Maksymilian Habsburg (urodzony w Wiedniu 31 lipca 1527 roku, zmarł w Regensburg 12 października 1576 roku) herb

Pierworodny syn Ferdynanda I Habsburga, cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Węgier i Czech i Anny Jagiellonki, córki Władysława II Jagiellończyka, króla Węgier i Czech.

Wicekról Hiszpanii od 1548 roku do 1551 roku. Cesarz Rzymski Narodu Niemieckiego od 25 lipca 1564 roku do 12 października 1576 roku jako Maksymilian II, król Czech od 25 lipca 1564 roku do 12 października 1576 roku jako Maxmilián, koronowany w 1562 roku, król Węgier od 25 lipca 1564 roku do 12 października 1576 roku jako Miksa, koronowany 8 września 1563 roku. Arcyksiążę Austrii od 25 lipca 1564 roku do 12 października 1576 roku jako Maksymilian II. Król Niemiec od 28 listopada 1562 roku do 12 października 1576 roku jako Maksymilian II. 12 grudnia 1575 roku został wybrany na króla polskiego przez prymasa Jakuba Uchańskiego jako Maksymilian.

Tytulara: z Bożej łaski cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, etc. arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Brabancji, Styrii, Karyntii, Karnioli, margrabia Moraw, książę Luksemburga, Górnego i Dolnego Śląska, etc.

13 września 1548 roku poślubił Marię Habsburżankę (urodzona w Madrycie 21 czerwca 1528 roku, zmarła w Villamonte 26 lutego 1603 roku), córkę Karola VI (I) cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Hiszpanii i Izabeli, córki Manuela I króla Portugalii.

W 1562 roku wybrany przez elektorów za życia ojca (vivente imperatore) na króla rzymskiego.

Maksymilian II przejawiał niewielkie zainteresowanie sporami religijnymi. Nie kontynuował kontrreformacyjnych działań ojca, ale z drugiej strony nie udzielał protestantom poparcia. Wydał natomiast dekrety przeciw Braciom Czeskim, tradycyjnie nastawionym wrogo wobec Habsburgów. Popierał też reformę Kościoła Katolickiego. Kiedy papież i sobór trydencki wypowiedzieli się za celibatem księży i przeciw Komunii pod obiema postaciami, Maksymilian II zakazał publikowania uchwał soborowych (mimo że niemieccy katolicy przyjęli konstytucje soboru w 1566 roku).

W 1566 roku pod naciskiem książąt uznał kalwinistyczne wyznanie wiary palatyna reńskiego Fryderyka III Pobożnego, które stało się podstawą dla Katechizmu Heidelberskiego. Nigdy nie rozszerzył jednak artykułów pokoju religijnego na kalwinizm. Cesarz opierał się również żądaniom luteranów dotyczącym poszerzenia wolności religijnych i sekularyzacji dóbr kościelnych.

W 1571 roku wydał "edykt asekuracyjny", w którym zezwolił protestantom w Austrii na odprawianie nabożeństw w ich domach i prywatnych dobrach. W 1567 roku na żądanie luteranów anulował kompakty praskie, pochodzące jeszcze z czasów wojen husyckich.

W 1575 roku przyrzekł sejmowi czeskiemu wydanie edyktu tolerancyjnego dla protestantów i utrakwistów (w zamian, za co sejm czeski wybrał jego syna, Rudolfa, na króla), czego jednak nie zrealizował.

Władcy niemieccy rozumieli, że walki Habsburgów z Imperium Osmańskim na Węgrzech to sprawa dotycząca także Niemiec. W 1566 roku Sejm Rzeszy w Augsburgu uchwalił podatki i wystawienie armii w celu obrony Cesarstwa przed Turkami. W 1570 roku cesarz Maksymilian II zaproponował Sejmowi Rzeszy obradującemu w Spirze wzmocnienie obronności Cesarstwa, zwłaszcza wschodnich granic, (co wiązało się z wojną z Turkami). Książęta jednak obawiali się wzrostu siły cesarza w Rzeszy i Sejm uchwalił ustawę ograniczającą kompetencje cesarskie w sprawach wojskowych. Żadnych działań zmierzających do poprawy obronności Niemiec nie podjęto.

Bezskutecznie walczył z Turkami na Węgrzech. W 1568 roku zawarł rozejm z rządem sułtana Selima II. Na jego mocy Habsburgowie mieli płacić Porcie Ottomańskiej trybut. W 1570 roku zawarł traktat w Spirze z księciem Siedmiogrodu Jenem Zygmuntem Zapolyą. Postanawiał on, że Habsburgowie zostaną dziedzicami Siedmiogrodu w razie bezpotomnej śmierci Jana Zygmunta. Tak się jednak nie stało: tron siedmiogrodzki przejął Stefan Batory. Próby popierania zbrojnych wystąpień przeciw władzy Batorego nie przyniosły Maksymilianowi II żadnych korzyści.

W 1573 roku kandydatem na tron polsko-litewski był arcyksiążę Ernest Habsburg, syn cesarza. W 1575 roku, rywalizując ze Stefanem Batorym, Maksymilian II sam kandydował do korony Rzeczpospolitej. Po stronie Habsburga stanęli katoliccy magnaci polscy. Prymas arcybiskup Jakub Uchański ogłosił cesarza królem Polski w grudniu 1575 roku, jednak Maksymilian ociągał się z przyjęciem i zaprzysiężeniem przedstawionych mu "pacta conventa". Tymczasem Batory, wybrany wraz z Anną Jagiellonką przez szlachtę przeciwną Habsburgom, ubiegł cesarza i dotarł szybciej do Krakowa.


Żródła:

Maksymilian II Habsburg "w Wikipedii"