Leopold Maksymilian Józef Maria Arnulf Wittelsbach (urodzony w Monachium, 9 lutego 1846 roku, zmarł w Monachium, 28 września 1930 roku) herb

Syn Luitpolda Wittelsbacha, Księcia-Regenta Bawarii i Augusty Ferdynandy Habsburg-Baudemont-Vaudémont-d'Este-Lotaryńskiej, Księżny Toskanii, córki Leopold II Habsburg-Baudemont-Vaudémont-d'Este-Lotaryńskiego, wielkiego księcia Toskanii, arcyksięcia Austrii.

Książę bawarski, generalny Inspektor Armii Bawarskiej w Monachium od 1891 roku do 1912 roku, feldmarszałek austriacki od 1905 roku, dowódca 9 Armii na froncie wschodnim od kwietnia 1915 roku do lipca 1916 roku, dowódca Grupy Armii "Leopold" na froncie wschodnim od sierpnia 1915 roku do sierpnia 1916 roku, naczelny Dowódca Frontu Wschodniego od 30 sierpnia 1916 roku do 30 czerwca 1919 roku.

W Wiedniu, 20 kwietnia 1875 roku poślubia Gizelę Habsburg-Baudemont-Vaudémont-Lotaryńską (urodzona w Laxenberg, 12 lipca 1856 roku, zmarła w Monachium, 27 lipca 1932 roku), córkę Franciszka Józefa I Habsburg-Baudemont-Vaudémont-Lotaryńskiego, cesarza Austro-Węgier i Elżbiety Wittelsbach, córki Maksymiliana Józefa Wittelsbacha Księcia Bawarii.

Wywodził się z królewsko-książęcej dynastii Wittelsbachów, zasiadającej na wielu tronach w Europie, skoligaconej i powiązanej z wieloma domami panującymi. Młodszy brat króla Bawarii Ludwika III (panował w latach 1913-1918) i wuj następcy tronu Rupprechta.

W szeregach armii bawarskiej, brał udział w przegranej wojnie z Prusami w 1866 roku, a w 1870 roku uczestniczy w zwycięskiej wojnie z Francją, w której Bawaria wystąpiła jako sojusznik Prus.

W latach 1891-1912 pełni funkcję i stanowisko Generalnego Inspektora Armii Bawarskiej. W 1905 roku zostaje promowany do stopnia niemieckiego feldmarszałka. W 1912 roku rezygnuje ze służby w szeregach armii i przechodzi w stan spoczynku - na emeryturę.

Z chwilą wybuchu wojny zostaje powołany do służby czynnej i przez cały okres jej trwania związany był z frontem wschodnim. Jesienią 1914 roku zostaje nominalnym dowódcą niemieckiej 9 Armii, chociaż rzeczywiste dowództwo sprawował generał von Mackensen, która toczyła w październiku i listopadzie ciężkie walki w rejonie Łodzi. W kwietniu 1915 roku zostaje faktycznym dowódcą 9 Armii, która wiosną i latem toczy walki na ziemiach Królestwa Polskiego, które doprowadziły do generalnego odwrotu wojsk rosyjskich. Dowodząc 9 Armią 5 sierpnia 1915 roku zajmuje Warszawę, a 20 sierpnia część jego wojsk po krótkim oblężeniu zdobywa twierdzę Modlin. Za te sukcesy zostaje odznaczony 9 września 1915 roku orderem "Pour le Merite". Na początku sierpnia tego roku już jako dowódca 9 Armii, obejmuje jednocześnie dowództwo nad Grupą Armii "Leopold". Wojska przez niego dowodzone do jesieni 1915 roku prowadzą dalsze ofensywne działania na froncie wschodnim m.in. 18 sierpnia zdobywają twierdzę Kowno a 26 sierpnia 1915 roku twierdzę Brześć Litewski.

30 sierpnia 1916 roku zostaje mianowany naczelnym dowódcą wojsk niemieckich na froncie wschodnim, na miejsce Hindenburga, który został Szefem Sztabu Generalnego. W wyniku tej nominacji zdaje dowództwo nad 9 Armią i Grupą Armii "Leopold". Jego dowództwu podlegały też wojska austriackie i niemieckie nie tylko na froncie wschodnim, ale też na Bałkanach na froncie rumuńskim. 25 lutego 1917 roku otrzymuje do orderu "Pour le Merite" dodatek w postaci wieńca dębowego. 22 grudnia 1917 roku na froncie wschodnim zawarto zawieszenie broni i podjęto w Brześciu rozmowy pokojowe z rządem bolszewickim, który w wyniku Rewolucji Październikowej przejął władzę w Rosji. 3 marca 1918 roku Książę Leopold jako najwyższy dowódca wojskowy na froncie wschodnim podpisuje w imieniu Rzeszy Niemieckiej, Austro-Węgier, Turcji i Bułgarii traktat pokojowy z Rosją bolszewicką. W wyniku jego podpisania wojska państw centralnych okupowały znaczne obszary Europy wschodniej od Estonii po Ukrainę. Rychło po tym wydarzeniu zostaje odznaczony, jako jeden z pięciu dowódców tej wojny, Wielkim Krzyżem Żelaznym. Po klęsce Niemiec na zachodzie i po podpisaniu 11 listopada 1918 roku zawieszenia wojny wojska niemieckie nadal znajdowały się i okupowały znaczne ziemie dawnej Rosji, ale stopniowo ustępowały na zachód. Książę Leopold dalej był naczelnym wodzem wojsk niemieckich na tym obszarze funkcję tą pełnił aż do podpisania pokoju wersalskiego w czerwcu 1919 roku.

Listopadowy czas jest czasem refleksji i oceny wydarzeń historycznych, szczególnie tych z 1918 roku. Jednak nie można nie zauważyć i tych z listopada roku 1916, bo to one wyeksponowały sprawę polską na tle spraw wielkiej polityki i teatru działań militarnych, a stało się to za sprawą Legionów Polskich i była ona również przedmiotem nie zawsze cichych rozmów o daniu korony polskiej przedstawicielowi rodu Habsburgów, czy Wittelsbachów.

Rzeczywiście takie propozycje rozwoju wydarzeń były głownie lansowane przez militarne koła niemieckie z nieznacznym poparciem małej części polityków galicyjskich. O polskiej koronie dla arcyksięcia Karola Stefana Habsburga, właściciela dóbr żywieckich, w tym listopadowym czasie, wspomina m. in. opracowanie "Kandydat na króla Polski (...)". Mirosława Miodońskiego z racji żywieckiej wystawy o miejscowych Habsburgach oraz Adam Molenda w artykule "Habsburgowie szczodrzy" (Dziennik Polski 7 listopada 1903).

Apogeum tej sprawy szukania króla dla Polski miało związek z dniem 5 listopada 1916 roku i Baranowiczami, gdzie wówczas stacjonowały Legiony Polskie, które zwolnione z frontu wołyńskiego były w drodze do Warszawy a w trakcie translokacji, w Brześciu zmieniono kierunek na płn-wsch. do Baranowicz. Było to podyktowane nie względami militarnymi a politycznymi, bowiem w tym czasie została zaplanowana proklamacja na króla Polski księcia Leopolda Wittelsbacha, dowódcę 9 armii niemieckiej, a miały jej dokonać, jakby wzorem Rzymu, Legiony Polskie.

Wypada dodać, że właśnie skuteczność działań Legionów Polskich w walce z Rosjanami doprowadziły do tzw. aktu 5 listopada 1916 roku, który był proklamacją Królestwa Polskiego dokonaną przez generałów gubernatorów Niemiec i Austrii. Wynikiem tego aktu była możliwość werbowania Polaków do Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht), a w zamian za to, na wywalczonych na Rosji terenach miało powstać Królestwo Polskie, jak widać bez ziem zaboru pruskiego i austriackiego w bliżej zresztą nieokreślonej łączności z obu sprzymierzonymi cesarstwami. Akt ten poza deklaracją kół militarnych nie miał formy wiążącej cesarskiej deklaracji, mimo, że owe enigmatyczne Królestwo Polskie w wyobrażeniu niemieckich kół militarnych miało stać się dla Niemiec państwem buforowym.

W wyniku rewolucji w Niemczech w listopadzie 1918 roku jego starszy brat, Ludwik III, który od 1913 roku był królem Bawarii, musiał abdykować. Monarchia Wittelsbachów upadła, jednak większość z jego członków pozostała w Bawarii. Tak samo było też z najbliższą rodziną Księcia Leopolda, który po oficjalnym zdaniu dowództwa pożegnał się z czynną służbą wojskową i ponownie przeszedł na emeryturę, na której spędził resztę swego długiego życia.

Umiera w Bawarii w 1930 roku mając 84 lata. Został pochowany w kościele św. Michała w Monachium, gdzie spoczywa do chwili obecnej.

Za zasługi otrzymał order "Pour le Merite" we wrześniu 1915 roku oraz do niego Liście Dębu w lutym 1917 roku. Następnie został odznaczony orderem Wielkigo Krzyża Żelaznego w marcu 1918 roku.


Żródła:

Leopold Wittelsbach