Sędziwój VI Pałuka z Szubina herbu Topór (urodzony zapewne w Wąsoszu przed 1328 roku, zmarł 20 lutego 1403 roku)

Najwybitniejszy z rodu Pałuków.

W latach 1357-1361 pełni funkcję podsędka brzesko-kujawskiego, następnie piastuje godność starosty bydgoskiego, inowrocławskiego, gnieźnieńskiego, w latach 1370-1372 podkomorzego poznańskiego, od 1372 roku starosty wielkopolskiego. W 1377 roku Ludwik Węgierski powierza mu starostwo krakowskie i na tym urzędzie pozostaje do 1380 roku. Równolegle Sędziwój pełni funkcję starosty nakielskiego i wielkopolskiego. W 1381 roku otrzymał urząd wojewody kaliskiego, regent Królestwa Polskiego od 20 marca 1381 roku do 16 października 1384 roku.

Sędziwój VI Pałuka z Szubina urodził się prawdopodobnie w Wąsoszu (de Wanssose), dlatego bywa nazywany także Sędziwojem z Wąsosza lub z Wąsoszy; zmarł bez męskiego potomka.

Jako praktyczny stronnik Andegawenów i zaufany króla Ludwika został jednym z trzech namiestników Królestwa Polskiego, otrzymując najwyższą godność - regenta (wielkorządca Królestwa Polskiego od 29 grudnia 1380 roku do 11 września 1382 roku, regent Królestwa Polskiego od 11 września 1382 roku do 16 października 1384 roku). W czasie bezkrólewia po 1382 roku przyczynił się do sprowadzenia do polski Jadwigi Andegaweńskiej i jej ślubu z Jagiełłą wielkim księciem Litwy.

Zakładając miejscowość Szubin zbudował tu swoją rezydencję. W 1365 roku podniósł tą miejscowość do rangi miasta i od tego roku podpisuje się na dokumentach jako Sędziwój z Szubina lub z wyraźnym zaznaczeniem dziedzic Szubina. Wynika z tego jednoznacznie, że Sędziwój uważał Szubin za najważniejszą ze swych rezydencji. W Szubinie zbudował murowany zamek i kościół pod wezwaniem św. Marcina. Na jego prośbę król Kazimierz Wielki nadał kościołowi w Szubinie na wieczne czasy wieś Wieszki. O zamku Sędziwoja po którym zachowały się do dziś tylko drobne fragmenty. Wiemy, że zbudowany był w stylu gotyckim w formie regularnego czworoboku i otoczony był murami.

Swoją lokację Sędziwojowi zawdzięczają również miasta: Czerniejewo i Rusiec oraz m.in. wśród wielu wsi Żydowo.

Po śmierci Ludwika Węgierskiego w 1382 roku, wdowa po nim, Elżbieta Bośniaczka, zerwała wcześniejsze postanowienia dotyczące sukcesji i nie pozwoliła by na tronie polskim zasiadła jej córka Maria I. Zaproponowała wówczas, że Jadwiga poślubi Zygmunta Luksemburczyka, a ten przejmie polską koronę. Taka propozycja nie spodobała się szlachcie, która w 1383 roku wysłała Sędziwoja z poselstwem do królowej-regentki Elżbiety Bośniaczki. Królowa aresztowała Sędziwoja chcąc w ten sposób wymusić szantażem na szlachcie tron dla Luksemburczyka. Sędziwój uciekł jednak z niewoli i wrócił do kraju.

W tym czasie w Wielkopolsce trwała wojna domowa, w czasie której walczyły stronnictwa mające różne koncepcje obsadzenia tronu polskiego. Byli wśród nich zwolennicy Andegawenów, zwolennicy Luksemburczyka, oraz zwolennicy Ziemowita IV księcia mazowieckiego.

W związku z przedłużającym się bezkrólewiem, wojną domową i niekorzystnymi warunkami przedstawianymi przez królową Elżbietę, 2 marca 1384 roku zwołano w Radomsku zjazd szlachty, który ustalił zasady funkcjonowania państwa w czasie wakatu tronu oraz podjął decyzję o próbie przywrócenia korony polskiej dynastii Andegawenów. Próby tej podjął się Sędziwój wyruszając powtórnie na Węgry. Przedstawił wówczas warunki grożąc jednocześnie zerwaniem unii personalnej z Węgrami. Jego negocjacje doprowadziły do zmiany decyzji królowej. 3 października 1384 roku Sędziwój wrócił do Krakowa wraz Jadwigą, którą wkrótce koronowano na króla Polski

Sędziwój VI Pałuka jak piszą historycy był mężem dzielnym i energicznym, posiadał umiejętność rządzenia ludźmi i jednania ich sobie. Te cechy charakteru i osobowości poparte doświadczeniem dyplomatycznym - wykorzystywał wspaniale jako wielkorządca wielkopolski oraz w burzliwym okresie bezkrólewia po 1386 roku. Przyczynił się również do sprowadzenia do Polski Królowej Jadwigi. Był na owe czasy człowiekiem wysoce wykształconym, studiował we Włoszech i Francji, bywał na dworze cesarza niemieckiego, znał kilka języków.

Zmarł nie pozostawił męskiego potomka, dziedziczny Szubin przejął po nim bratanek Maciej Pałuka - syn Śwętosława.


Żródła:

Sędziwój z Szubina "w Wikipedii"


Sędziwój z Szubina