Fryderyk August I (III) Józef Maria Antoni Jan Nepomucen Aloizy Ksawery Wettin (urodzony w Dreźnie 23 grudnia 1750 roku, zmarł w Dreźnie 5 maja 1827 roku) herb

Syn Fryderyka Krystiana Wettina księcia-elektora Saksonii i Marii Antoni Walpurgis Wittelsbach, córki Karola VII Wittelsbacha cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego i księcia-elektora bawarskiego.

Książę-elektor Saksonii jako Fryderyka Augusta III od 17 grudnia 1768 roku do 11 grudnia 1806 roku, wicekról Niemiec jako Fryderyka Augusta III od 20 lutego do 30 września 1790 roku i od 1 marca do 7 czerwca 1792 roku. Na mocy Konstytucji 3-Maja został w latach 1791 do 1807 infantem Królestwa Polskiego. Od 11 grudnia 1806 roku do 5 maja 1827 roku król Saksonii jako Fryderyka Augusta I. W 1807 roku z nominacji Napoleona I został wielkim księciem Księstwa Warszawskiego, którym był nominalnie do 1815 roku jako Fryderyk August.

Poślubił (per procuro) w Mannheim 17 stycznia 1769 roku, (pro futuro) w Dreźnie 29 stycznia 1769 roku Amalię Wittelsbacha-Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld (urodzona w Mannheim 10 maja 1752 roku, zmarła 15 listopada 1828 roku), córkę Fryderyka Michała Wittelsbacha-Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld z Palatynatu Dwu Mostów i Marii Franciszki Wittelsbach, córki Józefa Karola Wittelsbacha palatyna Sulzbach.

Jego dziadkiem był król Polski August III Sas. Podczas wojny siedmioletniej - tułając się wraz z rodzeństwem po dworach europejskich - odebrał wykształcenie dorywcze i niepełne; z czasem uzupełnił je samokształceniem. Znał dobrze jezyk polski.

Elektorem został mając 13 lat w 1763 roku jako Fryderyk August III. Rządy w Saksonii sprawowali wtedy współregenci - ambitna matka i książę Ksawery. Duży wpływ na poglądy i ideologię Fryderyka Augusta wywarli księża katoliccy. Miał wysokie wyobrażenie o obowiązkach władcy i etykiecie dworskiej.

13 lipca 1768 roku otrzymał pełnię władzy elektorskiej w Saksonii. W tym czasie duże wpływy na dworze drezdeńskim uzyskał faworyt elektora Włoch Kamil Marcolini.

W polityce zagranicznej rywalizowały ze sobą dwa stronnictwa: premiera hrabiego Sackena, stawiającego na Katarzynę II oraz Marii i Antonii, zachęcającej syna do związania się z konfederatami barskimi. Obie te koncepcje nie przyniosły wyników, przyczyniły się jednak do osłabienia pozycji króla Stanisława Augusta i ustawowego odsunięcia od elekcji polskiej wszystkich cudzoziemskich kandydatów.

Fryderyk August odnosił natomiast sukcesy w polityce wewnętrznej - wprowadził sumienną i skrzętną administrację, poświęcał dużo uwagi rozwojowi górnictwa i handlu. Za jego rządów kraj przeżywał, w porównaniu z resztą Niemiec, okres znacznej zamożności i dobrobytu.

Fryderyk August uznawał prymat Prus w Rzeszy, zwłaszcza w okresie tzw. bawarskiej wojny sukcesyjnej (1778-79), kiedy to Fryderyka II "Wielkiego" zdecydowanie poparła Rosja.

W 1771 roku przywódca konfederatów barskich biskup kamieniecki Adam Stanisław Krasiński, po ogłoszonym bezkrólewiu ofiarował Fryderykowi Augustowi koronę polską, której elektor wówczas nie przyjął. W czasach jego panowania dokonała się odbudowa Saksonii po zniszczeniach wojny siedmioletniej; jednocześnie elektor saski bezskutecznie próbował odzyskać dla rodu Wettinów koronę polską. Ze względu na brak aprobaty Rosji, z którą starał się utrzymywać poprawne stosunki, nie przyjął jednak sukcesji tronu polskiego, ofiarowanej przez polskie stronnictwo patriotyczne (uchwałą Sejmu Wielkiego) w maju 1791 roku jego córce Marii Auguście - uznanej za infantkę polską i zaproponowało Fryderykowie Augustwi odnowienie polsko-saskiej unii personalnej. Fryderyk August uzależnił przyjęcie ofiarowanej mu po Stanisławie Auguście sukcesji od jednomyślnej zgody trzech zaborców. Nie uzyskawszy aprobaty Rosji uchylił się od przyjęcia korony polskiej.

Zauroczenie Prusami spowodowało, że Fryderyk August opowiedział się po ich stronie w wojnie francusko-pruskiej. Klęski Prus pod Jena i Auerstadt 14 października 1806 roku spowodowały, że Saksonia szybko przeszła do obozu napoleońskiego.

Na mocy traktatu w Poznaniu 11 grudnia 1806 roku elektor saski został podniesiony do godności królewskiej jako Fryderyk August I, a Saksonia weszła w skład znajdującego się pod egidą Francji Związku Reńskiego.

7 lipca 1807 roku na mocy traktatu podpisanego przez Francję i Rosję w Tylży Fryderykowi Augustowi nadano tytuł księcia warszawskiego, oznaczało to, że ziemie polskie odłączone od Prus miały należeć do króla saskiego, a nowe państewko miało pozostawać w sferze wpływów Francji. Potwierdził to Napoleon w czasie swego pobytu w Dreźnie w dniach od 17 do 22 lipca 1807 roku, gdzie podpisał konstytucję Księstwa Warszawskiego.

Kandydatura saska, jakkolwiek nawiązująca do tradycji dwóch królów Augustów z XVIII wieku, nie stanowiła jednak trwałego rozwiązania i mogła być zastąpiona in. kombinacją, w zależności od rozwoju stosunków pomiędzy Francją a Rosją. W praktyce Fryderyk August przebywał w Polsce stosunkowo rzadko i porozumiewał się z Warszawą za pośrednictwem bawiącego stale w Dreźnie ministra-sekretarza stanu Stanisława hrabia Brezy. Tym samym ciężar władzy przeszedł na warszawskich ministrów (zwłaszcza Feliksa Franciszka hrabiego Łubieńskiego), tworzących Radę Ministrów z prezesem Stanisławom Kostką Potockim.

W czasie wojny francusko-austriackiej w 1809 roku Fryderyk August pozbawiony swych wojsk, opuścił Drezno i schronił się we Frankfurcie nad Menem. Wiosną 1810 roku wizytował przyłączone do Księstwa Warszawskiego nowe ziemie: Krakowską, Lubelską, Radomską i Siedlecką. Po przegranej przez Napoleona kampanii rosyjskiej 1812 roku postanowi przejść na stronę austriacką, ale wejście do Saksonii korpusu księcia Józefa Poniatowskiego, przekreśliło te plany. Król powrócił z Pragi do Drezna, przetrwał szturm miasta w dniach 21-26 sierpnia 1813 roku i dopiero po bitwie pod Lipskiem od 16 do 19 października, znalazł się w niewoli koalicji napoleońskiej (w Berlinie).

Pod naciskiem mocarstw obradujących na kongresie wiedeńskim Fryderyk August zgodził się a podział Saksonii i przekazanie Prusom części Łużyc, Merseburga, Naumburga i Wittenbergii, które w 1816 roku weszły w skład pruskiej prowincji Saksonii. Zrezygnował także z tytułu księcia warszawskiego, co uczynił w mowie pożegnalnej skierowanej do Polaków 12 maja 1815 roku.

W schyłkowym okresie życia, mimo podporządkowania się w polityce zewnętrznej mocarstwom Świętego Przymierza, Fryderyk August popierał prądy liberalne i narodowe, a także organizacje studenckie - Burschenschaffen, choć konstytucję Saksonia otrzymała już po jego śmierci w 1831 roku.

Ojciec: Marii Augusty infantki Polski, dziedziczki Królestwa Polskiego).


Żródła:

Fryderyk August I