Karl Kuk (urodzony w Triest 12 stycznia 1853 roku, zmarł w Wiedniu 26 listopada 1935 roku)

Niekiedy błędnie pisany "von Kuck" (najwyraźniej nigdy się nie postarał o nobilitację, a podpisywał się zawsze, także w swych polskich proklamacjach, "Kuk") Karl Kuk pochodził z rodziny wojskowej o (sądząc po nazwisku) korzeniach słoweńskich lub chorwackich. W latach 1872-1876 uczęszczał do Akademii Wojskowo-Technicznej w Wiedniu, po jej ukończeniu został przydzielony jako porucznik saperów do II pułku saperów.

Generał-gubrenator Królestwa Polskiego w Lublinie od 1 maja 1916 roku do 23 kwietnia 1917 roku.

Kariera: w 1876 roku został podporucznikiem. W 1878 roku zostaje awansowany do stopnia porucznika, następnie w 1878 roku częściowo tworzy II Batalion w Bośni. Od 1878 roku opracowuje plan obrony Brixen, który został ukończony w 1883 roku. Od 1883 pracował w biurze konstrukcji fortecy w Trient, gdzie przebywa do 1884 roku. W 1884 roku przeniesiony zostaje do Wojskowego Sztabu Wywiadu, w którym pracuje do 1886 roku. W 1886 roku zostaje Naczelnym Komendantem II Pułku i pełnie te obowiązki do 1889 roku. W 1886 roku został kapitanem 2-klasy. W 1889 roku został przeniesiony do Wojskowego Sztabu Wywiadu i Techniki, w którym spędził aż do 1895 roku. W 1891 roku otrzymał nominację na Kapitana 1-klasy. W 1895 roku został dyrektorem Wojskowej Szkoły Wywiadu w Mostar oraz wykładowcą i pełni te obowiązki do 1896 roku. W 1895 roku otrzymał nominację do stopnia majora. W latach 1896-1897 służył w Sztabie Głównym. 1897 roku otrzymał nominację do stopnia podpułkownika. W latach 1898-1902 służył w wojskach zaopatrzeniowych 43 Pułku Piechoty. W 1900 roku został pułkownikiem. W latach 1902-1906 był dowódcą transportów kolejowych. W 1906 roku został komendantem 72 Brygady Piechoty i pełnił te obowiązki do 1908 roku. W 1908 roku został wyznaczonego na dowódcę fortecy w Peterwardein, pełnił je do 1909 roku. W 1908 roku został mianowany do stopnia generała-majora. W latach 1909-1912 pełnił obowiązki dowódcy fortecy w Komárom. 28 kwietnia 1911 roku otrzymał stopień feldmarszałka polnego. W 1914 roku został dowódcą fortu w Krakowie i pełnił te obowiązki do 1916 roku. W 1915 roku zotał generałem broni. W maju 1916 roku został austriackim generałem-gubernatorem na zajętych terenach polskich przez armię austriacką ze stolicą w Lublin. Obowiązki te pełnił do maja 1917 roku, a następnie od sierpnia 1917 roku zostaje generałem-gubernatorem Królestwa Polskiego i pełnie te obowiązki do 11 listopada 1918 roku.

5 listopada 1916 roku w Warszawie i Lublinie ogłoszono przez obu generałów-gubernatorów manifestu cesarzy Niemiec i Austrii, Wilhelma II i Franciszka Józefa I, w którym zapowiadano utworzenie po zakończeniu wojny Królestwa Polskiego z dziedzicznym monarchą i ustrojem konstytucyjnym. Miało ono obejmować mniej więcej terytorium byłego Królestwa Kongresowego. Wielkie Księstwo Poznańskie i Pomorze miało nadal pozostać w granicach Prus, a Małopolska i Wschodnia Galicja w granicach Austro-Węgier.

Proklamacja Królestwa Polskiego przez cesarzy Niemiec i Austro-Węgier oprotestowana została przez Rosję, jako sprzeczną z prawami międzynarodowymi, nie pozwalającymi na mobilizację ludności na terenach okupowanych. Protest ten potwierdziła Międzynarodowa Komisja Sojusznicza, obradująca 15 listopada w Paryżu (Francja, Wielka Brytania, Włochy, Rosja), która zapowiedziała równocześnie zjednoczenie po wojnie ziem polskich jako przyszłej równowagi europejskiej.

W dniu 6 grudnia powołano w Warszawie jakby namiastkę polskiego rządu, Tymczasową Radę Stanu (TRS), złożoną z 25 członków, Polaków, mianowanych przez władze okupacyjne, 15 z okupacji niemieckiej, 10 austriackiej. Rada miała za zadanie tworzenie zrębów administracji polskiej. Natomiast realną władzę na okupowanych terenach nadal sprawowali generałowie-gubernatorzy: niemiecki generał Hans von Beseler i austriacki generał Karl Kuk. Głównym zadaniem TRS, z punktu widzenia okupanta, było oczywiście zdobycie polskiego rekruta, co spotkało się jednak z wielkim oporem. Werbunkowi Polaków do Legionów przeciwstawiał się też, utworzony przez lewicową PPS-Frakcję Rewolucyjną Józefa Piłsudskiego, Centralny Komitet Narodowy, będący koalicją kilku niepodległościowych partii politycznych.

W roku 1917 Karl Kuk popadł z nieznanych bliżej powodów w niełaskę nowego władcy Austro-Węgier Karola I. W końcu kwietnia tego roku odwołano go ze stanowiska generała-gubernatora lubelskiego (następcą został hrabia, gen. Stanisław Szeptycki) i przerzucono w stan "do dyspozycji". Nowych stanowisk w wojsku Kuk już nie otrzymał (był w wieku emerytalnym), ale pod koniec roku 1917 został mianowany prezesem Wojskowej Kasy Zapomogi dla Wdów i Sierot. Resztę życia spędził w Wiedniu. O jego stosunkach rodzinnych nic nie wiadomo.

Oprócz licznych cenionych prac z dziedziny historii wojskowości Karl Kuk pozostawił także rozprawę "o Fauście Goethego" (wydaną pod pseudonimem Karl Willen) oraz monografię o architekturze wiedeńskiego Hofburgu.


Żródła:

Karol Kuk tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Karol Kuk "w Wikipedii"