Władysław Piast (urodzony około 1225 roku, zmarł 13 listopada [może 27 sierpnia] 1281 roku) herb

Drugi syn Kazimierza I Piasta księcia opolskiego, raciborskiego i Violi z Bułgarii, regentki opolskiej i księżnej kalisko-rudzkiej.

Książę kaliski od 1234 roku do 1244 roku, książę rudzki od 1234 roku do 1249 roku, książę opolsko-raciborski od 18 lub 22 października 1246 roku do 13 listopada [może 27 sierpnia] 1281 roku. Do 1241 roku pod zwierzchnictwem książąt śląskich. W 1281 roku zawładnął na krótko dzielnicą krakowską i przyjął tytuł zwierzchniego księcia Polski.

W 1251 roku ożenił się z Eufemią Piastówną (urodzona najpóźniej w 1239 roku, zmarła około 15 lutego po 1281 roku), córką Władysława Piasta "Odończa" księcia wielkopolskiego i Jadwigi Sobiesławówny, córki Mściwoja I Sobiesława księcia Pomorza Gdańskiego.

W chwili śmierci ojca obaj bracia byli jeszcze małoletni, w związku, z czym znaleźli się pod opieką matki i księcia wrocławskiego Henryka I "Brodatego". W 1234 roku Henryk "Brodaty", pragnąc przejąć pełnię kontroli nad Opolszczyzną, przeniósł Kazimierzowiców do księstwa kaliskiego, nie pozbawiając jednak ich prawa do dziedzictwa ojcowego. Cztery lata później starszy brat Władysława - Mieszko osiągnął pełnoletność i za zgodą Henryka II "Pobożnego" objął rządy nad Opolszczyzną. Pomimo tego Władysław wraz z matką pozostał w księstwie kaliskim.

W 1241 roku wobec śmierci Henryka II w bitwie pod Legnicą nastąpiło całkowite uniezależnienie się młodszego Kazimierzowica od książąt śląskich, jednak wobec rewindykacyjnej akcji księcia wielkopolskiego Przemysła I, utrata władzy nad Kaliszem była już tylko kwestią czasu. Ostatecznie Władysław utrzymał Kalisz w swoich rękach do 1244 roku, a wielkopolską Rudę jeszcze przez pięć lat.

W 1246 roku zmarł bezpotomnie książę opolsko-raciborski Mieszko II "Otyły", zostawiając całość swojego dziedzictwa w testamencie Władysławowi. Ze spadku po bracie nie udało mu się utrzymać tylko zdobytego niedawno grodu w Lelowie. Cechą polityki zagranicznej następnych lat księcia opolsko-raciborskiego było umiejętne manewrowanie pomiędzy pozostałymi księstwami piastowskimi. Na początku lat pięćdziesiątych XIII wieku doszło do unormowania stosunków z książętami wielkopolskimi. Władysław ostatecznie zrezygnował z pretensji do ziemi kaliskiej, a zawarty układ umocniony został ślubem z Eufemią kaliską, córką Władysława "Odonica".

Małżeństwo to wkrótce wciągnęło Władysława wzorem pozostałych książąt polskich do wojny węgiersko-czeskiej o spadek po Babenbergach. Początkowo książę opolsko-raciborski poparł Węgrów, wspierając Bolesława V "Wstydliwego" wielkiego ksiecia krakowskiego w wyprawie na Czeską Opawę i Głubczyce. W 1255 roku jednak, z nieznanych powodów, Władysław zmienił front i wsparł króla Czech Przemysła Ottokara II (w 1260 roku osobiście brał udział w bitwie z Węgrami pod Kressenbrunn). Zmiana sojusznika już wkrótce przyniosła realne korzyści w postaci uregulowania po myśli Władysława przebiegu granicy z Czechami. W 1262 roku na zjeździe w Dankowie Władysław podjął próbę przeciągnięcia na stronę czeską Bolesława "Wstydliwego" i księcia wielkopolskiego Boleslawa "Pobożnego", jednak bez większych rezultatów. Wtedy też zapewne zachęcony przez króla czeskiego zgłosił pretensje do tronu krakowskiego, co jak przypuszczają historycy wyraziło się zmianą herbu na orła w koronie (jest to pierwszy przypadek użycia koronowanego orła w Polsce).

Okazja do wystąpienia o władztwo nad Krakowem nastąpiła dopiero w 1273 roku. Władysław korzystając z wypowiedzenia posłuszeństwa Bolesławowi "Wstydliwemu" przez część możnych wkroczył z siłami opolsko-raciborskimi w granice Małopolski. Do decydującego starcia doszło 2 czerwca 1273 roku pod Bogucinem niedaleko Olkusza, gdzie oddziały Władysława doznały sromotnej klęski. W październiku tegoż roku Bolesław Wstydliwy zorganizował wyprawę odwetową, z powodu jednakże szczupłości sił ograniczył się wyłącznie do zniszczenia dziedzin wroga. W 1274 roku Władysław i Bolesław V "Wstydliwy" zdecydowali się na zawarcie pokoju. Książę opolsko-raciborski zrezygnował wtedy zapewne z pretensji do tronu krakowskiego, w zamian, za co nastąpiła korekta granic obu sąsiadujących ze sobą księstw (chodziło o zamianę ziemi chrzanowskiej, która odtąd miała dzielić losy Małopolski, na tereny pomiędzy Skawą a Skawinką).

25 sierpnia 1278 roku doszło do decydującej bitwy dla losów Przemysła Ottokara II pod Suchymi Krutami. Pomimo owocnej do tej pory współpracy z władcą czeskim, Władysław tym razem nie wysłał oddziałów pomocniczych. Co więcej, wnet po otrzymaniu wiadomości o śmierci Przemysła, książę opolsko-raciborski wtargnął zbrojnie na ziemię opawską, chcąc prawdopodobnie ją zdobyć i przyłączyć do Opolszczyzny. Zamiar ten nie powiódł się wobec szybkiego unormowania sytuacji w Pradze i objęcia rządów przez sprawną regencję w imieniu małoletniego Wacława II Przemyślida. Do unormowania stosunków z Czechami doszło dopiero trzy lata później na zjeździe w Wiedniu. Spotkanie to stało się okazją do zawarcia przez Władysława nowego sojuszu, tym razem z księciem wrocławskim Henrykiem IV "Probusem". Układ został przypieczętowany małżeństwem nieznanej z imienia córki księcia opolsko-raciborskiego z władcą Wrocławia. Władysław obiecał wtedy m.in., że będzie wspierał swojego zięcia w staraniach o koronę królewską, pod tym jednak warunkiem, że będzie ukoronowana także jego córka.

W polityce wewnętrznej Władysław starał się kontynuować dzieło swoich poprzedników, zwiększając znaczenie kościoła wrocławskiego w swoim księstwie. Był fundatorem wielu klasztorów, nie optując wyraźnie po stronie żadnego z liczących się wówczas zakonów (założył klasztory dominikanów w Raciborzu, cystersów w Rudach, franciszkanów w Wodzisławiu ,Głogówku i benedyktynów w Orłowej). Innym ważnym przejawem jego rządów było prawo magdeburskie dla całego szeregu miast (m.in. Bytom, Gliwice, Lubliniec, Oświęcim, Wodzisław Śląski, Żory).

Władysław pochowany został w kościele dominikańskim w Raciborzu.


Żródła:

Władysław opolski w "Wikipedii"