Stefan Wierzbowski herbu Lubicz (urodzony w 1620 roku, zmarł w 1687 roku)

Syn Wojciecha Wierzbowskiego.

Biskup poznański i warszawski w latach 1664-1687. Założyciel Nowej Jerozolimy (obecnie Góra Kalwaria).

Na stałe osiadł w Warszawie, pilnując tam swoich; spraw na dworze królewskim i na sejmach. Jako pierwszy przyjął tytuł biskupa poznańskiego i warszawskiego. Nieprawnie nazywał się biskupem "warszawskim", ponieważ Warszawa była tylko Archidiakonatem w diecezji poznańskiej.

Biskupa Wierzbowskiego najbardziej oddaje cel powstania Nowej Jerozolimy jako miasta Wielkopiątkowego. Po Soborze Trydenckim w Kościele Powszechnym rozpowszechnił się zwyczaj budowania Kalwarii. Kosztowne i niebezpieczne pielgrzymki do Ziemi Świętej dostępne były tylko dla nielicznych, pozostali musieli przeżywać misteria Męki Pańskiej w lokalnych sanktuariach pasyjnych. Takiego miejsca brakowało w Polsce i dlatego biskup Wierzbowski kupił ziemię, aby zbudować Sanktuarium Męki i Śmierci Jezusa Chrystusa. W tym celu sprowadził nawet kamienie i grudy ziemi z Jerozolimy i wysypał nimi ścieżki Drogi Krzyżowej. Całe miasto według założeń architektonicznych było zlokalizowane na planie krzyża. Na zakończeniach ramion krzyża znajdował się kościół. Do miasta mogli wejść tylko katolicy. Opiekę nad przybywającymi pielgrzymami powierzył zakonom: bernardynom, pijarom, filipinom, komunistom, marianom i dominikanom, którzy mieli czuwać nad miejscami kultu i troszczyć się o opiekę duchową pątników. Natomiast wszyscy mieszkańcy byli zobowiązani do codziennych modlitw w Kaplicy Piłata i wspieraniu ubogich. Ze względu na pasyjny charakter miasta zabroniono urządzania tutaj zabaw i wykonywania egzekucji publicznych. Same obrzędy przyciągały rzesze pielgrzymów, którzy nie tylko patrzyli biernie na misteria, ale niekiedy sami odgrywali w nich rolę Szymona, Weroniki lub żołnierzy. Biskup Wierzbowski zrealizował swoje zamierzenia, z jego inicjatywy powstało 6 kościołów z klasztorami i 35 kaplic.

W roku 1666 odkupił od braci Górskich wieś Górę zniszczoną w czasie potopu szwedzkiego.

W 1670 roku zaprojektował herb (herb nawiązywał do cudownego ukazania się nad wzgórzem kalwaryjskim krzyża w otoczeniu wstającego słońca i księżyca w dniu 26 grudnia 1667 roku, Miejscowość miała nosić nazwę Nowa Jerozolima, a herb - przypominać Mękę Pańską) Nowej Jerozolimy (Góra Kalwaria), który został nadany wraz z prawami miejskimi przez króla Michała Wiśniowieckiego. Wydał dekret uznający za cudowny obraz Matki Bożej Cierpliwie Słuchającej w Rokitnie.

1 stycznia 1672 roku również biskup nadal przywilej dla miasta. Zawarł w nim swoją koncepcję miasta, które miało być rozbudowywane na planie krzyża. Jego podstawę miało stanowić specjalnie usypane wzgórze - Kalwaria.

Punktem centralnym miasta była kaplica Piłata. W tym miejscu przecinać się miały ramiona krzyża. Na końcu jego ramion usytuowano obiekty sakralne. Wierzchołek stanowił kościół bernardynów. Na zakończeniu ramion bocznych zbudowane zostały klasztory zakonu dominikanów i pijarów. Od kaplicy Piłata na Kalwarię wiodła szeroka droga z ustawionymi na niej 12 stacjami Męki Pańskiej. Miasto miało być przeznaczone wyłącznie dla katolików. Biskup nakazywał, więc aby "... ludzi podejrzanych ani inszej wiary prócz samej świętej katolickiej żadną miarą nie przechowywać i mieć ostrożność, aby się tacy nie sadowili". Mieszkańcy według biskupiego przywileju mieli zachowywać się obyczajnie albowiem było tu "...miejsce świętej wiary chrześcijańskiej". W niedługim czasie do Nowej Jerozolimy sprowadzone zostały zakony: filipini, komuniści, bernardyni. Marianie zaś erygowani zostali przez biskupa Wierzbowskiego na terenie miasta w miejscu gdzie dziś znajduje się kościółek zwany "Wieczernikiem". Od nazwy tego zakonu pochodzi nazwa 2 ulic i dzielnicy Góry Kalwarii - Marianki. W "Wieczerniku" został pochowany w charakterystycznym sarkofagu założyciel tego zakonu o. Stanislaw Papczyński.

Zawarty w przywileju i konsekwentnie realizowany program biskupa Wierzbowskiego był programem sakralnym. Sprawy rolnictwa pozostawały problemem drugiego planu. Przywiązanie biskupa do miasta może potwierdzać jego pochówek w podziemiach kościółka "na górce". Akt założycielski zabraniał osiedlania się żydów w tym mieście. W 1672 roku został współautorem konfederacji w obronie króla Michała Korybuta-Wiśniowieckiego, po podpisaniu przez niego haniebnego traktatu pokojowego z Turkami. W okresie bezkrólewie w latach 1673-1674 na sejmie konwokacyjnym, przed sejmem elekcyjnym (na którym wybrano Jana III Sobieskiego) zastąpił chorego Intrrexa Prymasa Czartoryskiego.

Założyciel zakonu Marianów Ojciec Stanisław Papczyński otrzymuje, po roku 1674 na siedzibę zakonu, od biskupa Wierzbowskiego Wieczernik w Nowej Jerozolimie. W 1674 roku wybudował też w Nowej Jerozolimie Kościół nazywany kaplicą Piłata - w nim znajduje się krypta ze zmumifikowanymi zwłokami biskupa. W 1675 roku w Nowej Jerozolimie zbudowano, z polecenia biskupa, Kolegium Pijarów - obecnie Dom Opieki Społecznej.

W 1677 roku wydaje dekret uznający za cudowny obraz Św. Rodziny w Miedniewicach. W 1678 roku biskup poznański Stefan Wierzbowski erygował w Ostrówku (na prawym brzegu Wisły) nową parafię i wybudował kościół pod wezwaniem św. Izydora. 21 kwietnia 1679 roku erygował kanonicznie zakon marianów. "Celem zgromadzenia ma być przede wszystkim niesienie pomocy duszom czyśćcowym. Służyć do tego będą wszelkie sposoby, a głównie sprawowanie Najświętszej Ofiary, odmawianie codzienne oficjum za zmarłych i całego różańca oraz inne umartwienia. Szczególną troską ma się otoczyć tych, którzy poginęli w czasie nieustannych wojen, częstych epidemii i różnych klęsk, jak i tych, którzy SA pozbawieni wszelkiej zgoła pomocy wiernych".

W 1684 roku na mocy dekretu powołuje w Warszawie drugiego seminarium duchownego (obecnie - Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne).

W Kościele na Górce pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (dawny Ratusz Piłata), w krypcie pod ołtarzem został pochowany biskup Stefan Wierzbowski.

W 1687 roku dbając o działalność charytatywną wydał szczegółowe przepisy szpitalne i regulaminy dla pensjonariuszy szpitali parafialnych. Proboszczowie mieli obowiązek opiekowania się biednymi, przeznaczając 1/3 swych dochodów na utrzymanie szpitali parafialnych. W 1687 roku poświęcił Kościół św. Katarzyny we wsi Służew (obecnie Warszawa dzielnica Ursynów).


Żródła:

Stefan Wierzbowski "w Wikipedii"


Stefan Wierzbowski


Stefan Wierzbowski


Stefan Wierzbowski


Stefan Wierzbowski