Hans Henric von Essen (urodzony w majątku Kavlas w Västergötland w Szwecji, 26 września 1755 roku, zmarł w Uddevalla w Szwecji, 28 lipca 1824 roku) herb
Syn Fredrica Ulrica von Essen, szambelana dworu i Anne Charlotte Kruuse af Verchou, córki Hansa Jakoba Kruuse af Verchou, kapitana.
Gubernator Sztokholmu od 23 grudnia 1795 roku do 8 maja 1797 roku, premier Spraw Zagranicznych Królestwa Szwecji od 14 października do 10 listopada 1871 roku, generalny gubernator Pomorza Szwedzkiego od 18 kwietnia 1800 roku do 7 kwietnia 1807 roku i od 1809 roku do 1813 roku, minister Stanu od 9 czerwca 1809 roku do 4 sierpnia 1809 roku, hrabia von Essen od 29 czerwca 1809 roku do 28 lipca 1824 roku, marszałek Rzeszy od 24 września 1810 roku do 1813 roku feldmarszałek od 12 marca 1811 roku, norweski feldmarszałek i kanclerz akademii w Kristianii od 1814 roku do 8 lutego 1816 roku, marszałek od 7 października 1816 roku, dowódca generalny w Skane w 1817 roku, gubernator generalny Królestwa Norwegii od 20 października 1814 roku do 26 listopada 1816 roku.
Poślubił 11 grudnia 1788 roku Charlotta Eleonora De Geer af Leufsta (urodzona w Sztokholmie, 5 grudnia 1771 roku, zmarła w Väsby, 20 października 1791 roku), córkę Charles De Geer af Leufsta, kamerdynera i Ulrika Elisabet von Liewen, córki Carl Gustaf von Liewen, gubernatora Sztokholmu. Poślubił 29 października 1802 roku Hedvig Eleonora Charlotte von Krassow (urodzona 7 lutego 1779 roku, zmarła w Sztokholmie, 24 listopada 1855 roku), córkę Carl Georg von Krassow, marszałka i Jeanna Christina von Essen, córki Fredrica Ulrica von Essen, szambelana dworu.
Hans Henrik von Essen był szwedzkim oficerem, urzędnikiem państwowym i hrabią, który pełnił funkcję gubernatora Norwegii w latach 1814-1816.
Essen był jednym z najpotężniejszych ludzi w Szwecji na początku XIX wieku. Został mianowany szwedzkim gubernatorem generalnym Norwegii i dowódcą armii, która miała zająć kraj po traktacie kilońskim w 1814 roku. Sytuacja w Norwegii potoczyła się jednak inaczej, niż przewidywali Szwedzi. Essen został mianowany pierwszym gubernatorem króla szwedzkiego w Norwegii w listopadzie 1814 roku, ale jego arystokratyczna natura ograniczyła jego kontakty z Norwegami. Pełnił tę funkcję do 1816 roku, kiedy to powrócił do Szwecji i został mianowany marszałkiem królestwa (szefem dworu).
Essen należał do starej szwedzkiej rodziny szlacheckiej von Essen, której korzenie sięgały wyspy Ösel (Saaremaa, dzisiejsza Estonia). Otrzymał wykształcenie typowe dla ówczesnej szlachty, studiując w Uppsali i Getyndze, a następnie był zawodowym oficerem i przez pewien czas służył na dworze Gustawa III i Gustawa IV Adolfa. W 1795 roku został generałem majorem, a w latach 1795-1797 był överstathallare w Sztokholmie.
W latach 1800-1807 von Essen był gubernatorem generalnym szwedzkiego Pomorza, gdzie przyczynił się do zniesienia poddaństwa. Po rewolucji w 1809 roku, kiedy szwedzki Riksdag zdetronizował króla Gustawa IV Adolfa, Essen otrzymał miejsce w Riksrade i został mianowany hrabią. Był głównym negocjatorem Szwecji w negocjacjach pokojowych z Francją podczas wojen napoleońskich w latach 1809-1810. W październiku 1810 roku to właśnie Essen, jako nowo mianowany szwedzki marszałek królewski, powitał nowego następcę tronu, Jeana Baptiste'a Bernadotte'a (Karla Johana), gdy ten po raz pierwszy postawił stopę na szwedzkiej ziemi.
Wkrótce między następcą tronu Karolem Johanem a Essenem rozwinęła się bliska relacja oparta na zaufaniu, a od 1812 roku Essen w pełni popierał plan następcy tronu, mający na celu podbój Norwegii. Został on wyznaczony do wdrożenia tego planu, a następnie do zarządzania nową prowincją. Zgodnie z traktatem kilońskim, podpisanym 14 stycznia 1814 roku, król Danii musiał zaakceptować oddanie Norwegii królowi Szwecji. Następnego dnia Essen otrzymał rozkaz zajęcia kraju, a 13 lutego został mianowany szwedzkim gubernatorem generalnym Norwegii.
Jednak armia Essena nie była wystarczająco silna, aby natychmiast złamać powstały opór. Podczas negocjacji, między innymi z pełniącym obowiązki norweskiego ministra spraw zagranicznych, hrabią C. J. W. Schmettowem, w Strömstad 6 marca 1814 roku, Essen próbował bezskutecznie przekonać Norwegów do zaakceptowania traktatu kilońskiego. Po wyborze króla w Zgromadzeniu Narodowym w Eidsvoll 17 maja zdał sobie sprawę, że wojna będzie konieczna. Podczas wojny w sierpniu 1814 roku sam Karl Johan objął naczelne dowództwo, podczas gdy Essen dowodził korpusem armii, który jako pierwszy wkroczył do Norwegii. Wojna trwała zaledwie nieco ponad dwa tygodnie i zakończyła się zawarciem unii personalnej przez Norwegię ze Szwecją.
Instrukcje, które Essen otrzymał, gdy został mianowany gubernatorem generalnym, uczyniłyby go naczelnym dowódcą cywilnym i wojskowym norweskiej służby cywilnej oraz norweskiej reprezentacji ludowej pod zwierzchnictwem szwedzkim. Konstytucja Eidsvoll uniemożliwiła realizację tego programu. Zamiast tego, 11 listopada 1814 roku, Essen został mianowany norweskim urzędem gubernatora i przewodniczącym niezależnego rządu norweskiego. Tydzień później został również mianowany kanclerzem Uniwersytetu Norweskiego, a 28 listopada został norweskim feldmarszałkiem. Aby wykonywać swoje liczne zadania, miał biuro gubernatora obsadzone przez 10 szwedzkich urzędników państwowych, oprócz swoich norweskich biur rządowych oraz urzędników cywilnych i wojskowych w całym kraju.
Chociaż Konstytucja ograniczała uprawnienia gubernatora, Essen, z jego trzema funkcjami urzędowymi, miał ogromną władzę w latach formowania się po 1814 roku. W szczególności jego funkcja głównodowodzącego pod przewodnictwem "Naczelnego Wodza" (księcia koronnego Karola Jana) uczyniła go wpływową postacią w nowo powstałym niepodległym państwie. Uprawnienia wojskowe Essena zostały określone w instrukcji dołączonej do instrukcji rządowej z 28 listopada 1814 roku. Jednak jego program był zgodny z instrukcją, którą otrzymał już w lutym jako gubernator generalny. Stanowiła ona, że Norwegia, zjednoczona ze Szwecją, może zmniejszyć swoją siłę militarną "przynajmniej o połowę". Zostało to wdrożone w Rozkazie Armii z 1817 roku, kiedy armia norweska została zredukowana z 23.000 do 12.000 ludzi. W 1816 roku Essen powołał również komitet marynarki wojennej, który zaproponował radykalną rozbudowę norweskiej marynarki wojennej. Szwecja i Essen chciały unieszkodliwić armię norweską, którą Szwedzi od wieków uważali za groźnego wroga na zachodzie. Z drugiej strony, potężna flota norweska wzmocniłaby Szwecję w walce z Rosją.
Jednak cel Essena, jakim była Norwegia pod szwedzkim dowództwem, spotkał się ze sprzeciwem Stortingu. Zmęczyły go również osobiste rządy Karla Johana. Latem 1816 roku Essen zrezygnował, "zmęczony obstrukcją ze strony Norwegów" i ciągłą ingerencją Karla Johana w obowiązki gubernatora. Norwegowie - "ten dziki i mroczny naród" - powinni być traktowani jak podbity naród, którym w rzeczywistości byli, uważał Essen. Wrócił do domu z rezygnacją i przekonaniem, że osiągnięcie "połączenia dwóch narodów " zajmie pokolenia.
Po powrocie do Szwecji, Essen został mianowany marszałkiem dworu królewskiego w 1816 roku, a w 1817 roku głównodowodzącym Skanii. W latach 1817-1818 był członkiem Riksdagu, ale jako przewodniczący Komisji Konstytucyjnej Riksdagu zmuszony był zaatakować jednego z najbliższych współpracowników Karla Johana, admirała i ministra stanu Olofa Rudolfa Cederströma, co doprowadziło do impeachmentu admirała. W rezultacie Karl Johan odwołał Essena ze stanowisk wojskowych, ale pozostawił go na stanowisku przewodniczącego dworu.
Hans Henrik von Essen zmarł podczas pobytu leczniczego w Uddevalla w 1824 roku. Pochowany w Västerakers na cmentarzu hrabstwa Uppsala.
Dwa razy zawierał związki małżeńskie. Najpierw poślubił Charlotta Eleonora De Geer af Leufsta, z którą miał dwoje dzieci:
Carl Fredrik Reinhold von Essen (urodzony 3 października 1789 roku, zmarł 8 kwietnia 1820 roku), pułkownik, zmarł bezpotomnie,
Charlotta Ulrika Eleonora von Essen (urodzona 8 września 1790 roku, zmarła w 1791 roku).
Następnie poślubił Hedvig Eleonora Charlotta von Krassow, z którą miał sześcioro dzieci:
Gustaf Adolf Fredrik Vilhelm von Essen (urodzony 5 lipca 1803 roku, zmarł 3 października 1874 roku), Överhovstallmästare, generał dywizji, po nim potomstwo,
Jeanna Sofia Carolina (Jeannette) von Essen (urodzona 26 sierpnia 1804 roku, zmarła 15 marca 1877 roku),
Hans Henrik von Essen (urodzony 25 października 1805 roku zmarł 10 grudnia 1872 roku), major, po nim potomstwo,
Henrietta Charlotta von Essen (urodzona 27 października 1806 roku, zmarła 23 stycznia 1829 roku), żona: Adolf Fredrik Nils Gyldenstolpe (urodzony około 28 stycznia 1799 roku, zmarł 26 maja 1864 roku),
Eugenia Carolina Desideria von Essen (urodzona 18 stycznia 1811 roku, zmarła 15 marca 1894 roku), żona: Axel Gabriel Oxenstierna af Eka och Lindö (urodzony 13 października 1799 roku, zmarł 26 kwietnia 1839 roku); żona: Axel Lewenhaupt (urodzony w 1796 roku, zmarł w 1863 roku),
Carolina Gustava von Essen (urodzona 10 czerwca 1817 roku, zmarła 20 maja 1822 roku).
Żródła:
Hans Henrik von Essen w "STORE NORSKE LEKSIKON"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Count Hans Henrik von Essen w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
17-01-2026