Johann August Sack (urodzony w Kleve, 7 października 1764 roku, zmarł w Szczecinie, 28 czerwca 1831 roku) herb

Syn Carla Augusta Sacka, sędziego kryminalnego i Marii Gertrude Nothemann, córki Gerhard Nottemann i Charlotte Sophie Mecheld Hermssen.

Gubernator Landów od 20 marca 1813 roku do 1814 roku, cywilny komisarz rządu centralnego w Marchii Brandenburskiej od 6 grudnia 1808 roku do listopada 1810 roku, nadprezydent prowincji pomorskiej od 1816 roku do 1831 roku i prezydent regencji szczecińskiej od 1828 roku do 1831 roku, gubernator [Oberpräsident] Kurmark, Neumark i Pomorza (cywilny komisarz rządu centralnego) od 6 grudnia 1808 roku do listopada 1810 roku.

W Kleve, 5 stycznia 1799 roku poślubił Marianne Gertrude Johanne von Reimann (urodzona w 1776 roku, zmarła w 1851 roku).

Johann August Sack był synem sędziego kryminalnego Carla Augusta Sacka i Marii Gertrude Nothemann. Uczęszczał do gimnazjum w rodzinnym mieście oraz do Joachimsthalsches Gymnasium w Berlinie, następnie od 1782 roku studiował prawo w Halle i od 1784 roku w Getyndze.

Karierę urzędniczą rozpoczął jesienią 1785 roku jako auskultator przy regencji w Kleve. Od 1788 roku był sędzią i radcą górniczym w Wetter, w roku 1792 został przeniesiony w charakterze radcy prawnego do izby wojennej i dominialnej w Kleve, skąd rok później trafił - jako tajny nadradca finansowy - do Dyrekcji Generalnej w Berlinie. Po ucieczce monarchy do Prus Wschodnich w 1806 roku, Sack został cywilnym gubernatorem Berlina i szefem departamentu policji w ministerstwie spraw wewnętrznych, w 1808 roku objął administrację na terenach Pomorza i Nowej Marchii. Od 1809 roku był tajnym radcą państwowym, w 1813 roku król mianował go cywilnym gubernatorem ziem między Odrą i Łabą, w lutym 1814 roku został gubernatorem generalnego gubernatorstwa Dolnego Renu (w czerwcu 1814 roku - generalnego gubernatorstwa Dolnego i Środkowego Renu) w Akwizgranie. W listopadzie 1815 roku objął na krótko urząd nadprezydenta prowincji Jülich-Kleve-Berg, skąd w styczniu 1816 roku został przeniesiony do Szczecina. Tutaj przejął po baronie von Ingerslebenie stanowisko nadprezydenta prowincji pomorskiej, z którego ustąpił tuż przed śmiercią w 1831 roku. Od 1828 roku był też prezydentem regencji szczecińskiej. W 1821 roku został honorowym obywatelem Szczecina.

Rozkazem gabinetowym z 10 stycznia 1816 roku Johann August von Sack został mianowany naczelnym prezesem Pomorza, jednak jego administracji nie podlegała do niedawna szwedzka część prowincji. Zmieniło się to dopiero 23 października 1817 roku, wraz z utworzeniem regencji w Stralsundzie. Roczna pensja Sacka wynosiła 7000 talarów.

Jeszcze w 1816 roku zarządził odbudowę zniszczonych przedmieść Szczecina. Przystąpił też energicznie do realizacji reformy powiatów, rozpoczętej przez jego poprzednika. Z regencją stralsundzką nie było żadnych problemów. W regencjach szczecińskiej i koszalińskiej spotkał się z dużym oporem ze strony szlachty, która ze swoimi licznymi sprzeciwami i oskarżeniami kierowała się do króla, często przyznającego jej rację. Mimo tych trudności w pierwszej z wymienionych regencji reformę udało się przeprowadzić do 1818 roku. Nowo ustalony podział na powiaty przetrwał w zasadzie bez zmian do 1945 roku. Natomiast prace nad ustalaniem nowych granic powiatów regencji koszalińskiej miały potrwać jeszcze długo.

Jednym z najważniejszych zadań, które Sack postawił przed sobą, było stworzenie odpowiednich warunków dla rozwoju gospodarczego prowincji, która mocno ucierpiała w czasie okupacji napoleońskiej. Szczególnie mocno wspierał żeglugę, handel i przemysł. Z jego pomocą udało się zredukować dług miasta Szczecina z ponad 500.000 talarów w 1816 roku do około 230.000 talarów w 1822 roku. Już wkrótce po wstąpieniu na urząd zwrócił się do szczecińskiego kupiectwa o przygotowanie raportów, które pozwoliłyby mu zorientować się w położeniu gospodarczym miasta. Udało mu się uzyskać aprobatę króla dla powołania korporacji kupieckiej, której statut Fryderyk Wilhelm III zatwierdził swoim podpisem 15 listopada 1821 roku. Do największych przedsięwzięć, w które Sack zaangażował się osobiście, należała budowa portu w Świnoujściu w latach 1818-1823, pogłębienie koryta Odry, budowa drogi ze Szczecina do Gartz w latach 1822-1827, stanowiącej część traktu Berlin - Gdańsk, i od 1828 roku - jej sukcesywne przedłużanie w kierunku miast położonych na wschód od Szczecina. Uczynił też wiele dla powstrzymania odpływu sukienników do Kongresówki.

W 1823 roku Sack zakupił ogród, który wcześniej należał do Velthusena, z zamiarem hodowli królików i uprawiania warzyw. Chciał w ten sposób dać impuls dla zakładania ogrodów i sadów. W tym celu ufundował też specjalny medal "za zasługi w ogrodnictwie". Szczególnie dumny był ze szczecińskiego targu wełny, który powstał na Łasztowni z jego inicjatywy. Po raz pierwszy miał miejsce w czerwcu 1825 roku.

Zgodnie z ustawą z 1 lipca 1823 roku naczelnemu prezesowi doszedł nowy obowiązek. Jako królewski komisarz miał być reprezentantem administracji państwowej na odbywających się regularnie posiedzeniach landtagu prowincjonalnego i, za każdym razem za zgodą króla, wprowadzać w życie jego uchwały.

Dewiza Sacka brzmiała: "znajomość terenu jest duszą służby". Zachęcał do podejmowania badań historycznych, które miały wzmacniać poczucie tożsamości mieszkańców prowincji. Miało temu służyć powołanie w 1824 roku "Towarzystwa Pomorskiej Historii i Starożytności". W tym samym roku - 15 czerwca, zainicjował zorganizowane z dużym rozmachem uroczystości z okazji 700 rocznicy chrztu Pomorza.

W 1826 roku Sack musiał wziąć ze względów zdrowotnych dłuższy urlop. Od 1828 roku przerwy w sprawowaniu urzędu stawały się coraz częstsze. Według świadectwa radcy medycznego dr. Kölpina Sack był cukrzykiem. Zmarł 18 czerwca 1831 roku.

Johann August von Sack w Szczecinie mieszkał przy Kl. Domstr. 773. Od 1821 roku posiadał stopień doktora prawa, nadany mu przez uniwersytet w Halle, oraz honorowe obywatelstwo miasta Szczecina. Był odznaczony żelaznym krzyżem i Orderem Czerwonego Orła III klasy.

W 1799 roku poślubił w Kleve Marianne z domu von Reimann. Małżeństwo pozostało bezdzietne.


Żródła:

Johann August von Sack w "sedina.pl"


Johann August Sack w "pomeranica.pl"


Johann August Sack w "Wikipedia", tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Johann August Sack, Dr. jur. w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk

01-01-2021

31-12-2020