Gottlob Curt Heinrich von Tottleben (urodzony w Tottleben w Turyngii, 21 grudnia 1715 roku, zmarł w Warszawie, 20 marca 1773 roku) herb

Syn Curt Heinricha von Tottleben, seniora Tottleben, marszałka dworu i kamerdynera księcia-elektora Saksonii i Johanna Sidonii Janus von Eberstädt.

Senior Tottleben, Zeippau i Hausdorf im Saganschen, kemerdyner Fryderyka Augusta II Wettina, księcia-elektora Saksonii (późniejszego króla Polski), Graf von Tottleben od 14 września 1745 roku do 1761 roku, gubernator Berlina od 9 października 1760 roku do 12 października 1760 roku.

Poślubił Johannet Sofia von Kropff (zmarła w 1743 roku). Poślubił w 1751 roku (rozwód w 1755 roku) Marię Victor. Poślubił we wrześniu 1745 roku Elisabeth Christiane Freiin von Seifertitz (urodzona w 1727 roku, zmarła w 1769 roku), córkę Adolfa von Seifertitz, królewskiego szefa kuchni polskiej i saksońskiej, ambasadora króla polskiego do cesarza Karola VI i Elisabeth von Haxthausen.

Bohater dzieł literackich popularnych w Europie Zachodniej pod koniec XVIII i z początkiem XIX wieku. Był generałem rosyjskiego imperium, znanym z awanturnictwa i kariery wojskowej podczas wojny siedmioletniej, a następnie wojny rosyjsko-tureckiej (1768-1774) jako dowódca pierwszej rosyjskiej siły ekspedycyjnej w Gruzji.

Pochodził z rodu von Totleben, zamieszkującej Turyngię i wpływowej od XVI wieku, która przyjęła dewizę rodu "Treu auf Tod und Leben" (przybliżone tłumaczenie: wierny nie życiu, ale śmierci; wierny do śmierci). Urodził się w Tottleben w Turyngii i służył na dworze Augusta III, króla Polski i elektora Saksonii. Uciekł z Saksonii, oskarżony o korupcję, nie czekając na wyniki dochodzenia, po czym został skazany zaocznie na wygnanie. Następnie służył przez różne okresy na dworze Saksonii-Weissenfels, Bawarii, Republice Holenderskiej podczas wojny o sukcesję austriacką i w Królestwie Prus. Od 1747 roku był dowódcą pułku piechoty Republiki Holenderskiej (pułk istniał tylko na papierze i nigdy nie został utworzony). W tym czasie miał już reputację awanturnika.

Hrabia Totleben wstąpił do rosyjskiej służby podczas wojny siedmioletniej (1757-1763). Wyróżnił się w bitwie pod Kunersdorfem w 1759 roku i został awansowany na generała. Totleben zyskał szczególną sławę dzięki krótkiemu zajęciu stolicy pruskiej Berlina w 1760 roku. Wkrótce jednak atak pruskiej armii Fryderyka "Wielkiego" zmusił go do wycofania się. 30 czerwca 1761 roku został oskarżony o zdradę i aresztowany na Pomorzu. Zesłany do Petersburga, został skazany na śmierć przez sąd wojskowy, ale cesarzowa Katarzyna "Wielka" ułaskawiła go w 1763 roku. Niemniej jednak Totleben został pozbawiony wszystkich tytułów i nagród i został zesłany na Syberię.

W 1768 roku, wraz z wybuchem wojny z Imperium Osmańskim, został ponownie wezwany do czynnej służby, tym razem na Zakaukaziu, gdzie po raz pierwszy w historii wojen rosyjsko-tureckich Katarzyna postanowiła przeprowadzić dywersję wojskową przeciwko prowincjom granicznym z Turkami. W ten sposób Totleben został pierwszym dowódcą, który sprowadził zorganizowane rosyjskie siły wojskowe na Zakaukazie przez przełęcz Daryal, gdzie połączył się z siłami króla Gruzji Herakliusza II, który miał nadzieję na odzyskanie okupowanych przez Osmanów południowych Gruzji we współpracy z Rosją. Jednak Totleben wkrótce pokłócił się z gruzińskim królem i jego dowódcami, którymi gardził "ignorantami orientalnymi" - jak ich nazywał i zażądał wykluczenia wszystkich gruzińskich oficerów z połączonej armii.

W sytuacji konfliktów wewnętrznych w rosyjskiej armii, kilku rosyjskich oficerów spiskowało przeciwko Totlebenowi, który z kolei oskarżył Gruzinów o podżeganie do wszystkich intryg. Stosunki między rosyjskim dowódcą a Heralcjuszem uległy większemu napięciu w kwietniu 1770 roku, kiedy armia rosyjsko-gruzińska maszerowała przeciwko Achalciche, twierdzy osmańskiej w Gruzji. Totleben nagle okazał niechęć do bitwy i porzucił króla na polu bitwy. Totleben wówczas pomaszerował do Tiflis i sprzymierzył się z partią opozycjną gruzińskiej szlachty, aby dokonać zamachu stanu. Jednak zwycięstwo Herakliusza nad Turkami w bitwie pod Aspindzą przyczyniło się do upadku planu. Rząd rosyjski wysłał kapitana Jazykowa do zbadania tej sprawy, ale Totleben już wkroczył do Imereti, zachodniej Gruzji, gdzie działał bardziej energicznie. Totleben usunął Turków z fortec Shorapani i Bagdatschick i 6 sierpnia 1770 roku pomógł królowi Salomonowi I z Imereti odzyskać swoją stolicę Kutaisi. Następnie skierował 25.000 żołnierzy osmańskich podczas marszu nad Morze Czarne i oblegał fortecę Poti.

Totleben jednak ponownie znalazł się w centrum intryg między Salomonem a jego wyzywającymi wasalami książąt Mingrelii i Gurii, którzy chcieli zabezpieczyć rosyjskie wsparcie dla siebie. Oblężenie Poti nie poszło dobrze dla oblegających, a relacje Totlebena z Salomonem gwałtownie się pogorszyły. Totleben został odwołany z Gruzji w styczniu 1771 roku i przydzielony do kierowania dywizją w Warszawie, gdzie wkrótce zmarł.

10 września 1771 roku, po odwołaniu z zesłania Tottleben został odznaczony przez cesarzową orderem św. Aleksandra Newskiego i awansowany do stpnia generała-porucznika. Następnie został mianowany szefem nieregularnych wojsk kozackich i baszkirskich, którzy milei zająć Litwę, po I rozbiorze Polski. Późnkiej został wysłany do Warszawy jako szef gubernii, gdzie umarł 20 marca 1773 roku, z powodu choroby i został pochowany ze wszystkimi honorami wojskowymi. Został pochowany w prawosławnej kaplicy tego miasta.

Był trzy razy żonaty. Najpierw poślubił Johannet Sofia von Kropff, która zmarła w 1743 roku, z którą miał kilkoro dzieci, z czego przeżyła tylko najstarsza córka:

Charlotte Wilhelmina Johann, poślubiła barona von Mirbach w Kurlandii.

Następnie poślubił po 1 maja 1751 roku, po otrzymaniu w Kleve zezwolenia na pobyt w Prusach od króla pruskiego. Po ślubie, wraz z żoną przeprowadził się do Berlina, gdzie jej fortunę próbował roztrwonić, lecz jego przezorna żona doprowadziła w 1755 roku do rozwodu.

Ostatnią żonę poślubił właścicielkę dużego majątku Weistrop pod Dreznem hrabinę Elizabeth Christiane von Seifertitz, wdowę po Ludwigu Graf von Bronikowo-Bronikowski (urodzony w 1702 roku, zmarł w 1765 roku). Mieli razem tylko syna:

Karla Adolfa Gottfrieda von Totleben (zmarł w 1818 roku), suwerena księcia Weistropa, późniejszego podpułkownika w służbie pruskiej.


Żródła:

Gottlob Heinrich Curt von Tottleben w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Gottlob Heinrich Curt von Tottleben w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Gottlob Heinrich Curt von Tottleben w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk