Dionizy I "Sprawiedliwy, Król Rolnik" Robertyng-Capet-Bourgogne (urodzony w Lizbonie, 9 paździenrika 1261 roku, zmarł w Santarem, 7 stycznia 1325 roku) herb

Syn Alfonsa III "Odnowiciela" Robertyng-Capet-Bourgogne, króla Portugalii i Beatriz Alfonsy de Guzmán Kastylijskiej, nieślubnej córki Alfonsa X "Mądrego" Anscarids (Anscarii)-Ivrea-Bourgogne, króla Kastylii, króla Niemiec.

Król Portugalii i Algarve od 16 lutego 1279 roku do 7 stycznia 1325 roku.

Tytulara: Dzięki Łasce Boga, Król Portugalii i Algarve (Dei Gratiae, Rex Portugaliae & Algarbii).

W Trancosa, w 1282 roku poślubił Izabelę "Świętą" Guilhemid-Sunifred z Urgel Aragońską (urodzona w Saragossie, w 1271 roku, zmarła w Estremoz, 4 lipca 1336 roku), córką Piotra I (III) "Wielkiego" Guilhemid-Sunifred z Urgel, króla Aragonii, króla Walencji, hrabiego Barcelony, hrabiego Ribagorzy, hrabiego Cerdagna, króla Sycylii i Konstacji II "Błogosławionej" Hohenstaufen, królowej Sycylii, córkę Manfreda Hohenstaufena, króla Sycylii.

Stworzył podstawy późniejszej morskiej i politycznej potęgi Portugalii. W 1289 roku podpisał konkordat z papieżem Mikołajem IV, co położyło kres długotrwałym zatargom monarchów portugalskich z Kościołem. Ograniczył immunitety i autonomię panów feudalnych. Zapobiegał tworzeniu sie nowych dóbr lennych, wprowadził na szeroką skalę system potwierdzania nadań ziemskich i dochodzeń dotyczących dokładnego rozpoznania praw własności oraz należnych dochodów.

Uzdrowił system finansowy państwa, popierał rozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu. W 1293 roku zezwolił na utworzenie zrzeszenia kupców portugalskich handlujących z Flandrią, Anglią i Francją, a w 1294 roku zawarł pierwszy traktat handlowy z Anglią.

Był poetą (zachowało się po nim sto trzydzieści osiem 70 pieśni), opiekunem sztuk pięknych. Prowadził ożywioną działalność w zakresie oświaty. W 1290 roku założył uniwersytet w Lizbonie, przeniesiony do Coimbry w 1308 roku. Był budowniczym nowych zamków, odrestaurował wiele istniejących fortyfikacji. Zorganizował flotę morską i ściągnął w tym celu do Portugalii żeglarzy genueńskich, m.in. Manuela Pessagno, któremu nadał w 1317 roku dziedziczny tytuł admirała i przywileje skarbowe. W latach 1295-1297 prowadził wojnę z Kastylią. Zakończyła się ona podpisaniem traktatu w Alcanices w 1297 roku, który przyniósł Portugalii korzyści terytorialne - ziemie przygraniczne między rzekami Coa i Agueda oraz wyrównanie granic w regionie Alentejo. Dionizy zapobiegł wywiezieniu z kraju ogromnego majątku templariuszy (po kasacie zakonu w 1312 roku).

Utworzył w tym celu w 1317 roku Zakon Chrystusowy (Ordem de Cristo) i przekazał mu wszystkie dobra portugalskiej gałęzi templariuszy.

Pochowany w założonym przez siebie klasztorze cystersów w Odivelas pod Lizboną.

Z małżeństwa z Isabelą Aragońską miał dwoje dzieci, w tym nastepcę tronu Afonsa IV (zmarł w 1357 roku).

Ponadto posiadał naturalizowane i uznane przez Dionizego dzieci z poza małżeńskiech związków:

Z Grácia Frois:

Pedro Afonso (urodzony w 1287 roku, zmarł w 1354 roku), III hrabia de Barcelos, po nim potomstwo.

Z Aldonça Rodrigues Talha:

Afonso Sanches (urodzony w 1289 roku, zmarł w 1329 roku), senior de Albuquerque, po nim potomstwo.

Z Marinha Gomes:

Maria Afonso (urodzona w 1290 roku, zmarła w 1340 roku), seniora de Gibraleón.

Z nieznaną kobietą:

Joao Afonso (urodzony w 1280 roku, zmarł w 1325 roku), senior da Lousa, po nim potomstwo,

Fernao Sanches (urodzona w 1280 roku, zmarła w 1329 roku),

Pedro Afonso (urodzony około 1280 roku, zmarł ?).

Z Branca Lourenço de Valadares:

Maria Afonso (urodzona w 1302 roku, zmarła w 1320 roku), zakonnica de Sao Dinis.


Żródła:

"Słownik władców Europy średniowiecznej" - pod redakcją Józefa Dobosza i Macieja Serwańskiego


Dionizy I w "Wikipedia"