Królestwo Polskie 1916-1918

Regencyjne Królestwo Polskie - państwo zależne od II Rzeszy Niemieckiej i Austro-Węgier, powstałe na terenie Królestwa Kongresowego w efekcie wspólnej proklamacji cesarza Niemieckiego oraz cesarza Austrii i króla Węgier z 5 listopada 1916 roku. Pozostając pod kontrolą Niemiec i Austro-Węgier, oraz nie mając zasadniczo możliwości prowadzenia własnej polityki zagranicznej, Królestwo Polskie praktycznie nie zaistniało jako samodzielny byt państwowy. Niemniej jednak stało się ono zalążkiem niepodległego państwa polskiego, określanego jako II Rzeczpospolita.

Wydarzeniem, które po raz pierwszy postawiło na arenie międzynarodowej sprawę odtworzenia zjednoczonego państwa polskiego w granicach przedrozbiorowych, był akt 5 listopada 1916 roku wydany przez cesarzy Austro-Węgier i Niemiec o uznaniu Królestwa Polskiego niepodległego od Rosji i niezwiązanego unią personalną z dynastią Romanowów.

Chronologicznie pierwszym, ustanowionym 6 grudnia 1916 roku przez władze okupacyjne, organem Królestwa Polskiego była Tymczasowa Rada Stanu, utworzona jako organ doradczy w sprawach prawodawczych i pomocniczy przy tworzeniu instytucji państwowych w Królestwie Polskim. Pracami Rady kierował Wacław Niemojowski, powołany na stanowisko Marszałka Koronnego. Przy pomocy Wydziału Wykonawczego Tymczasowa Rada Stanu przygotowywała się do przejęcia władzy w przekazywanych jej przez władze okupacyjne dziedzinach.

Członkowie Tymczasowej Rady Stanu podali się do dymisji 25 sierpnia 1917 roku w związku z kryzysem przysięgowym. Ustanowiona 28 sierpnia 1917 roku Komisja Przejściowa Tymczasowej Rady Stanu, w składzie: Józef Mikułowski-Pomorski, Stanisław Bukowiecki i Kazimierz Natanson kontynuowała prace Tymczasowej Rady Stanu, przejmując od władz okupacyjnych sądownictwo - 1 września 1917 roku - i szkolnictwo - 1 października 1917 roku.

Pozostałymi osiągnięciami Tymczasowej Rady Stanu była zorganizownie służby zdrowia, wprowadzenie języka polskiego w pracach samorządu lokalnego oraz wykształcenie 2 tysięcy urzędników państwowych.

Od 27 października 1917 roku zwierzchnią władzą państwową w Królestwie Polskim pełniła powołana przez władze okupacyjne Rada Regencyjna, w której skład weszli: arcybiskup warszawski Aleksander Kakowski, Zdzisław książę Lubomirski i ziemianin Józef hrabia Ostrowski. Kancelarię Rady stanowił Gabinet Cywilny. Kierował nim sekretarz Rady księdz prałat Zygmunt Chełmicki oraz polski rząd pod prezesurą Jana Kucharzewskiego, który przejął od Komisji Przejściowej Tymczasowej Rady Stanu, przekazane działy administracji. Funkcję Parlamentu pełniła Rada Stanu wybrana 9 kwietnia 1918 roku.

W dniu 9 kwietnia odbyły się wybory do Rady Stanu Królestwa Polskiego, quasiparlamentarnego organu Królestwa Polskiego. Natomiast z powodu sprzeciwu Niemiec oraz cesarza Austrii Karola I wobec kandydatury Karola Stefana Habsburga, Królestwo Polskie pozostawało bez monarchy.

Rada Regencyjna 7 października 1918 roku zadeklarowała niepodległość Polski. Rozwiązano Radę Stanu i zapowiedziano zwołanie Sejmu. Pięć dni później Rada Regencyjna pozbawiła generał-gubernatora warszawskiego Hansa Beselera władzy nad wojskiem polskim. 25 października powołano rząd Józefa Świeżyńskiego, który jako pierwszy nie starał się o akceptację władz okupacyjnych niemieckich i austro-węgierskich.

W dniu 14 listopada 1918 roku Rada Regencyjna rozwiązała się, przekazując swoje uprawnienia najwyższej władzy państwowej Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich Józefowi Piłsudskiemu, po przejęciu 14 listopada władzy od Rady Regencyjnej (a więc formalnie jako regent), zmienił ustrój Polski z monarchistycznego na republikański.


Żródła:

Królewstwo Polskie (1916-1918) "w Wikipedii"