Johan Gustavsson Banér (Banér, Banner, Banier, Bannier) (urodzony w Djursholm, 23 czerwca 1596 roku, zmarł w Halberstadt, 10 maja 1641 roku) herb

Syn Gustava Axelssona Banér i Ehefrau Christiny Sture, córki Svantena Stensson Sture.

Generalny gubernator Prus Królewskich od 1629 roku do 1630 roku. Marszałek polny.

W listopadzie 1623 roku poślubił Katarinę Elisabeth von Pfuel (Pfuhl, Phull) til Viechel (urodzona w 1598 roku, zmarła 20 lutego 1636 roku), córkę Adam von Pfuel (Pfuhl, Phull) til Viechel, Jensfeld & Welsekendorff, Brandenburg. W Werbeskans, 25 lipca 1636 roku poślubił Elisabeth Juliana von Erbach (urodzona w Erbach, 22 stycznia 1600 roku, zmarła w Saalfeld, 29 maja 1640 roku), córkę Jerzego III von Erbach, hrabia Erbach, seniora von Breuberg. 16 września 1640 roku poślubił Johanna Margaretha Zähringen von Baden (urodzona 5 grudnia 1623 roku, zmarła 2 stycznia 1661 roku), córką Fryderyka V Zähringen, margrabiego Badenii-Durlach i Barbara von Württemberg, córki Fryderyka I, księcia Wirtembergii.

Brat Karla Gustavsson Banér, generalnego gubernatora Prus Królewskich.

Jego ojciec i wuj zostali oskarżeni o zdradę za poparcie udzielone królowi Zygmuntowi III i ścięci w 1600 roku. Pomimo że to ojciec Gustawa Adolfa kazał stracić ojca i wuja Banéra, już we wczesnych latach Banér został bliskim przyjacielem Gustawa Adolfa. Głównie z tego powodu król Szwecji zaraz po koronacji zwrócił skonfiskowane majątki rodzinie Banérów.

W wieku 19 lat wraz z bratem Svantem Banér wstąpił do Pułku Ułanów. Wziął udział w oblężeniu Pskowa w 1617 roku w czasie wojny polsko-szwedzkiej. W 1620 roku został porucznikiem w Hofregiment, a w 1621 roku wziął udział w bitwie pod Ryga w randze pułkownika. W 1623 roku otrzymał stopień generała majora.

Służbę w szwedzkiej armii rozpoczął w 1615 roku od udziału w oblężeniu Pskowa. Tam właśnie udowodnił sobie, że jest wyjątkowo dzielnym młodym mężczyzną. Służył, wyróżniając się w wojnach z Rosją i Polską. W wieku 25 lat został pułkownikiem.

W 1625 roku został dowódcą garnizonu Rygi i utrzymał stanowisko aż do 1626 roku. W 1626 roku został mianowany komendantem Gdańska. Ponadto został komisarzem w szwedzko-polskich negocjacji do zawieszenia broni, które trwało od 1627 do 1629 roku. W 1629 rok został dowódcą piechoty i generalnym gubernatorem Memel.

W 1630 roku król Szwecji Gustaw II Adolf wylądował na terenie dzisiejszych Niemiec. Jednym z najważniejszych podwładnych króla był Banér, służący w kampanii w północnych Niemczech. Na początku dowodził szwedzką kawalerią prawego skrzydła w I bitwie pod Breitenfeld w 1631 roku. Brał udział w zdobyciu Augsburga i Monachium, szczególnie wykazał się w bitwach nad rzeką Lech i pod Donauwörth. W czasie nieudanego ataku na obóz Wallensteina pod Alte Veste Banér został ranny i wkrótce potem, gdy Gustaw Adolf maszerował na Lützen, jego generał pozostał z częścią sił na zachodzie, gdzie szachował cesarskiego generała Johana von Aldringena. Dwa lata później, w 1634 roku, jako nowy szwedzki feldmarszałek, Banér z 16.000 żołnierzy wkroczył do Czech, połączył się z armią saską i następnie ruszył na Pragę. Zwycięski marsz przerwała katastrofalna klęska Bernarda Weimarskiego w bitwie pod Nördlingen.

30 maja 1635 roku protestanci niemieccy podpisali z cesarzem pokój w Pradze pod hasłem wypędzenia wszystkich obcych wojsk z Niemiec, co dodatkowo utrudniło sytuację wojsk szwedzkich. Jednak zwycięstwa odniesione przez połączone siły Banéra, Wrangla i Torstenssona pod Kyritz i Wittstock - 4 października 1636 roku, przywróciły przemożny wpływ Szwedów w centralnych Niemczech.

W 1637 roku Banér z powodu ogromnej przewagi liczebnej wojsk nieprzyjacielskich nie był w stanie stawić im czoła. Ratując z najwyższą trudnością garnizon oblężony w Torgau, wycofał się za Odrę na Pomorze Szwedzkie.

Czynne wystąpienie Francji zmieniło układ sił i Banér w latach 1637-1638 znowu najechał północne Niemcy, gdzie zadał klęskę wodzowi cesarskiego Matthiasowi Gallasowi. W 1639 roku ruszył na południe i pobił Austriaków i Sasów pod Chemnitz, a następnie ponownie najechał Czechy, skąd w 1640 roku został jednak wyparty przez wojska cesarskie dowodzone przez Octavia Piccolominiego i Melchiora von Hatzfeldta. Zimę z 1640 na 1641 rok Banér spędził na zachodzie. Jego ostatnim osiągnięciem było połączenie swej armii z Francuzami nad Dunajem. Rozbijając obóz w środku zimy (rzadki przypadek w XVII wieku) połączył się z francuską armią hrabiego de Guébriant, po czym zaskoczył Ratyzbonę podczas posiedzenia sejmu. Tylko załamanie się lodu przeszkodziło we wzięciu tej miejscowości.

Później Banér wycofał się do Halberstadt. Tutaj, 10 maja 1641 zmarł, a przed śmiercią zdążył wyznaczyć na swego następcę Lennarta Torstenssona.

Banér należał do tych wodzów, których podwładni uwielbiali. Dzielił on ze swymi żołnierzami wszystkie trudy obozowego życia, interesował się ich sprawami, wyczuwał ich potrzeby. To powodowało, że gotowi byli z najwyższą gorliwością wykonać każdy jego rozkaz. Banér uważany był za jeszcze większy talent wojskowy niż sam Gustaw II Adolf. Otrzymał wiele kuszących ofert przejścia na służbę cesarską, jednakże nie uległ żadnej propozycji.

W 1636 roku poślubił Elisabeth Juliana von Erbach, która była wdową po Georg Ludwig zu Löwenstein-Scharfeneck (urodzony w Habitzheim, 29 stycznia 1587 roku, zmarł w Erfurt, 3 stycznia 1633 roku) - poślubiła go w Arolsen 2 marca 1620 roku. W 1640 roku poślubił Johanna Margaretha von Baden, która po śmierci Johana Gustavsona Banér poślubiła w 1648 roku Heinrich von Thurn (zmarł 19 sierpnia 1656 roku).

Zmarł 20 maja 1641 roku (10 maja według kalendarza juliańskiego) w wieku 44 lat w Halberstadt.

Ze związku z Katarinę Elisabeth von Pfuel miał jedynego syna:

Gustaf Adam Banér (urodzony w 1624 roku, zmarł w 1681 roku), poślubił Catharina Lillie (zmarła około 1667 roku), córkę Axel Gustafsson Lillie, feldmarszałka i Christina Mörner; poślubił Maria Skytte (zmarła 10 maja 1703 roku), baronesse af Duderhof i Grönsöö, córkę Bengt Skytte, baron Duderhof, Ingermanland, Grönsöö & Marb, szamblena Krystyny Waza, królowej Szwecji, gubernatora Uppsala, marszałka polnego - pozostawił jedynie syna: Johan Adam Lillie (urodzony 3 sierpnia 1657 roku, zmarł w Kimstad, Östergötland, 28 stycznia 1698 roku).


Żródła:

Johan Banér w "Wikipedia"


Johan Banér w "Wikipedia" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk