Kazimierz I Gryfita (urodzony przed 1135 rokiem, zmarł na przełomie października i listopada 1180 roku) herb

Młodszy syn Warcisława I Gryfity, księcia pomorskiego i Ide Estrydsen [Estridsen], córkę Nielsa "Starego" Estrydsena [Estridsena], króla Danii i Margarety [Fredkulli] Stenkil, córki Inge I "Starszego" Stenkilsona, króla Szwecji.

Książę pomorski od 7 maja 1155 lub 1156 roku do 1160 roku, książę dymiński od 1160 roku do październik-listopad 1180 roku.

Poślubił N.N. Holszańską (Mechtilda?) von Schauenburg, zapewne córkę Adolfa II von Schauenburg, hrabiego holszańskiego i Matyldy ze Schwarzburga, córki Sizza III , hrabiego Schwarzenburga, hrabiego Käfernburg i Längwitzgau.

Od wczesnej młodości brał udział w życiu publicznym księstwa. Wespół ze swym stryjem Raciborem I uczestniczył w akcjach pirackich na wyspy duńskie. Współrządy nad księstwem rozpoczął razem z bratem Bogusławem I w 1155 roku lub 1156 roku. W 1157 roku książęta pomorscy walczyli po stronie Księstwa Polskiego, przeciw cesarzowi Fryderykowi "Rudobrodemu". W dwa lata później - przeciw Duńczykom.

Od 1160 roku Kazimierz rządził samodzielnie częścią północną Księstwa Pomorskiego ze stolicą w Dyminie. W tym roku doszło do podziału księstwa pomiędzy braci. Kazimierz otrzymał dzielnicę złożoną z kasztelanii dymińskiej, kamieńskiej, z ziemi bardzkiej, trzebusickiej, wolińskiej, stargardzkiej i części kołobrzeskiej. Tym samym uznał władzę zwierzchnią brata i tytułował się odtąd księciem na Dyminie. Jego brat Bogusław I przejął pod kontrolę ziemie: szczecińską, kołbacką, wkrzańską, wołogoską, choćkowską i łosicką z siedzibą na Uznamie. Ziemie: kołobrzeska, koszalińska i świdwińska (wschodnie tereny Księstwa Pomorskiego) stanowiły współwłasność obu braci. Dokonany podział terytorialny, zapewne miał zapewnić obu książętom udział w wysokich dochodach z solanek kołobrzeskich.

Kazimierz musiał odpierać ciągłe ataki margrabiów brandenburskich, książąt saskich, książąt rugijskich i Duńczyków. W 1164 popadł w zależność lenną od księcia saskiego Henryka Lwa z ziemi Czrezpienian (okolice dolnej Piany, pomiędzy Pianą a Reknicą), które po 1170 roku ponownie wróciły do Księstwa Pomorskiego. W międzyczasie, po stłumieniu powstania u Chyżan przez Duńczyków i Sasów, w którym książę dymiński brał udział, z ziem chyżańskich utworzono trzy księstewka, z których jedno zostało przydzielone pod jurysdykcję Kazimierzowi.

W 1168 roku Kazimierz razem z Bogusławem I uczestniczył w zdobyciu ostatniej twierdzy pogan na wyspie Ranie (Rugii) - Arkony. Udział ten był podyktowany zainteresowaniem króla duńskiego Waldemara legendarnymi skarbami gontyny (świątyni) Świętowita w Arkonie, potężnego i ostatniego ośrodka kultu pogańskiego. Do wojny Waldemar wystawił potężne wojsko, nadciągał również Przybysław, dawny książę obodrzycki, zwany księciem meklemburskim.

Dowództwo objął Absalon, biskup Roskilde. Po ciężkich walkach i nieudanych próbach sforsowania umocnień w końcu udało się złamać opór poprzez podłożenie ognia. Arkona poddała się po spaleniu drewnianej baszty i palisad na szczycie wału. Książęta rańscy - Jaromar I i Tesław - poddali się. Karencja natomiast przyjęła warunki bez prowadzenia walk. Po splądrowaniu i złupieniu bogactw, mieszkańcom nakazano przyjąć chrześcijaństwo.

W zakresie podboju ziem wieleckich - Kazimierz I był kontynuatorem polityki swego ojca. Podboje książąt pomorskich posuwały się dalej na południe aż do granic Marchii Północnej, zarządzanej przez margrafów askańskich. Po zdobyciu ziem Dołężan i Redarów nadał Kościołowi hawelberskiemu kilka wsi w 1170 roku. W tym samym roku miały miejsce nadania dla klasztoru w Lund posiadłości nad rzeką Regą (łac. iuxta Regam fluvium sitas...). Dokument pochodzi z XVI wieku z odpisu XII-wiecznego. Zawiera 10 nazw miejscowych, położonych nad rzeką Regą.

Ziemie pomorskie stały się miejscem ciągłych penetracji duńskich. Najazdy były dotkliwe dla ich mieszkańców i stanowiły nie lada problem dla Kazimierza I. W 1170 roku na rzece Dziwnie w pobliżu Wolina doszło do otwartego konfliktu pomiędzy obiema flotami. Następnie w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej stoczono bitwę, w której Kazimierz dowodzący 50 statkami odniósł zwycięstwo nad Duńczykami.

Późniejsze wojny z koalicją Duńczyków, Ranów i Sasów na terenie Pomorza w 1173 roku, zdobycie Wolina, Kamienia, Wołogoszczy i Choćkowa przez Duńczyków oraz udział w sporze Henryka "Lwa" z cesarzem Fryderykiem "Barbarossą", mocno wyczerpały siły Księstwa Pomorskiego. Jednak cesarz Fryderyk I, chcąc osłabić siły Henryka "Lwa", zaproponował książętom zależność lenną. Po złożonym w obecności króla Danii Waldemara hołdzie lennym, Pomorze zaznało wreszcie spokoju od dotkliwych i wyczerpujących konfliktów zbrojnych, które eksploatowały i niszczyły rodzimą gospodarkę.

Książęta pomorscy jako lojalni lennicy stanęli po stronie Henryka Lwa, księcia saskiego toczącego wojnę z Hohenstaufami - szczególnie Kazimierz I, panujący na Zaodrzu. Pomorzanie podejmowali dalekie wyprawy na ziemie łużyckie i późniejszej Brandenburgii przeciwko wrogom Welfa. W 1180 roku niezadowolona z takiego obrotu sprawy Brandenburgia zaatakowała Pomorze. W trakcie odpierania tego ataku na polu bitwy zginął Kazimierz I (łac. repentita morte). XIII-wieczna Saska kronika świata oraz Kodeks z Zwickau podają, że Kazimierz I zginął na polu bitwy (walcząc z margrabią brandenburskim Ottonem I) wraz z rycerzem Borkiem i czternastoma innymi panami pomorskimi.

Arnold z Lubeki wiadomość o śmierci Kazimierza zawarł zaraz po opisie wyprawy cesarskiej do Saksonii. Dania, chcąc wykorzystać śmierć władcy północnej części księstwa, zaatakowała umocnienia obronne w Świnoujściu. Ten nagły atak przerwała śmierć króla Danii, Waldemara. Śmierć Kazimierza I spowodowała odsunięcie się Pomorzan od obozu Welfa i opowiedzenie się za obozem Hohenstaufa i cesarzem Fryderykiem I. W 1181 roku Bogusław I uznał się lennikiem cesarskim.

Niektóre źródła podają, że Kazimierz został pochowany w kościele katedralnym w Kamieniu Pomorskim, zapewne wspierając się informacją, że był pierwszym fundatorem kościoła. Według innej wersji spoczął w kościele WNP klasztoru Premonstratensów na wyspie Uznam, któremu wcześniej nadał całą wieś i umorzył zaciągnięte u zakonników przez brata Bogusława I długi.

Całe jego panowanie to ustawiczne powstrzymywanie parcia niemieckich książąt i ciągłe z nimi walki oraz obrona przed agresją Duńczyków. Kazimierz I był założycielem klasztoru Stifte Broda w 1170 roku u Belbuck w 1180 roku oraz odegrał ważnąrolę w powstaniu klasztoru Dargun w latach 1172-1174. Zginął w jednej z bitew z Brandenburczykami w 1180 roku.

Żoną Kazimierza I była prawdopodobnie N.N., hrabianka holsztyńska, zapewne córka hrabiego Adolfa II i Matyldy ze Schwarzburga. Z małżeństwa tego pochodził, zmarły w młodości syn Adolf (Odolanus). Prawdopodobnie z tego związku narodziły się także dzieci, które zmarły we wczesnym dzieciństwie. Niekiedy przypisuje się Kazimierzowi dwie córki Dobrosławę i Świętochnę (J. Powierski), które według E. Rymara (genealoga), prawdopodobnie były potomkiniami innych książąt.

Współcześnie wysunięto hipotezę, że jedynym potomkiem Kazimierza I jest wyłącznie Adolf. Nie mniej na drzewie genealogicznym dynastii Gryfitów zamieszczonym na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, powstałej w latach 1610-1618 na zamówienie księcia szczecińskiego Filipa II, autorstwa kartografa Eilhardusa Lubinusa, znajdują się jeszcze Świętobor i Warcisław.


Żródła:

Kazimierz I dymiński w "WikipediA"


Kazimierz I "POMORZE" - biuletyn informacyjny o Pomorzu Zachodnim