Fryderyk Krystian Leopold Jan Jerzy Franciszek Ksawery Wettyn (urodzony w Dreźnie 5 września 1722 roku, zmarł w Dreźnie 17 grudnia 1763 roku) herb

Syn Augusta III (Fryderyka Augusta II) Wettin, króla Polski, wielkiego księcia Litwy, księcia-elektora Saksonii i Marii Józefy Habsburżanki Austriackiej, córka Józefa I Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego.

Książę-elektor Saksonii jako Fryderyk Krystian I, hrabia-palatyn Saksonii, margrabia Miśni jako Fryderyk IV Krystian, tytularny król Polski i wielki książe Litwy od 5 października do 17 grudnia 1763 roku.

W Monachium 13 czerwca 1747 roku (pro futuro), 20 czerwca 1747 roku w Dreźnie (per procuro) ożenił się z Maria Antonina Walpurgis Wittelsbach (urodzona w Monachium 18 lipca 1724 roku, zmarła w Dreźnie 23 kwietnia 1780 roku), córką cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Karola VII Wittelsbacha i Marii Amalii Habsburg, córki Józefa I Habsburga cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier, arcyksięcia Austrii.

Był najstarszym synem króla polskiego, Augusta III Sasa i Marii Józefy Habsburżanki, córki cesarza Józefa l. Urodził się w Dreźnie w 1722 roku i tam też spędził prawie całe swoje życie. Już we wczesnym dzieciństwie u Fryderyka Krystiana ujawniło się skrzywienie kręgosłupa i niedowład nóg, co uniemożliwiło mu poruszanie się o własnych siłach. Matka Fryderyka planowała przeznaczyć syna do stanu duchownego. Chciała, aby tron w Saksonii, a może i w Polsce, objął jej młodszy syn, Franciszek Ksawery. Chrystian nie zgodził się na plany matki związane z jego osobą.

Żywo interesował się nauką, sztuką i muzyką; biegle władał też czterema językami. Był wszechstronnie wykształcony. Posiadał, co było wyjątkiem u Wettynów, zamiłowanie do nauk humanistycznych. Johann Joachim Winckelmann pisał do niego listy, opisujące wykopaliska pompejańskie. W 1747 roku ożenił się z Marią Antonią Wittelsbach, córką cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Karola VII Wittelsbacha i arcyksiężniczki austriackiej Marii Amalii Habsburg.

Małżonka jako kobieta niezwykle ambitna umiejętnie dbała o interesy swego męża. Dzięki jej staraniom oraz poparciu książąt Czartoryskich: Augusta Adama, wojewody ruskiego, i jego brata, Michała, kanclerza litewskiego, w latach 1750-1753 stał się on głównym kandydatem do polskiej korony. Planowano nawet jego elekcję za życia ojca. W Polsce nigdy nie był, czego powodem był jego krytyczny stosunek do polityki, jaką prowadził wobec Rzeczypospolitej minister saski jego ojca, Henryk Bröhl. Jej podstawowym założeniem było bowiem utrzymanie protektoratu rosyjskiego w Polsce i niedopuszczenie do zbyt daleko idących zmian ustrojowych, które mogłyby doprowadzić do zniesienia w Rzeczpospolitej ustroju opartego na tzw. złotej wolności. Henryk w związku z tym intrygował przeciw księciu i nigdy nie dopuścił, aby ten przyjechał do Polski.

W 1763 roku uczestniczył w negocjacjach w Hubertusburgu, starał się o tron polski, lecz Rosja, Francja i Austria wycofały się ze wcześniejszych obietnic udzielenia mu poparcia, odmówiły go też Prusy. 5 października 1763 roku objął rządy w Saksonii, zapoczątkował reformy wewnętrzne, jednakże zmarł na czarną ospę.

Po ataku wojsk pruskich na Saksonię w 1756 roku Fryderyk Chrystian pozostał wraz z żoną w stolicy kraju, gdzie przebywał do zakończenia okupacji w 1763 roku. Po śmierci swego ojca, 28 października 1763 roku, już jako elektor saski oficjalnie przedstawił swoją kandydaturę do polskiego tronu. Szukał poparcia dla swej osoby zarówno wśród polskich senatorów, jak i innych monarchów europejskich. Jego starania zakończyła jednak 17 grudnia 1763 roku śmierć, spowodowana czarną ospą.

Z małżeństwa z Marią Antoniną miał sześcioro dzieci, z których najstarszy syn, Fryderyk August, był w latach 1807-1815 księciem warszawskim.

W 1727 roku udekorowany Orderem Orła Białego, kawaler duńskiego Orderu Słonia w 1733 roku, saskiego Orderu Świętego Henryka w 1736 roku, neapolitańsko-sycylijskiego Orderu Świętego Januarego w 1738 roku, rosyjskiego Orderu Świętego Andrzeja w 1758 roku.


Żródła:

"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki.


Fryderyk Krystian Wettyn w "WikipediA" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk