Piotr III (IV) "Ceremonialny" Guilhemid-Sunifred z Urgel (urodzony w Balaguer 5 września 1319 roku, zmarł w Barcelonie z 5 na 6 stycznia 1387 roku) herb

Najstarszy syn Alfonsa IV "Dobrego, Łagodnego" Guilhemid-Sunifred z Urgel, króla Aragonii i Teresy d'Entença, hrabiny Urgel, córki Gombalda, barona d'Entença.

Król Aragonii, Walencji, Sardynii, Korsyki i hrabia Barcelony i Urgel od 27 stycznia 1336 roku do 5/6 stycznia 1387 roku jako Piotr IV. Król Majorki od 1344 roku do 1387 roku, książę Aten od 1380 roku do 1387 roku jako Piotr I, książę Neopatrii od 1377 roku do 1387 roku jako Piotr I, I hrabia Ampurias od 1386 roku do 1387 roku jako Piotr I, król Sycylii jako Piotr III od 27 stycznia 1377 roku do 5/6 stycznia 1387 roku.

Tytulara: Z bożej łaski król Aragonii, Walencji, Majorki, Sycylii, Sardynii i Korsyki, hrabia Barcelony, książę Aten i Neupatrii.

6 stycznia 1337 roku (per procura), w Alagón 23 lipca 1338 roku (pro futuro) poślubił Marię Robertyng-Capet-d'Évreux (urodzona między 1329 a 1330 rokiem, zmarła w Walencji 29 kwietnia 1347 roku), córkę Filipa III Robertng-Capet-d'Évreux króla Nawarry, hrabiego Évreux i Joanny II Robertyng-Capet-Valois Francuskiej, córki Ludwika X Robertyng-Capet-Valois, króla Francji. W Santarem (per procura) 11 czerwca, w Barcelonie (pro futuro) 19 listopada 1347 roku poślubił Eleonorę Robertyng-Capet-Bourgogne Portugalską (urodzona w Coimbra 3 lutego 1328 roku, zmarła w Xeric 30 października 1348 roku), córkę Alfonsa IV Robertyng-Capet-Bourgogne króla Portugalii i Beatriz Alfonsina (Robertyng-Capet-Bourgogne-Mâcon) Kastylijskiej, córki Sancha IV Alfonsina (Robertyng-Capet-Bourgogne-Mâcon) króla Kastylii i Leonu. W Walencji 27 sierpnia 1349 roku poślubił Eleonorę z Urgel-Cerdagne (Cerdana) (urodzona w 1325 roku, zmarła w Lérida 20 kwietnia 1375 roku), córkę Piotra II z Urgel-Cerdagne (Cerdana) króla Sycylii i Elżbiety Karynckiej. W Barcelonie 11 października 1377 roku poślubił Sybillę de Fortia (urodzona na zamku de Fortia w 1352 roku, zmarła w Barcelonie 24 listopada 1406 roku), córkę Bernarda de Fortia, barona w Emporda i Francesci de Vilamarí y de Palau.

Objął rządy mając zaledwie 16 lat. Brał udział w ostatecznym pokonaniu berberyjskich Marynidów, którzy wspomagali muzułmanów z Grenady. Prowadził politykę ekspansji w rejonie Morza Śródziemnego i przywrócił jedność krajom Korony Aragonii. Zdołał też ukrócić anarchię możnych rodów Walencji i Aragonii i wzmocnić swą władzę. Na jego panowanie przypadła epidemia Czarnej Śmierci, która zdziesiątkowała ludność Europy. Był jednym z najdłużej panujących monarchów w historii Aragonii - rządził ponad 50 lat. Był również autorem kroniki.

Na początku swego panowania Piotr poparł króla Kastylii, Alfonsa XI w jego wojnie przeciw Maurom z Grenady. Największym sukcesem tej wojny było zwycięstwo połączonych sił aragońskich i kastylijskich nad rzeką Salado 30 października 1340 roku. Piotr IV wspierał Kastylijczyków aż do śmierci Alfonsa XI w 1350 roku. Nowy władca Kastylii, Piotr I Okrutny nie cieszył się zaufaniem możnych. Gdy skazał na śmierć wieloletnią kochankę swego ojca, Eleonorę de Guzman jej synowie zbuntowali się przeciwko władcy. Najstarszy z nich, Henryk Trastamara ogłosił się królem Kastylii (jako naturalny syn Alfonsa XI) i poprosił Piotra o wsparcie w 1356 roku. Piotr uznał to za doskonały pretekst do wojny i wsparł pretendenta. Wkrótce konflikt, nazwany Wojną dwóch Piotrów stał się częścią wojny stuletniej, gdy po stronie Kastylii stanęli Anglicy, a po stronie Aragonii i Henryka Trastamara - Francuzi. Wieloletni konflikt trwający w latach 1356-1375, wyczerpał obydwa państwa i ze względu na szerzącą się epidemię został zakończony traktatem w Almazán bez nabytków dla Aragonii, choć Henrykowi Trastamara udało się zasiąść na tronie Kastylii.

Piotr rozpoczął proces ponownego jednoczenia ziem Korony Aragońskiej, rozbitej pomiędzy członków rodziny królewskiej. Panem Balearów i Roussillon był wówczas kuzyn Piotra, król Majorki, Jakuba III. Objął on rządy po swoim stryju, Sancho I wbrew umowie tego ostatniego z dziadkiem Piotra, królem Aragonii - Jakubem II "Sprawiedliwym". Według tej umowy w przypadku braku prawego dziedzica królestwo miało wrócić do Aragonii. Jednak ani sam Jakub "Sprawiedliwy", ani ojciec Piotra nie zdecydowali się zrealizować swego prawa. Piotr IV był jednak zdeterminowany zająć Baleary, które były ówcześnie ważnym ośrodkiem handlu na Morzu Śródziemnym. Z poparciem papieża oskarżył Jakuba III o felonię i w 1342 roku zorganizował proces. Jakub, który nie był na procesie obecny, został uznany za winnego złamania przysięgi lennej i pozbawiony wszelkich posiadłości. Wykonując wyrok król Aragonii dokonał inwazji na wyspy i w bitwie pod Santa Ponca, pokonał Jakuba. Rok później wszystkie ziemie Jakuba III zostały włączone do Aragonii. Próby ich odbicia przy pomocy francuskiej i angielskiej się nie powiodły, a sam Jakub III zginął w 1349 roku podczas wyprawy odwetowej na Majorkę. Odtąd Baleary zostały na stałe złączone z Aragonią.

Przedstawiciele dynastii aragońskiej panowali także od roku 1282 na Sycylii. Piotr IV ożenił się z córką swego kuzyna, króla Sycylii, Piotra II - Eleonorą. Wydał także swą córkę z pierwszego małżeństwa, Konstancję za młodszego brata Eleonory, Fryderyka III. Po śmierci Fryderyka, który pozostawił po sobie tylko jedną córkę, Piotr IV ogłosił się w 1377 roku królem Sycylii (jego 3 żona była siostrą dwóch ostatnich królów Sycylii), a następnie przekazał wyspę swemu młodszemu synowi Marcinowi. Dziedziczka ostatniego króla Sycylii, Maria została uprowadzona by zapobiec planowanemu ślubowi z księciem Mediolanu Gianem Galeazzo Visconti. Przewieziona w 1384 roku do Aragonii, Maria poślubiła wnuka Piotra, syna Marcina Ludzkiego - Marcina "Młodszego".

Prowadził politykę ekspansji w rejonie Morza Śródziemnego. Obaliwszy Jakuba III z Majorki, przyłączył ponownie Baleary i Roussillon do Aragonii. Tłumił również powstanie na Sardynii. Od 1356 roku prowadził wojnę przeciwko Piotrowi I "Okrutnemu", władcy Kastylii. Wojnę tę, określaną nazwą Wojny Dwóch Piotrów, zakończył w 1375 roku traktat w Almazán, jednak ze względu na szerzącą się epidemię "czarnej śmierci" i trapiące obie strony klęski żywiołowe, pozostała ona nierozstrzygnięta. Był również autorem kroniki.

Objąwszy tron Piotr IV musiał liczyć się z pozycja możnych, którzy mieli ogromny wpływ na rządy dzięki przywilejom specjalnym - Unii Privilege. Pierwsze starcie ze szlachtą, miało miejsce gdy po narodzinach córki Konstancji, wyznaczonej na następczynią tronu. Natomiast szlachta wolała widzieć na tronie królewskim brata królewskiego, Jakuba, hrabiego Urgell.

Piotr III został zmuszony do potwierdzenia nastepstwa tronu na rzecz brata, na kortezach w Saragossi w roku 1347. Jednak wkrótce potem gwałtownie król wystąpił przeciw przywilejom możnych. Pokonany przez zbuntowanych baronów w Walencji, jednakże zdołał się uwolnić, zebrać armię i pokonać opozycjonistów w bitwie pod Epila 21 lipca 1348 roku. Po zwycięstwie król odwołał Unii Privilege, a na opornych baronów spadły surowe represje.


Żródła:

Piotr IV Aragoński w "Wikipedii"


Pedro IV tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk