Johan Gustavsson Banér (Banér, Banner, Banier, Bannier) (urodzony w Djursholm, 23 czerwca 1596 roku, zmarł w Halberstadt, 10 maja 1641 roku) herb

Syn Gustava Axelssona Banér i Ehefrau Christiny Sture, córki Svantena Stensson Sture.

Generalny gubernator Prus Królewskich od 1629 roku do 1630 roku, generalny gubernator Pomorza Szwedzkiego od 1638 roku do 1641 roku, feldmarszałek polny od 1634 roku.

W listopadzie 1623 roku poślubił Katarinę Elisabeth von Pfuel (Pfuhl, Phull) til Viechel (urodzona w 1598 roku, zmarła 20 lutego 1636 roku), córkę Adam von Pfuel (Pfuhl, Phull) til Viechel, Jensfeld & Welsekendorff, Brandenburg. W Werbeskans, 25 lipca 1636 roku poślubił Elisabeth Juliana Gräfin von Erbach (urodzona w Erbach, 22 stycznia 1600 roku, zmarła w Saalfeld, 29 maja 1640 roku), córkę Jerzego III Grafa von Erbach, hrabia Erbach, seniora von Breuberg. 16 września 1640 roku poślubił Johanna Margaretha Zähringen von Baden-Hochberg (urodzona 5 grudnia 1623 roku, zmarła 2 stycznia 1661 roku), córką Fryderyka V Zähringen, margrabiego Badenii-Durlach i Barbara von Württemberg, córki Fryderyka I, księcia Wirtembergii.

Brat Karla Gustavsson Banér, generalnego gubernatora Prus Królewskich.

Jego ojciec i wuj zostali oskarżeni o zdradę za poparcie udzielone królowi Zygmuntowi III i ścięci w 1600 roku. Pomimo że to ojciec Gustawa Adolfa kazał stracić ojca i wuja Banéra, już we wczesnych latach Banér został bliskim przyjacielem Gustawa Adolfa. Głównie z tego powodu król Szwecji zaraz po koronacji zwrócił skonfiskowane majątki rodzinie Banérów.

Banér jest uważany za jednego z czołowych watażków wszechczasów w Szwecji. W wieku 19 lat wraz z bratem Svantem Banér wstąpił do Pułku Ułanów. Wziął udział w oblężeniu Pskowa w 1617 roku w czasie wojny polsko-szwedzkiej. W 1620 roku został porucznikiem w Hofregiment, a w 1621 roku wziął udział w bitwie pod Ryga w randze pułkownika. W 1623 roku otrzymał stopień generała majora.

Służbę w szwedzkiej armii rozpoczął w 1615 roku od udziału w oblężeniu Pskowa. Tam właśnie udowodnił sobie, że jest wyjątkowo dzielnym młodym mężczyzną. Służył, wyróżniając się w wojnach z Rosją i Polską. W wieku 25 lat został pułkownikiem.

W 1625 roku został szambelanem dworu królewskiego i dowódcą garnizonu Rygi, utrzymując stanowisko aż do 1626 roku. Dzięki swoim zdolnościom jako organizatora i dowódcy oddziału szybko awansował w szeregach wojskowych. W 1626 roku został mianowany komendantem Gdańska. Ponadto został komisarzem w szwedzko-polskich negocjacji do zawieszenia broni, które trwało od 1627 do 1629 roku. W 1629 rok został dowódcą piechoty i generalnym gubernatorem Memel.

W 1630 roku król Szwecji Gustaw II Adolf wylądował na terenie dzisiejszych Niemiec. Jednym z najważniejszych podwładnych króla był Banér, służący w kampanii w północnych Niemczech. Na początku dowodził szwedzką kawalerią prawego skrzydła w I bitwie pod Breitenfeld w 1631 roku. Brał udział w zdobyciu Augsburga i Monachium, szczególnie wykazał się w bitwach nad rzeką Lech i pod Donauwörth. W czasie nieudanego ataku na obóz Wallensteina pod Alte Veste Banér został ranny i wkrótce potem, gdy Gustaw Adolf maszerował na Lützen, jego generał pozostał z częścią sił na zachodzie, gdzie szachował cesarskiego generała Johana von Aldringena. W 1634 roku Banér został mianowany feldmarszałkiem w miejsce feldmarszałka Gustawa Horna, który został schwytany podczas bitwy pod Nördlingen.

Jako nowy szwedzki feldmarszałek, Banér z 16.000 żołnierzy wkroczył do Czech, połączył się z armią saską i następnie ruszył na Pragę. Zwycięski marsz przerwała katastrofalna klęska Bernarda Weimarskiego w bitwie pod Nördlingen. Jego zadaniem było zajęcie i wyszkolenie nowej armii, ponieważ wojska były prawie w stanie dezintegracji, co podobno mu się udało, i wkrótce przywrócono porządek, a armia znów była gotowa do bitwy. Sasi w bitwie pod Wittstock.

30 maja 1635 roku protestanci niemieccy podpisali z cesarzem pokój w Pradze pod hasłem wypędzenia wszystkich obcych wojsk z Niemiec, co dodatkowo utrudniło sytuację wojsk szwedzkich. Jednak zwycięstwa odniesione przez połączone siły Banéra, Wrangla i Torstenssona pod Kyritz i Wittstock - 4 października 1636 roku, przywróciły przemożny wpływ Szwedów w centralnych Niemczech.

W następnym roku, w 1637 roku, oblegał Lipsk, ale po tym, jak Austria pod dowództwem Gallasa zmusiła go do ucieczki, z powodzeniem poprowadził odwrót armii do północnych Niemiec. To właśnie z tej okazji generałowie cesarscy mieli wypowiedzieć się, że teraz mają "Sztandary w torbie", co później skomentował słowami: "Zapomnieli zawiązać".

W 1637 roku Banér z powodu ogromnej przewagi liczebnej wojsk nieprzyjacielskich nie był w stanie stawić im czoła. Ratując z najwyższą trudnością garnizon oblężony w Torgau, wycofał się za Odrę na Pomorze Szwedzkie.

Czynne wystąpienie Francji zmieniło układ sił i Banér w latach 1637-1638 znowu najechał północne Niemcy, gdzie zadał klęskę wodzowi cesarskiego Matthiasowi Gallasowi. W 1639 roku ruszył na południe i pobił Austriaków i Sasów pod Chemnitz, a następnie ponownie najechał Czechy, skąd w 1640 roku został jednak wyparty przez wojska cesarskie dowodzone przez Octavia Piccolominiego i Melchiora von Hatzfeldta.

Banér ukoronował swoją udaną karierę wojskową zwycięstwami w bitwie pod Chemnitz i bitwie pod Melnitz w 1639 roku. "Okrutny podpalacz" podjął również niszczycielską kampanię w Czechach, w której jego armia w dużej mierze zniszczyła Czechy. Banér był znany ze swojego wielkiego apetytu na jedzenie, mocne towary i kobiety. Zaklął i wkrótce został uznany za złego, ale dzięki swoim dobrym zdolnościom przywódczym Banér został doceniony przez swoich podwładnych. Przez przeciwników był uważany za szczekającego głupka, archetyp dowódcy, w którym duch chodzenia i odwaga rekompensowały brak taktyki.

Zimę z 1640 na 1641 rok Banér spędził na zachodzie. Jego ostatnim osiągnięciem było połączenie swej armii z Francuzami nad Dunajem. Rozbijając obóz w środku zimy (rzadki przypadek w XVII wieku) połączył się z francuską armią hrabiego de Guébriant, po czym zaskoczył Ratyzbonę podczas posiedzenia sejmu. Tylko załamanie się lodu przeszkodziło we wzięciu tej miejscowości.

Później Banér wycofał się do Halberstadt. Tutaj, 10 maja 1641 zmarł, a przed śmiercią zdążył wyznaczyć na swego następcę Lennarta Torstenssona.

Banér należał do tych wodzów, których podwładni uwielbiali. Dzielił on ze swymi żołnierzami wszystkie trudy obozowego życia, interesował się ich sprawami, wyczuwał ich potrzeby. To powodowało, że gotowi byli z najwyższą gorliwością wykonać każdy jego rozkaz. Banér uważany był za jeszcze większy talent wojskowy niż sam Gustaw II Adolf. Otrzymał wiele kuszących ofert przejścia na służbę cesarską, jednakże nie uległ żadnej propozycji.

Jego temperament i brak zdolności dyplomatycznych powodowały, że często wchodził w konflikty z dowódcami alianckimi. Chory i niesiony na noszach zmarł na marskość wątroby 20 maja 1641 roku (10 maja według kalendarza juliańskiego) w wieku 44 lat w Halberstadt i został pochowany w Riddarholmskyrkan w Sztokholmie.

W 1636 roku poślubił Elisabeth Juliana von Erbach, która była wdową po Georg Ludwig zu Löwenstein-Scharfeneck (urodzony w Habitzheim, 29 stycznia 1587 roku, zmarł w Erfurt, 3 stycznia 1633 roku) - poślubiła go w Arolsen 2 marca 1620 roku. W 1640 roku poślubił Johanna Margaretha von Baden, która po śmierci Johana Gustavsona Banér poślubiła w 1648 roku Heinrich von Thurn (zmarł 19 sierpnia 1656 roku).

Ze związku z Katarinę Elisabeth von Pfuel miał:

Gustaf Adam Banér (urodzony w 1624 roku, zmarł w 1681 roku), po nim potomstwo,

Christina Barbro Banér (urodzona w 1627 roku, zmarła 5 lutego 1650 roku),

Catharina Banér (zmarła w 1650 roku),

Anna Banér,

N. Banér (urodzony i zmarł w 1631 roku).


Żródła:

Johan Banér w "Wikipedia"


Johan Banér w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Johan Banér w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Johan Banér "ARTICLE"

29-12-2021

18-03-2021