Racibor I Gryfita (urodzony około 1110 roku, zmarł 7 maja 1155 lub 1156 roku) herb

Prawdopodobny syn Świętobora, księcia pomorskiego i N.N.

Książę pomorski od 9 sierpnia 1135 roku do 7 maja 1155 lub 1156 roku.

Około 1136 roku poślubił Przybysławę Jarosławówną Rurykowiczówną (zmarła 7 maja 1156 roku), przypuszczalnie córka Jarosława Świętopełkowica Rurykowicza, księcia Włodzimierza Wołyńskiego.

Nad księstwem objął władzę, po śmierci brata, Warcisława I w 1135 roku. W literaturze dominował pogląd, że Racibor I prócz piastowania władzy nad Księstwem Pomorskim był również księciem sławieńskim i założycielem tamtejszej dynastii (L. Quandt). Współczesne badania odrzucają tą hipotezę (E. Rymar).

W czasie rządów Racibora nasilają się walki z Danią. Zbrojne wyprawy Pomorzan drogą morską docierają nawet do Norwegii. Racibor z bliżej nie znanym siostrzeńcem zgromadził 650 okrętów i uderzył na bogate miasto Kungahalla (Kóningshall), zdobył je i wywiózł bogate łupy. W odwet za ograbienie miasta król duński Eryk Emmune ruszył w następnym roku z potężną flotą, liczącą około 1100 okrętów i łodzi, i uderzył na wyspę Rugię, lądując w pobliżu Arkony, gdzie znajdowała się sławna świątynia Świętowita. Duńczycy odcięli obrońców Arkony od reszty wyspy, przecinając cypel głębokim rowem i wysokim wałem ziemnym. Wobec kończących się zapasów żywności i braku wody, oblężeni w Arkonie zdobyli się na nocny wypad do obozu nieprzyjaciela i zadali Duńczykom ciężkie straty. Zaczęły się pertraktacje pokojowe. Król duński Eryk gotów był ustąpić spod warownego Ijrodu za cenę przyjęcia chrztu przez Ranów. Ci skwapliwie zgoŹdzili się na ten obrzęd (polegający w ich pojęciu na zanurzeniu głowy w pobliskim stawie), tym bardziej że był to czas wielkich upałów. Królowi duńskiemu wydawać się mogło, że spełnił wielką misję przyczyniając się do przyjęcia chrześcijaństwa przez wiciu pogan. Chrzest odbył się masowo. Całe gromady pogańskich Ranów podchodziły do stawu, by następnie na polecenie misjonarza zanurzyć się w jego orzeźwiającej wodzie. Duńczycy zostawili nawet pogańskim Ranom ich bożka Świętowita przypuszczając, że ten posąg pochodzi od mnichów z klasztoru w Korvey i przedstawia Św. Wita męczennika.

Po odpłynięciu floty duńskiej na wyspie pozostało zaledwie kilku mnichów, którzy mieli pouczać nowo nawróconych pogan i utwierdzać ich w prawdach wiary chrześcijańskiej. Jednak z chwilą odpłynięcia Duńczyków Ranowie przepędzili nienawistnych sobie mnichów i na powrót wprowadzili dawny kult pogańŹski. Dania zaś, osłabiona wewnętrznym kryzysem politycznym, nie mogła ponownie interweniować w sprawach rugijskich.

Tymczasem Pomorzanie wykorzystywali dogodną sytuację polityczną, jaka się wytworzyła na południu z chwilą śmierci BoleŹsława Krzywoustego, który zmarł w 54 roku życia, mając na swym koncie 47 wygranych bitew. Podzielone przez niego państwo polskie rychło stało się widownią wewnętrznych walk bratobójczych i przestało być groźne dla Pomorzan. W rok po śmierci Bolesława "Krzywoustego" zmarł Otto z Bambergu, sławny misjoŹnarz pomorski, który miał ochrzcić księcia Bogusława I na wyspie Uznam. Po nim biskupem pomorskim został Wojciech Polak, zatwierdzony 14 października 1140 roku następnie przez papieża Innocentego II. Przy tej konfirmacji dokładnie określono przywileje nowej diecezji, której siedzibą miał być odtąd Wolin, gdzie znajdował się kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Władza biskupa pomorskiego miała się rozciągać od Dymina i Wołogoszczy na zachodzie aż po Łebę na wschodzie. Biskupstwo pomorskie, jako biskupstwo misyjne, miało być wyłączone spod władzy Gniezna; jego bezpośrednim zwierzchnikiem miał być papież, pragnący zlikwidować spór co do praw zwierzchnich między Magdeburgiem a Gnieznem.

Mimo spokoju od strony Polski i Danii, Pomorzanie musieli być w stałym pogotowiu z powodu niebezpieczeństwa grożącego od strony Niemiec. Zaborczy książęta niemieccy wykorzystywali hasła wypraw krzyżowych i wypisując na swych sztandarach walkę z poganami, pragnęli rozszerzyć swoje panowanie kosztem poŹgańskich i nowo nawróconych plemion słowiańskich. Wojska niemieckie atakowały niejednokrotnie Dymin i Szczecin - miasta od dawna chrześcijańskie.

Racibor, stryj małoletnich książąt pomorskich, aczkolwiek uzyskał władzę przy pomocy zwolenników pogaństwa, sprzyjał nowej religii i na skutek jego starań ugruntowano chrześcijaństwo również na pograniczu księstwa rugijskiego, gdzie wpływy pogan były najsilniejsze. W takich miejscowościach jak Bardo czy Grzymde (Grimmen) powstają kościoły; po roku 1153 zostaje ufundowany klasztor w miejscowości Słup, gdzie został zamordowany książę Warcisław I. Drugi klasztor ufundował książę Racibor w miejscowości Grób (Grobe) na wyspie Uznam, gdzie też został później pochowany wraz z żoną. Rychła śmierć (rok 1156) uniemożliwiła mu dalszą opiekę nad tą fundacją, która znalazła gorliwa protektorkę w osobie wdowy po zmarłym księciu Przybysławy (córka Bolesława "Krzywoustego").


Żródła:

"Książęta Pomorza Zachodniego" - Zygmunt Boras


"GRYFICI książęta Pomorza Zachodniego" - Kazimierz Kozłwski, Jerzy Podralski


Racibor I w "WikipediA"


Racibor I "POMORZE" - biuletyn informacyjny o Pomorzu Zachodnim