Karol IV (V) Léopold Nicolas Sixte Baudemont-Vaudémont (urodzony w Wiedniu, 5 kwietnia 1643 roku, zmarł w Wels w Austrii, 18 kwietnia 1690 roku) herb

Syn Mikołaja Franciszka Baudemont-Vaudémont, kardynała, księcia Lotaryngii, księcia Bar i Klaudii Baudemont-Vaudémont Lotaryńskiej, córki Henryka II "Dobrego" Baudemont-Vaudémont, księcia Lotaryngii i Bar.

Tytularny cesarz bizantyjski i tytularny król Jerozolimy od 1659 roku do 18 kwietnia 1690 roku jako Karol I. Książę Lotaryngii i Bar od 1661 roku do 1670 roku jako Karol IV. Od 1670 roku austriacki feldmarszałek.

6 lutego 1678 roku w Wiener Neustadt poślubił Eleonorę Marię Józefę Habsburżankę Austriacką (urodzona w Regensburg, 31 maja 1653 roku, zmarła w Wiedniu, 17 grudnia 1697 roku), córka Ferdynanda III Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego i Eleonory Gonzagi, córki Karola II Gonzagi, księcia Mayenne i hrabiego Maine.

Bratanek księcia Karola III (lub IV) Baudemont-Vaudémont.

Urodził się w Wiedniu, gdzie spędził dzieciństwo i wczesną młodość. Był częstym gościem na dworze cesarskim w Wiedniu; tam też spotkał swoja przyszła żonę - arcyksiężniczkę Eleonorę. W 1662 roku wstąpił do armii cesarskiej i uczestniczył w walkach z Turkami, m.in. w bitwie pod St. Gotthard w 1664 roku, gdzie odznaczył się jako dowódca szwadronu kirasjerów.

W wieku zaledwie 26 lat wraz ze swym stryjem, księciem Karolem IV, uciekł do Austrii. W 1664 roku rozpoczął służbę w armii austriackiej. W 1670 roku pozbawiony księstwa przez Ludwika XIV króla Francji, wstąpił do służby austriackiej. W czasie wojny z Francją w latach 1673-1679 walczył głównie nad Renem.

Habsburgowie chcąc jakoś pomóc sojusznikowi (popierali Lotaryńczyków przeciwko Francji) wysunęli kandydaturę księcia Karola do polskiego tronu, po abdykacji Jana II Kazimierza Wazy w 1668 roku. Swoją kandydaturę oparł na mariażu z początku XIII wieku piastowskiej księżniczki Ludmiły, córki księcia wielkopolskiego Mieszka III "Starego" z księciem Lotaryngii, Fryderykiem I.

Dwukrotnie, bez powodzenia, ubiegał się o koronę pol­ską. W dniu elekcji, 19 czerwca 1669 roku Karol jako jedyny z cudzoziemców cieszył się pewną sympatią. Popierał go wówczas m.in. biskup poznański, Stefan Wierzbowski. Przychylnie wypowiadał się o jego kandydaturze podkanclerzy koronny, biskup Andrzej Olszowski. Cieszył się także popularnością wśród niechętnej obcym kandydatom szlachty. Jedną z obietnic Karola jako kandydata do tronu była budowa stałego mostu kamiennego na Wiśle, który łączyłby Warszawę ze znajdującą się po drugiej stronie osadą o nazwie Praga. Jednak rzucone dwa dni wcześniej hasło króla-Piasta (chodziło o polskie pochodzenie, nie o książąt piastowskich ze Śląska) faktycznie zmniejszyło do zera jego szansę na polską koronę.

Na wynik wolnej elekcji Karol czekał w Tarnowskich Górach, tuż przy granicy państwa Habsburgów na drodze do Krakowa i Warszawy. Zaprzyjaźnił się z miejscowym proboszczem Aleksandrem Klayborem. Ksiądz na polecenie księcia ochrzcił 2 sierpnia 1669 roku pewnego żyda, ubiegającego się o obywatelstwo miasta. Proboszcz podobno nie lubiany przez tarnogórskich protestantów, został odwołany na początku 1670 roku. Za wstawiennictwem księcia Karola otrzymał on probostwo w Cieszynie.

Podczas elekcji 19 czerwca 1669 roku otrzymał jednak tylko poparcie rodzin magnackich z Litwy: Paców i Radziwiłłów, oraz części szlachty województwa wielkopolskiego, która to na polu elekcyjnym wysunęła jego kandydaturę na króla Polski. Zdecydowana większość szlachty opowiedziała się za kandydatem polskim, którym był Michał Korybut Wiśniowiecki, syn sławnego wodza, pogromcy Kozaków, księcia Jeremiego. Jego właśnie wybrano na króla.

Po śmierci Wiśniowieckiego 10 listopada 1673 roku po raz kolejny Karol podjął walkę o koronę polską. Uzyskał poparcie prymasa, kardynała Floriana Czartoryskiego, biskupa krakowskiego - Andrzeja Trzebickiego, hetmana polnego koronnego - Dymitra Wiśniowieckiego, i rodziny Paców. Zamierzano również ożenić go z wdową po Michale Korybucie Wiśniowieckim, królową Eleonorą. Mimo jednak tak dużego poparcia i pieniędzy Habsburgów, przegrał ostatecznie z dyplomacją francuską i Janem Sobieskim, hetmanem wielkim koronnym, niedawnym zwycięzcą 11 listopada 1673 roku Turków spod Chocimia, którego podczas elekcji 21 maja 1674 roku szlachta wybrała na polskiego króla. Jak się okazało miał najwięcej szans, ale przeciwnikiem okazał się Sobieski. Hetman zrozumiał szybko, że młodszy i z niemałym talentem wojskowym Lotaryńczyk przyćmiłby jego samego. W poniedziałek 21 maja 1674 roku faktem stało się zwycięstwo elekcyjne Jana III.

W latach 1678 i 1687-1688 opozycja magnacka w Polsce i na Litwie wobec rządów królewskich Jana III Sobieskiego przewidywała Karola jako następcę po detronizacji króla. Zamierzenia te jednak spełzły na niczym. Kolejną próbę sięgnięcia po władzę Rzeczpospolitej w czasie elekcji w 1697 roku podjął już jego syn, Leopold Józef urodzonego w 1679 roku, jednak - podobnie jak ojciec - poniósł klęskę.

Po przegranej elekcji w Polsce, książę Karol pozostał w Austrii. Do Lotaryngii zajmowanej przez Francuzów nie mógł wrócić. Większe sukcesy odnosił Karol na polu walki. W 1675 roku został mianowany feldmarszałkiem austriackim i głównodowodzącym armią austriacką. Swą karierę wojskową rozpoczął od stopnia pułkownika w armii cesarkiej. Brał udział w wojnach z Francją w 1674 roku, kiedy to jako generał uczestniczył w nierozstrzygniętej bitwie pod Seneffe w Belgii i 1675 roku w walkach nad Renem w stopniu feldmarszałka. Potem także w wojnach ligi augsburskiej (Szwecji, Holandii, Anglii oraz Austrii) przeciwko Francji w latach 1688-1690, a następnie w walkach z Turcją w latach 1662-1664 i 1683-1688. Podczas kampanii wiedeńskiej w 1683 roku wraz z Janem III Sobieskim dowodził odsieczą Wiednia. W 1687 roku odniósł zwycięstwo nad wojskami tureckimi pod Mohaczem, które otworzyło Habsburgom drogę do zajęcia całych Węgier.

Ożenił się 6 lutego 1678 roku w Wiener Neustadt z Eleonorą Marią Józefą, córką cesarza Ferdynanda III i Eleonory Gonzagi. Eleonora była wdową po królu Michale Korybucie Wiśniowieckim i była jego wielką miłością jeszcze zanim została żoną Wiśniowieckiego. Karol miał z nią pięcioro dzieci.

Walczył wielokrotnie z Turkami. Podczas oblężenia Wiednia, 12 września 1683 roku pokonał tureckie siły pod murami cesarskiej stolicy, walcząc u boku polskiego króla Jana III Sobieskiego. W ciągu kolejnych czterech lat wygnał Turków z większości obszaru Węgier, odnosząc 12 sierpnia 1687 roku decydujące zwycięstwo pod Mohaczem. W trakcie walk z Francją w 1689 roku, Karol zajął Moguncję i Bonn.

Zmarł w Wels 18 kwietnia 1690 roku. Do Lotaryngii nigdy nie powrócił. Udało się to jego synowi Leopoldowi siedem lat później.


Żródła:

Karol de Lorraine "Montes Tarnovicensis" autor: Arkadiusz Kuzio-Podrucki.


"SŁOWNIK WŁADCÓW POLSKI I PRETENDENTÓW DO TRONU POLSKIEGO" - Marcin Spórna, Piotr Wierzbicki.