Johan August Sandels (urodzony w Sztokholmie, 31 sierpnia 1764 roku, zmarł w Sztokholmie, 22 stycznia 1831 roku) herb
Syn Samuel Sandels, nadzwyczajnego radcy górniczego, członka komisji stanowej i Catharina Elisabet Brandt, córki Georga Brandta, radcy górskiego, chemika.
Baron Sandels od 29 czerwca 1809 roku do 28 stycznia 1815 roku, wicegubernator Rugii i Pomorza Zachodniego od 1813 roku do 1815 roku, hrabia Sandels od 28 stycznia 1815 roku do 22 stycznia 1831 roku, regent Królestwa Norwegii od 10 października 1818 roku do 12 lutego 1824 roku i od 1 listopada 1824 roku do 26 listopada 1827 roku.
Poślubił 5 listopada 1809 roku w Noor Ulrikę Elisabet Hermelin (urodzona w Sztokholmie, 14 lipca 1786 roku, zmarła w Sztokholmie, 25 kwietnia 1769 roku), córką Samuela Gustafa barona Hermelina, radcy górskiego, kartografa i Hedvig Augusty Sandels z Söderling, córki Samuel Sandels, radcy górskiego.
Awanse - kadet artylerii od 30 września 1775 roku, student w Uppsali od 7 czerwca 1776 roku, podporucznik artylerii w Sztokholmie od września 1777 roku, adiutant artylerii w Sztokholmie od 1782 roku, starszy oficer kawalerii w fińskiej kompanii pułku szlacheckiego od 27 września 1785 roku, major w karelskim pułku dragonów od 1 marca 1787 roku do 22 grudnia 1788 roku, dowódca batalionu piechoty szeregowych od 1789 roku podpułkownik i zastępca dowódcy wspomnianego pułku dragonów od 15 grudnia 1790 roku, adiutant generalny od 19 kwietnia 1795 roku, pułkownik w armii od 16 listopada 1799 roku, pułkownik i dowódca Savolaks ja garregemente od 15 kwietnia 1803 roku, dowódca V Brygady Armii w Finlandii od 7 kwietnia 1808 roku do 16 maja 1808 roku, adiutant generalny od 21 lipca 1808 roku, generał dywizji od 10 listopada 1808 roku, przewodniczący Kolegium Wojennego od 15 maja 1810 roku do 24 września 1810 roku, p.o. Prezydenta nowo utworzonego Kolegium od 5 marca 1811 roku, pułkownik i zastępca dowódcy Gwardii od 22 września 1811 roku do 23 listopada 1811 roku, generał porucznik od 26 stycznia 1813 roku, przewodniczący Komitetu Królewskiego od 12 lutego 1813 roku, generał-kapitan od 3 marca 1813 roku, dowódca III Dywizji Armii od 28 maja 1813 roku, dowódca II Dywizji Armii wraz z VI Brygadą od 8 maja 1813 roku do kwietnia 1814 roku dowódca II Dywizji Armii walczącej w Norwegii od 16 lipca 1814 roku, p. o. gubernatora generalnego w Sztokholmie od 25 lipca 1815 roku do 28 kwietnia 1817 roku, feldmarszałek w Riksdagu w Sztokholmie od 20 lipca 1817 roku, I Lord Królestwa od 11 maja 1818 roku, generał piechoty od 24 lipca 1818 roku, feldmarszałek od 2 listopada 1824 roku.
Johan August Sandels był szwedzkim oficerem i urzędnikiem państwowym. Jako gubernator Norwegii w latach 1818-1827, w początkowym okresie zdecydowanie opowiadał się za interesami Szwecji, ale ostatecznie stał się rzecznikiem norweskich poglądów.
Sandels urodził się w rodzinie mieszczańskiej, ale jego ojciec otrzymał tytuł szlachecki w 1772 roku. Sam został baronem w 1809 roku, a hrabią w 1815 roku. Otrzymał wykształcenie wojskowe i w 1777 roku został oficerem. Od 1787 roku był majorem w Karelskim Pułku Dragonów.
Kiedy Szwecja w 1788 roku wypowiedziała wojnę Rosji, by odzyskać utracone prowincje fińskie, Sandels dowodził batalionem w Finlandii. Odniósł kilka zwycięstw w potyczkach, ale Szwecja poniosła klęskę w 1790 roku, częściowo z powodu buntu oficerów szlacheckich, którzy chcieli obalić autokrację (Anjala-förbundet). Sandels pozostał jednak lojalny wobec króla i nie przyłączył się do nich. W 1799 roku został pułkownikiem.
Gdy wojna wybuchła ponownie w 1808 roku (część wojen napoleońskich), Sandels ponownie ruszył na Rosjan i wygrał kilka potyczek. W końcu okopał się w przełęczy Toivola niedaleko Kuopio. Po tym został mianowany generałem majorem. W bitwie pod mostem Virta wygrał jedną z najkrwawszych bitew całej wojny. Po zakończeniu pokoju w 1809 roku Szwecja straciła Finlandię, a Sandels został prezesem Kolegium Wojennego i zastępcą dowódcy Gwardii. Król mianował go generałem porucznikiem i gubernatorem Pomorza, a on otrzymał dowództwo nad częścią armii szwedzkiej, która walczyła z Napoleonem Bonaparte w Niemczech. Sandels brał udział w inwazji na Holsztyn, która doprowadziła do pokoju w Kilonii w styczniu 1814 roku, kiedy Norwegia została przekazana Szwecji. Następnie otrzymał dowództwo nad częścią wojsk wysłanych przeciwko Norwegii.
Po zakończeniu wojny Sandels pełnił funkcję överstathallare (landshovding) w Sztokholmie. Podczas Zgromadzenia Stanowego w 1817 roku był marszałkiem lądowym i przewodniczył zebraniom szlachty. Udało mu się uciszyć niekiedy głośną opozycję, co książę koronny Karl Johan bardzo docenił. W 1818 roku Sandels otrzymał tytuł "jednego z lordów królestwa" i w tym samym roku został generałem.
Kiedy w tym samym roku Karol Jan został królem Szwecji i Norwegii, uznał za konieczne zastąpienie gubernatora Christianii, hrabiego Carla Mörnera, i na nowego gubernatora Norwegii, kanclerza uniwersytetu i najwyższego dowódcę wojskowego wybrał Sandelsa. Sandels udał się do Norwegii na krótką wizytę, ale pozwolono mu pozostać w Sztokholmie do 1 maja 1819 roku. Został dobrze przyjęty w Norwegii, choć wielu chciałoby, aby Mörner pozostał na stanowisku. Sandels przebywał głównie w stolicy, ale latem 1819 roku udał się z wizytą do Bergen. Podczas wizyty udało mu się nakłonić przeciwnika unii, Christiana Magnusa Falsena, do pogodzenia się z zaistniałą sytuacją.
Kraj pogrążony był w głębokim kryzysie gospodarczym, a uregulowanie długu wobec Danii było trudne i bardzo kosztowne. Porozumienie w tej sprawie doprowadziło również do kryzysu w relacjach między Stortingiem a rządem. Sandels ciężko pracował podczas sesji Stortingu, aby promować żądania króla i współpracował z wieloma politykami. Jako przynętę stosował obietnice urzędów dla lojalistów, co sprawiło, że był uważany za intryganta. Musiał również zmierzyć się z kryzysem, który wybuchł, gdy król zaproponował szereg zmian w konstytucji.
Sandels poważnie traktował swoje obowiązki przewodniczącego rządu, co prowadziło do konfliktów z ministrami i częścią duchowieństwa. Gubernator zwracał się bezpośrednio do króla i w ten sposób decydował po swojemu. W szczególności popadł w konflikt z hrabią Hermanem Wedelem Jarlsbergiem, który oskarżał Sandelsa o zachowanie się jak nauczyciel.
Sandels został tymczasowo odwołany ze stanowiska gubernatora w 1824 roku, kiedy następca tronu Oscar został mianowany wicekrólem. Został mianowany feldmarszałkiem i ponownie został gubernatorem przed Bożym Narodzeniem 1824 roku. Sandels miał teraz mniej konfrontacji z rządem, co może wynikać z faktu, że hrabia Wedel nie był już ministrem. Jednak w 1827 roku napotkał silną opozycję w Stortingu. Sandels pozwolił Norwegom świętować 17 maja, co wzbudziło niezadowolenie króla, a uroczyste przedstawienie w teatrze 4 listopada (Dzień Unii) 1827 roku zostało przerwane koncertem dudziarzy. Sandels nie zgłosił tego królowi, co było przyczyną jego dymisji. 13 listopada 1827 roku udał się do Szwecji na wakacje i na audiencji powiedziano mu, że król nie jest zadowolony z jego postawy. Hrabia zażądał jego rezygnacji, która została natychmiast przyjęta.
Nagrody - Sandels został kawalerem szwedzkiego Orderu Miecza w 1808 roku, komandorem w 1810 roku, a w 1811 roku otrzymał Krzyż Wielki tego samego orderu. W 1814 roku otrzymał rosyjski Order św. Anny I klasy, a w 1817 roku otrzymał najwyższe szwedzkie odznaczenie - Order Serafinów. Został pasowany na rycerza 11 maja 1819 roku.
W Szwecji August Sandels jest wspominany jako wielki bohater wojenny, opisywany jako odważny, mądry i śmiały. Cykl poetycki Johana Ludviga Runeberga "Fänrik Stals sägner" zawiera wiersz o Sandelsie i bitwie pod mostem Virta. Biskup Pavels porównał go do dwóch poprzednich gubernatorów i uważał, że Sandelsowi udało się zachować "drogę środka między sztywnością Essen a nadmierną prostolinijnością Mörnera".
Zmarł 22 stycznia 1831 roku w Sztokholmie i pochowany 1 lutego 1831 roku w kościele Klary, gdzie znajduje się jego nagrobek. Odznaczył się już w wojnie fińskiej w latach 1788-1790, ale prawdziwą sławę jako wojownik zyskał w latach 1808 i 1809 w Finlandii, gdzie odniósł zwycięstwa pod Leppävirtą, Toivalą, Pulkkilą, Kuopio, mostem Virta i kościołem Idensalmi, a także pod Hörnefors w Norrbotten. Podobnie było podczas kampanii w Niemczech i Norwegii, w których brał udział pod Roslau, Gross-Beeren, Dennewitz i Lipskiem.
mąż Ulriki Elisabet Hermelin, z którą miał sześcioro dzieci:
Samuel August Sandels (urodzony 27 września 1810 roku, zmarł 13 czerwca 1892 roku), hrabia, naczelny wódz, po nim córka,
Lars Gustaf Sandels (urodzony 10 października 1815 roku, zmarł 9 listopada 1914 roku), generał, zmarł bezpotomnie,
Augusta Ulrika Sandels (urodzona w 1817 roku, zmarła 14 września 1835 roku), zmarła nezamężna i bezpotomnie,
Carl Vilhelm Sandels (urodzony 1 października 1818 roku, zmarł 29 grudnia 1896 roku), pułkownik, marszałek dworu, po nim potomstwo,
Astrid Ebba Christiania Sandels (urodzona 11 kwietnia 1820 roku, zmarła 12 czerwca 1886 roku), zmarła nezamężna i bezpotomnie,
Ulrik Fabian Sandels (urodzony 2 lutego 1812 roku, zmarł 2 kwietnia 1898 roku), hrabia, generał porucznik, zmarł bezpotomnie.
Żródła:
Johan August Sandels w "STORE NORSKE LEKSIKON"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Johan August Sandels w "WikipediA"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Sandels nr 124; Grevliga ätten Sandels nr 124 w "Cuperus - Moerman - Wright - Gilson Family Tree and others..." tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Johan August Sandels w "Henkilöhistoria" autor: Christer Engstrand; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk
Marshal Johan August Sandels w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
15-02-2026