Maksymilian III Habsburg (urodzony w Wiener Neusatdt 12 października 1558 roku, zmarł w Wiedniu 2 listopada 1618 roku) herb

Syn Maksymiliana II Habsburga cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego i Marii Habsburżanki, córki Karola V Habsburga cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Hiszpanii.

Arcyksiążę austriacki i regent Styrii od 1593 roku do 1595 roku. Arcyksiążę austriacki i gubernator Tyrolu od 1612 roku do 1618 roku. 22 sierpnia 1587 roku wybrany na króla Polski i wielkiego ksiecia litewskiego. Od 21 września 1587 roku do 24 stycznia 1588 roku tytułował się królem Polski i wielkim księciem Litwy. Wielki mistrze Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego od 12 grudnia 1590 roku do 2 listopada 1618 roku, koadiutor wielkiego mistrza od 21 maja 1585 roku do 12 grudnia 1590 roku.

Przez kilka lat, razem z braćmi: Maciejem i Albertem, wychowywany był na arcykatolickim dworze hiszpańskim Filipa II. Nie przyczyniło się to jednak do wyrobienia w nim fanatyzmu religijnego i nietolerancji religijnej.

Po śmierci Stefana Batorego, 12 grudnia 1586 roku, arcyksiążę Maksymilian zaczął ubiegać się o koronę polską. W elekcji 1587 roku był konkurentem Zygmunta III Wazy. Poparty został przez grupę magnatów z rodem Zborowskich na czele. W dniu 22 sierpnia 1587 roku mniejszość pola elekcyjnego obrała go królem Polski. Zyskał także poparcie nuncjusza papieskiego, który uważał taki wynik elekcji za pomyślny krok w stworzeniu ligi antytureckiej. 27 września 1587 roku w katedrze w Ołomuńcu zaprzysiągł swoje pacta conventa. W celu uzyskania polskiej korony rozpoczął interwencję zbrojną na Rzeczpospolitą z terytorium Śląska.

Nie była to pierwsza próba przejęcia władzy w Polsce przez Habsburgów. Po śmierci Zygmunta Augusta i wygaśnięciu dynastii Jagiellonów cesarz Maksymilian II, zabiegami dyplomatycznymi, dążył do osadzenia na tronie polskim innego syna - Ernesta. Wówczas uniemożliwiła to szlachta, obawiając się nietolerancji religijnej pod władzą Habsburga. Ernest przegrał wówczas z Henrykiem Walezjuszem. W 1575 roku Maksymilian II podjął kolejną próbę w walce o koronę polską, tym razem zgłaszając swoją kandydaturę. Wówczas jednak także nie odniósł zamierzonego skutku, przegrywając ze Stefanem Batorym.

Arcyksiążę Maksymilian, wyciągnąwszy wnioski z nieskuteczności zabiegów dyplomatycznych ojca, po obwołaniu go królem, wkroczył zbrojnie do Polski, uzurpując sobie prawo do korony. Starł się zbrojnie z siłami koronnymi, dowodzonymi przez Jana Zamojskiego. Pokonany został w bitwach pod: Krakowem, Parzymiechami i ostatecznie 24 stycznia 1588 roku pod Byczyną. Po tej bitwie dostał się do niewoli; osadzony w twierdzy, w Zamościu, gdzie spędził ponad rok.

Hetman obszedł się z jeńcem bardzo łagodnie - najpierw zaprosił go do swojej kwatery, później zabrał do Zamościa, gdzie Maksymilian został ojcem chrzestnym córki Zamoyskiego i Gryzeldy Batorówny. Uwolniony dopiero na mocy traktatu bytomsko-będzińskiego.

Dnia 9 marca 1589 roku arcyksiążę zwolniony został z Zamościa, na mocy układu bytomsko-będzińskiego, po zobowiązaniu się do zaprzysiężenia warunków tych układów i zrzeczenia się pretensji do tronu polskiego. Za sprawą uwolnienia Maksymiliana stała zapewne polityka utrzymania sojuszu z Habsburgami, jaką prowadził Zygmunt III Waza.

Na tym jednak nie zakończyła się próba uzyskania korony polskiej. Maksymilian prowadził tajne rokowania z Zygmuntem III Wazą w sprawie przejęcia przez Habsburga tronu polskiego; po Zygmuncie III, gdy ten obejmie swój dziedziczny tron szwedzki. W zamian za pomoc militarną i 400 000 guldenów królem Polski miałby zostać arcyksiążę Ernest. Cała ta intryga wyszły jednak na jaw nie przynosząc stronom układającym się oczekiwanego skutku.

W 1590 roku arcyksiążę Maksymilian jako pierwszy z rodu Habsburgów został wybrany wielkim mistrzem Zakonu Krzyżackiego, pełniąc tą funkcję do końca życia.

Zmarł nie pozostawiając potomków.

Przez długi czas używał tytułu króla Polski i na mocy traktatu bytomsko-będzińskiego zawartego 10 marca 1589 roku ostatecznie zrezygnował z tytułu, za co został zwolniony z niewoli.


Żródła:

Maksymilian Habsburg