Bolesław IV (VII) Piast (urodzony przed 1415? [1421], zmarł w Opingórze 10 września 1454 roku) herb

Syn księcia Bolesława (III) Piastowicza Mazowieckiego i Anny Holszańskiej, córki Iwana Olgimuntowicza kniazia Holszańskiego namiestnika kijowskiego.

Książę warszawski, czerski, nurski, łomżyński, liwski, różański, ciechanowski, wyszogrodzki i zakroczymski w latach 1429-1454 (od 1436 roku samodzielnie, wcześniej pod kuratelą regenta) jako Bolesław IV. W latach 1440-1444 formalnie książę podlaski (Drohiczyn, Mielnik, Bielsk, Węgrów) jako Boleslaw. Od 1444 roku książę płocki jako Boleslaw IV.

30 marcu 1446 roku na zjeździe piotrkowskim został warunkowo wybrany na króla polskiego. 25 czerwca 1447 roku Kazimierz Jagiellończyk przyjął koronę polską.

Przed 1446 roku ożenił się z Barbarą Rurykowiczówną (zmarła między 22 lutego 1482 roku i 9 lutego 1497 roku) regentka warszawska, czerska, nurska, łomżyńska, liwska, różańska, ciechanowska, wyszogrodzka i zakroczymska, córka z jednego z książąt ruskich (zapewne córką Aleksandra (Olelka) Włodzimierzowicza, księcia kijowskiego).

Nie musiał zbyt długo czekać na objęcie dziedzictwa, gdyż wobec śmierci w 1427 roku starszego brata Konrada i rok później ojca Bolesława został jedynym następcą dziadka Janusza I Mazowieckiego. W celu zabezpieczenia dziedzictwa Bolesławowi Janusz I doprowadził w 1428 roku do złożenia przez szlachtę hołdu 7-letniemu Piastowiczowi, dzięki czemu po śmierci dziadka 8 grudnia 1429 roku przejęcie rządów nastąpiło bezproblemowo. Przejęcie pełni władzy nastąpiło jednak dopiero w 1436 roku, wcześniej w imieniu małoletniego syna rządy namiestnicze sprawowała matka Anna Holsztańska.

W polityce zagranicznej Bolesław usiłował początkowo lawirować pomiędzy potężnymi sąsiadami: Polską, zakonem krzyżackim i Litwą. Do formalnego zadeklarowania się został zmuszony jednak w 1431 roku wobec wybuchu wojny polsko-krzyżackiej. Bolesław zdecydował się wtedy wysłać Polsce oddziały posiłkowe. Pokój, jaki zawarto w 1435 roku w Brześciu Kujawskim gwarantował również nienaruszalność granic dzierżaw Bolesława.

W kolejnych latach książę mazowiecki zaangażował się w walki stronnictw politycznych w Polsce, związanych zresztą ściśle ze sprawą obsady tronu litewskiego i unii polsko-litewskiej. Bolesław IV poparł zdecydowanie stronnictwo kierowane przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Świadectwem poparcia księcia mazowieckiego dla biskupa krakowskiego jest fakt uczestniczenia w konfederacji zawartej w Kroczynie w 1438 roku. Odmówił jednak wysłania oddziałów zbrojnych w celu pogromienia opozycji w bitwie pod Grotnikami.

Dwa lata później doszło do kolejnego konfliktu, który wciągnął Bolesława ściślej do obozu Zbigniewa z Oleśnicy. 20 marca 1440 roku zginął zamordowany przyjazny Polsce książę litewski Zygmunt Kiejstutowicz. Strona polska zareagowała na ten fakt wysłaniem do Wilna Kazimierza IV Jagiellończyka w charakterze namiestnika Władysława III. Litwini mieli jednak inne plany i wkrótce ogłoszono Kazimierza udzielnym księciem litewskim, na co strona polska odpowiedziała poparciem innego kandydata do tronu - syna Zygmunta Michała zwanego popularnie Michajłuszką. Syn Zygmunta Kiejstutowicza żonaty był od około 1435 roku z siostrą Bolesława, Eufemią i zmuszony do ucieczki z Litwy znalazł się w 1440 roku na dworze księcia mazowieckiego. Bolesław IV chcąc wykorzystać tę sytuację zajął wtedy zbrojnie Podlasie, mające należeć według wcześniejszych umów zawartych jeszcze za Władysława II Jagiełły i Zygmunta Kiejstutowicza właśnie do Mazowsza. Litwini nie chcąc się pogodzić z tym faktem zagrozili Bolesławowi wojną uważając, że wcześniejsze umowy dotyczące Podlasia straciły już swoją moc. Z narastającego konfliktu mazowiecko-litewskiego profity odnosili wyłącznie Polacy mający dodatkowe środki nacisku na magnatów litewskich w sprawach związanych z kontynuacją unii obu krajów.

W 1444 roku wydawało się, że już nic nie odciągnie Mazowsza i Litwy od wojny. Kazimierz Jagiellończyk korzystając z zaangażowania panów polskich w wyprawę przeciwko Turcji obległ zajęty cztery lata wcześniej przez Bolesława Drohiczyna. Polacy zorientowali się wtedy, że nie mogą już przeciągać sprawy i ogłaszając pospolite ruszenie, które miało udać się na pomoc Mazowszu, jednocześnie wysłali swoich przedstawicieli mających doprowadzić to ugody z Litwinami. Do wojny dzięki polskiej mediacji ostatecznie nie doszło. Bolesław IV zdecydował się ustąpić z zajętych terytorium za 6000 kop groszy praskich.

Niebawem doszło do całkowitej zmiany sytuacji. Śmierć króla Władysława III w bitwie pod Warną spowodowała otwarcie ponownie kwestii sukcesji korony polskiej. Murowanym kandydatem dla panów polskich był władca litewski Kazimierz Jagiellończyk, który jednak pod presją otaczających go magnatów litewskich odrzucił żądania reaktywowania ścisłej unii obu krajów. Stronnictwo Zbigniewa Oleśnickiego wobec przedłużającego się bezkrólewia zdecydowało się w końcu o wyborze zastępczego kandydata, który miałby objąć opróżniony tron tylko w wypadku definitywnej odmowy Kazimierza. Ostatecznym terminem decyzji Kazimierza miał być dzień 26 czerwca 1446 roku. Wcześniej, bo 30 marca odbył się zjazd rady koronnej, na której rozważano dwie kontrkandydatury: Fryderyka Hohenzolerna popieranego przez episkopat polski i Bolesława IV Mazowieckiego. Ostatecznie na zjeździe w Piotrkowie Trybunalskim opowiedziano się za kandydaturą Bolesława, a decydującym argumentem był fakt wywodzenia się z prastarej polskiej dynastii. Oczywiście od początku nie traktowano wyboru księcia mazowieckiego jako ostatecznego, miał to być środek prowadzący do celu przymuszenia Kazimierza Jagiellończyka do objęcia tronu. Istnieją zresztą przypuszczenia, że kandydaturę Bolesława po cichu wspierał również Kazimierz Jagiellończyk, a misterną grę prowadzono w tym celu, by zneutralizować niebezpieczeństwo objęcia tronu przez Fryderyka popieranego przez stronnictwo niechętne unii z Litwą i Jagiellonom. Ostatecznie Kazimierz zdecydował się na objęcie tronu i 25 czerwca 1447 roku w obecności całkowicie pogodzonego z tym faktem Bolesława IV został koronowany w Krakowie na króla Polski. Przy tej okazji też złożył Kazimierzowi IV hołd lenny.

W 1453 roku niespodziewanie Bolesław IV wystąpił ponownie z pretensjami do ziemi podlaskiej. W związku z twardym stanowiskiem króla na zjeździe w Parczewie musiał pogodzić się jednak ostatecznie ze stratą ziem z Drohiczynem.

W polityce wewnętrznej Bolesław IV kontynuował zamysły swojego dziadka Janusza I dbając o kolonizację na prawie niemieckim. W celu zwiększania możliwości stosowania prawa pisanego polecił przetłumaczyć kodeksy na język polski.

Bolesław IV został pochowany w kolegiacie św. Jana w Warszawie.


Żródła:

Bolesław IV "w Wikipedii"