


Królewskie gwarancje dla Śląska w "Lokalne kalendarium historyczne"


DOM AUSTRIACKI (XVI-XX W.).


Poczet książąt i królów Czech - Karczewski Przemysław