Peder Schumacher Griffenfeld (urodzony w Kopenhadze, 24 sierpnia 1635 roku, zmarł w Trondheim, 12 marca 1699 roku)
Syn Joachima Schumachera, kopenhaskiego kupca winiarskiego i Marii Motzfeldt, córki Petera Motzfeldta.
Hrabia Tonsberg (Griffenfeld, od 1685 roku Jarlsberg) od 26 listopada 1673 roku do 26 maja 1676 roku, pan wyspy Samso, hrabia Griffenfeld i Tonsberg, pan Brattingsborgu i Visborgu od kwietnia 1674 roku do 26 maja 1676 roku, gubernator generalny Królestwa Norwegii i szeryf Akershus od 26 listopada 1673 roku do 26 maja 1676 roku, wielki kanclerz Królestwa Norwegii od 11 lipca 1674 roku do 26 maja 1676 roku, członek Tajnej Rady i sszeryf hrabstwa Tonsberg, hrabia Rzeszy od 1675 roku do 26 maja 1676 roku.
Poślubił 2 listopada 1670 roku Cathariną Mikkelsdatter Nansen (urodzona w Kopenhadze, 1 marca 1656 roku, zmarła w Kopenhadze, 17 maja 1672 roku), córką Michaela (Mikkela) Nansena, obywatela Kopenhagi i Karen Rasmusdatter Helkand, córki Rasmusa Jensena Helkand, kupca w Kopenhadze.
Nazwisko Griffenfelda jest ściśle związane z konsolidacją monarchii i rozwojem jej służby cywilnej. To on opracował "Prawo Królewskie", konstytucję monarchii, zleconą przez Fryderyka III. Był siłą napędową powstania nowego systemu szlacheckiego i hierarchicznego, mającego na celu osłabienie władzy starej szlachty.
Był synem kopenhaskiego kupca winiarskiego Joachima Schumachera, pochodzniea niemieckiego i Marii Motzfeldt. Jego brat Albert Schumacher Gyldensparre (zmarł w 1696 roku) został generalnym poczmistrzem Norwegii.
Jego pierwotne nazwisko brzmiało Peder Schumacher, a nazwisko Griffenfeld przyjął po otrzymaniu szlachectwa w 1671 roku.
Kiedy w 1673 roku został hrabią, hrabstwo Tonsberg zostało przekształcone w hrabstwo Griffenfeld, a od 1685 roku w hrabstwo Jarlsberg. W 1676 roku został usunięty ze wszystkich urzędów i resztę życia spędził jako więzień stanu.
Posłano go do szkoły w wieku czterech lat, a w wieku zaledwie dwunastu lat rozpoczął studia na Uniwersytet Kopenhaski, i studiował teologię, medycynę i filozofię i nauki polityczne. Zdał egzamin teologiczny w 1653 roku, a w latach 1654-1662 odbył długą podróż edukacyjną po Europie, studiując na uniwersytetach w wielu krajach. W 1663 roku został królewskim bibliotekarzem i archiwistą. W 1665 roku został sekretarzem izby królewskiej, a w 1666 roku sekretarzem w Kancelarii Duńskiej. Do służby cywilnej wstąpił w pierwszej dekadzie monarchii, a dzięki talentowi i sprawności zrobił błyskawiczną karierę. Podczas pełnienia funkcji sekretarza powierzono mu zadanie napisania Prawa Królewskiego. Został członkiem Statskolleget i Hojesteret, a także sekretarzem naczelnym w Kancelarii w 1669 roku. W ten sposób kontrolował wszystkie aspekty postępowania w tych organach.
We wczesnych latach Schumacher miał poparcie Christoffera Gabela, gubernatora Kopenhagi i faworyta króla. Jednak kariera Schumachera ostatecznie stała się zbyt szybka dla Gabela i zamiast tego znalazł się pod opieką Ulrika Frederika Gyldenlove. Podczas zmiany tronu w 1670 roku, Chrystian V powierzył Frederikowi Ahlefeldtowi ważne stanowiska gubernatora Norwegii i Holsztynu, a obaj weszli do nowo utworzonej Tajnej Rady. W 1670 roku Schumacher został członkiem Rady, a w 1671 roku Tajnej Rady. W 1671 roku otrzymał również tytuł szlachecki i przyjął nazwisko Griffenfeld. W roku założenia, 1671, został również odznaczony Orderem Dannebroga. Jego dewizą było "Pióro rządzi mieczem", co dobrze pasowało do faktu, że sprawował on wówczas kontrolę nad administracją finansową wojska. Pełnił funkcję sekretarza Rady Tajnej, stanowisko, na którym osoba taka jak Schumacher mogła sprawować znaczną kontrolę nad pracą rady.
W 1673 roku został sędzią hrabstwa w hrabstwie Tonsberg, a w tym samym roku został hrabią. Posiadał już znaczne ziemie w tym regionie. Kiedy został szlachcicem w 1671 roku, nabył mieszczaństwo Tonsberg, a król nadał mu główną farmę Sem, którą nazwano Griffenfeldgard. Otrzymał również majątki królewskie w hrabstwach Tonsberg i Brunla, podatek poborowy parafii Sem i Slagen oraz prawo powoływania do parafii. Kiedy został hrabią, przyznano mu całe hrabstwo Tonsberg, które następnie stało się hrabstwem. Miał prawa brzozowe i prawa szyi i ręki, a także prawo powoływania do wszystkich urzędów kapłańskich w hrabstwie. W 1675 roku kupił resztę dóbr królewskich, a miasto Tonsberg przeszło pod jego kontrolę. Tak naprawdę nie odwiedził tego hrabstwa. Zamiast tego została wydzierżawiona Hartvigowi Nielsenowi Oxenlove.
W 1673 roku został również Wielkim Kanclerzem i Rektorem Kolegium Stanowego, a od 1673 do 1674 roku prezesem Sądu Najwyższego. Oznaczało to, że piastował najważniejsze stanowiska pod władzą króla absolutnego. W 1673 roku został również Kawalerem Orderu Słonia.
W 1674 roku kupił Samso od Jorgena Bjelke. W tym czasie starał się o tytuł niemieckiego hrabiego Rzeszy, który uzyskał w 1675 roku. Cesarz nadał mu tytuł hrabiego Rzeszy, a elektor brandenburski w 1676 roku nadał mu wyspę Wollin.
Griffenfeld posunął się za daleko. Relacje z Gyldenlove'em pogorszyły się w 1673 roku, kiedy Griffenfeldowi nie udało się uzyskać poparcia króla, gdy ten próbował wynegocjować ugodę z księciem Gottorp. Gyldenlove został wysłany do Norwegii - choć był tam gubernatorem, większość czasu spędził w Danii - i poczuł się wygnany. Griffenfeld prowadził skomplikowaną grę dyplomatyczną; w rzeczywistości zgadzał się z Gyldenlove'em, ale starał się uzyskać jak najwięcej korzyści. Plan ten rozpadł się, gdy król przystąpił do wojny w 1675 roku. Hrabia zaczął wówczas próbować ograniczyć wpływ generałów na króla.
Christian V nie był zadowolony z działań Griffenfelda i otrzymał surową naganę pisemną. Griffenfeld popełnił poważny błąd w ocenie sytuacji, nie zdając sobie sprawy z powagi sytuacji. Kontynuował intrygi, a w 1676 roku jego wrogowie uzyskali dowody na to, że działał za plecami króla. Christian V natychmiast kazał aresztować hrabiego. Został on usunięty ze wszystkich urzędów i pozbawiony orderów. Utworzono specjalny sąd, przed którym oskarżono go o handel urzędami duchownymi, wymuszenie, krzywoprzysięstwo, defraudację, nadużycie urzędu, niedyskrecję, nierzetelność polityczną i obrazę majestatu. Griffenfeld bronił się dobrze, ale przegrał. 26 maja 1676 roku został skazany na śmierć za zdradę stanu i pozbawiony honoru i majątku.
6 czerwca 1676 roku egzekucja była gotowa. Griffenfeld nie zrozumiał poprzedniego ostrzeżenia, ale tym razem król dołożył wszelkich starań, aby wszystko wyjaśnić. Dopiero gdy Griffenfeld położył głowę na pieńku, dowiedział się, że wyrok został zamieniony na dożywocie.
Został osadzony jako więzień stanu w Munkholmen niedaleko Trondheim, gdzie przebywał przez 18 lat, zanim został zwolniony. Był wówczas schorowany i wkrótce potem zmarł w Trondheim.
Ze zwiazku z Cathariną Nansen, miał córkę:
Charlotte Amalie Griffenfeld (urodzona 1 maja 1672 roku, zmarła 21 września 1703 roku), żona: Frederika Eriksena Kraga af Jylland (urodzony 5 marca 1655 roku, zmarł 24 września 1728 roku), pana na Stensballegaard, wiceporucznika; od nich wywodzi się duńska rodzina szlachecka Krag-Juul-Wind.
Żródła:
Peder Griffenfeld w "lokalhistoriewiki.no"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Peder Griffenfeld w "Store norske leksikon"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
Peder Griffenfeld (Schumacher) w "Geni"; tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk.
07-12-2025
16-11-2025
07-09-2025