Witold Korytowski herbu Mora (urodzony w Grochowisku, 8 sierpnia 1850 roku, zmarł w Poznaniu, 10 lipca 1923 roku)

Od 1906 do 1908 był minister skarbu Austro-Węgier. Od 1907 roku do 1913 roku posł do austriackiej Rady Państwa. Od 14 maja 1913 roku do 20 sierpnia 1920 roku był gubernator generalny Królestwa Galicji i Lodomerii oraz namiestnik Galicji.

11 sierpnia 1898 roku poślubił Wandę Zaborowską herbu Grzymała (urodzona w 1878 roku, zmarła w 1944 roku), córkę Gustawa Zaborowskiego z Chociwia herbu Grzymała i Heleny hrabianki Dąmbskiej z Dąbia herbu Godziemba, córki Gustawa Eustachego hrabiego Dąmbskiego z Dąbia herbu Godziemba.

Wobec dymisji Bobrzyńskiego, narzucony przez cesarza namiestnik Witold Korytowski przeprowadził pierwsze uczciwe wybory do Sejmu: w 1913 roku Ukraińcy zdobyli 31 mandatów, zaś moskalofile tylko jeden.

W latach 1896-1906 wprowadzono reformy dotyczące ordynacji wyborczej do Rady Państwa, na ich podstawie przeprowadzono już wybory do Rady w 1897 i 1907 roku. Wywołało to potrzebę zreformowania również ordynacji wyborczej do Sejmu Krajowego Galicji.

Prace nad reformą postępowały bardzo powoli, głównie z obawy przed wzrostem w parlamencie liczby chłopów, jak również wskutek obaw przed rosnącą rolą ukraińskiego ruchu narodowego. Na początku roku 1913 ukończono projekt popierany przez namiestnika Galicji Michała Bobrzyńskiego. Wprowadzał on piątą kurię wyborczą - średniej własności, do której mieli należeć bogaci chłopi opłacający podatek gruntowy w wysokości ponad 50 koron, oraz proboszczowie wiejscy. System ten zachowywał nadal przewagę ziemiaństwa. Jednak w marcu 1913 roku przeciw projektowi wystąpili polscy biskupi, co spowodowało dymisję Bobrzyńskiego. Po nim posadę namiestnika objął Witold Korytowski, który wprowadził w 1914 roku reformę ordynacji wyborczej według prawie nie zmienionego projektu Bobrzyńskiego, tym razem bez protestu biskupów.

Nowo mianowany namiestnik Witold Korytowski zdołał doprowadzić do uchwalenia nowej, stosunkowo niewiele różniącej się od poprzedniego projektu - ordynacji wyborczej. Nie weszła ona jednak w życie w związku z wybuchem wojny światowej.

Konserwatywny polityk galicyjski. Przyczynił się do przeprowadzenia reformy wyborczej do Rady Państwa. Po odzyskaniu niepodległości wycofał się z życia politycznego. W 1919 roku osiadł w Poznaniu, włączył się w odbudowę życia gospodarczego Wielkopolski. Był założycielem i prezesem wielu organizacji i spółek, głównie związanych z przemysłem gorzelnianym.

Na uwagę władz policyjnych i wojskowych zasłużyła sobie w latach 1911-1914 działająca w Zachodniej Galicji rodzina Kleinwachsów, działająca w porozumieniu z lekarzem wojskowym Oktawianem Pileckim, krakowskim urzędnikiem Józefem Ueberallem i faktorem Mejlechem Winzelbergiem. Grupa ta dostarczała dokumenty o niezdolności do służby głównie ludności żydowskiej Krakowa i powiatów bocheńskiego, limanowskiego i nowotarskiego. Stawka wynosiła od 100 do 350 koron, a bezpośrednio przed wojną wzrosła do 1000-1500 koron. O organizacji grupy świadczy to, że posługiwali się w swojej działalności szyframi, zaś transakcje odbywały się w zmienianych często lokalach znajomych i rodziny. Wymienione stawki były znacznie wyższe w przypadku osób majętnych. Uwolnienie z wojska Berla Scharfa, brata lwowskiego fabrykanta, kosztowało 2400 koron. Część z osób, pragnących uniknąć służby wojskowej, kierowana była na emigrację do Ameryki Południowej. Problem był na tyle poważny, że namiestnik Witold Korytowski zalecał nawet użycie płatnych prowokatorów do rozbicia takich zorganizowanych grup.

27 sierpnia 1914 roku Legionem zachodnim dowodził początkowo generał Rajmund Baczyński (I pułk, z czasem przekształcony w I Brygadę, był pod dowództwem Józefa Piłsudskiego mianowanego w listopadzie 1914 roku brygadierem), a wschodnim generał Antoni Pietraszkiewicz. Od początku politycy moskalofilscy (narodowa demokracja i Podolacy) próbowali osłabić lwowski Legion nie chcąc by stał się on realną siłą. Odpowiedzialny za te kwestie Departament Wojskowy sekcji wschodniej Naczelnego Komitetu Narodowego (kierowany przez Aleksandra Skarbka) doprowadził do tego, że zgłaszający się polscy ochotnicy byli pozbawieni wyposażenia i ekwipunku. Przewożono ich także w nieładzie na zachód w związku z postępami armii rosyjskiej (która w dniach 2-4 września 1914 roku zajęła Lwów). W końcu między 20 a 30 września 1914 roku Legion wschodni rozwiązano w Mszanie Dolnej. Uratowały się tylko dwa pułki piechoty dowodzone przez kapitana Józefa Hallera i pułkownika Zygmunta Zielińskiego(z czasem utworzyły one II Brygadę walczącą w Karpatach Wschodnich). Taki rozwój sytuacji wojennej bardzo utrudnił działanie polskim czynnikom w Austrii.

Pojawiły się bezpodstawne oskarżenia o zdradę i współpracę z Rosją. Władze w Wiedniu zastanawiały się nad wprowadzeniem wojskowych urzędników niemieckich w Galicji i zastąpieniem nieudolnego namiestnika Witolda Korytowskiego przez generała. Takiemu wariantowi starał się zapobiec Właysław Leopold Jaworski przez osobiste kontakty z członkami rządu. Obiecywali oni, zachowanie Polakom dotychczasowych swobód i wsparcie dla wyposażenia Legionów, ale praktyka wojskowa szła inną drogą. Obawiano się także podziału ziem Królestwa Polskiego między Austro-Węgry i Niemcy.


Żródła:

Witold Korytowski


Witold Korytowski


Witold Korytowski "w Wapedii"