Jerzy III Welf (Jerzy Wilhelm Fryderyk) (urodzony w Londynie 4 czerwca 1738 roku, zmarl w Windsorze, Berkshire 29 stycznia 1820 roku) herb

Syn Fryderyka Ludwika Welf Hanowerskiego, księcia Walii, najstarszego syna i dziedzica Jerzego II Welf Hanowerskiego, króla Wielkiej Brytanii i Irlandii, księcia Saksonii na Lauenburgu, księcia Brunszwika na Lüneburgu i Augusty Wettin, córki Fryderyka II Wettin, księcia von Sachsen-Gotha-Altenburg.

Książę Edynburga jako Jerzy Wilhelm Fryderyk od 31 marca do 20 kwietnia 1751 roku. Książę Walii, Kornowalii, de Rothesay jako Jerzy Wilhelm Fryderyk od 20 kwietnia 1751 roku do 25 października 1760 roku. Król Wielkiej Brytanii i Irlandii od 25 października 1760 roku do 1 stycznia 1801 roku, I król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii od 1 stycznia 1801 roku do 29 stycznia 1820 roku, książę-elektor Hanoweru od 25 października 1760 roku do 12 października 1814 roku, I król Hanoweru od 12 października 1814 roku do 29 stycznia 1820 roku. Król Anglo-Korsyki jako Jerzy I od 17 czerwca 1794 roku do 19 października 1796 roku. Książę Saksonii na Lauenburgu, książę Brunszwika na Lüneburgu i Wielki Skarbink Rzeszy od 25 października 1760 roku do 1806 roku.

Tytulara: Z Bożej łaski król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, Obrońca Wiary, król Hanoweru, książę brunszwicki na Lüneburgu, książę elektor i arcyskarbnik Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

8 września 1761 roku w Kaplicy Królewskiej w St. Jame's Palace poślubił Zofię Charlottę Nikloting (urodzona 19 maja 1744 roku, zmarła 17 listopada 1818 roku), córkę Karola Ludwika Fryderyka Nikloting, księcia von Mecklenburg-Strelitz-Mirow i Elżbiety Albertyny Wettin, córki Ernesta Fryderyka I Wettin, księcia saskiego na Hildburghausen.

Jerzy III był władcą o dużej inteligencji, chociaż nerwowym, co z czasem doprowadziło go do choroby. Za jego panowania nastąpił bunt kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej i powstały Stany Zjednoczone. Mówiono, że to właśnie utrata Ameryki tak źle podziałała na jego zdrowie psychiczne. Możliwe też, że był jedną z niewielu osób rozumiejących, co oznaczała utrata kolonii amerykańskich dla Wielkiej Brytanii.

Cieszył się wielką popularnością poddanych. Obdarzony świetną pamięcią, znał imiona wielu zwykłych ludzi: służby, rolników, farmerów. Nie był domatorem, lecz lubił jeździć na wieś, gdzie doglądał upraw i hodowli. Nadano mu z tego powodu przydomek "król-farmer", z którego był bardzo dumny. Znów w odróżnieniu od swych poprzedników, król często interesował się posiedzeniami Izby Gmin i ich przedmiotem. Wspomagał wiernych mu Bute'a, a potem Pitta wieloma ciepłymi słowami i radami. Potrafił przeforsować swą wolę w czasach, gdy myślano, że parlament może wszystko, a król nic. Zrobił wszystko, by zachować kolonie amerykańskie (przez szeregi armii brytyjskiej Charlesa Cornwallisa przewinęło się wtedy 160 tysięcy ludzi). Francja przeważyła jednak szalę na korzyść Jerzego Waszyngtona i powstańców. Odtąd król popierał mocniejsze zakorzenienie się wpływów brytyjskich w Indiach, by zrekompensować tym samym utratę kolonii w Ameryce Północnej.

Jerzy III panował przez niemal 60 lat - a zatem najdłużej w historii Wielkiej Brytanii po królowej Wiktorii i Elżbiecie II. Cień na jego sprawnym panowaniu położyła jedynie ciężka choroba.

Cierpiał na porfirię (charakterystycznym objawem tej choroby jest ciemnoczerwony mocz), która może mieć bardzo wyniszczający wpływ na organizm ludzki. W zaawansowanym stadium powoduje silne bóle brzucha, skurcze, a nawet drgawki podobne do epileptycznych. Choroba często nie jest prawidłowo diagnozowana i nawet w dzisiejszych czasach bywa mylnie rozpoznawana jako choroba psychiczna. Według najnowszych badań, chorobę tę spowodowała wieloletnia kumulacja w organizmie króla arszeniku, który był składnikiem ówcześnie stosowanych pudrów do peruk, kremów oraz popularnych lekarstw. Po 1811 roku, kiedy ataki choroby króla były coraz dłuższe i poważniejsze, władzę w państwie sprawował jego najstarszy syn - Jerzy, jako książę-regent.

Wydarzenia czasów Jerzego III barwnie opisał brytyjski pisarz Horace Walpole w swoich Pamiętnikach.

Urodził się w londyńskim Norfolk House, rezydencji swojego ojca, Fryderyka Ludwika, księcia Walii, najstarszego syna i dziedzica króla Jerzego II. Jego matką była Augusta, córka Fryderyka II, księcia von Sachsen-Gotha-Altenburg i Magdaleny Augusty Anhalt-Zerbst.

Jerzy urodził się przedwcześnie i został ochrzczony w dniu swoich urodzin przez biskupa Oksfordu Thomasa Seckera pod imionami Jerzy Wilhelm Fryderyk. Jego chrzest odbył się ponownie, tym razem publicznie, 4 lipca 1738 roku w Norfolk House. Jego rodzicami chrzestnymi byli król Szwecji Fryderyk I Heski (zastępował go lord Baltimore), książę Fryderyk III von Sachsen-Gotha-Altenburg (zastępował go książę Chandos) i królowa Prus Zofia Dorota Hanowerska (zastępowała ją lady Charlotte Edwin).

Relacje między księciem Fryderykiem a królem Jerzym II nie były najlepsze i książę został nawet usunięty z dworu królewskiego. Zmarł po długiej chorobie w 1751 roku. Jerzy odziedziczył jego tytuł księcia Edynburga. Wkrótce został mianowany przez dziadka księciem Walii. Matka Jerzego, księżna-wdowa Walii, wciąż jednak była w konflikcie ze starym królem i trzymała młodego następcę tronu z dala od dziadka. Wychowawcą młodego księcia został lord Bute. Wywierał on wielki wpływ na Jerzego, a wychowanek odwdzięczył mu się po objęciu tronu, kiedy mianował go premierem Wielkiej Brytanii.

Tron objął Jerzy po śmierci swojego dziadka 25 października 1760 roku. Po całej Europie rozjechali się jego wysłannicy, którzy mieli wybrać kandydatkę na żonę młodego króla. Ich wybór padł na córkę księcia meklemburskiego, Charlottę. Ślub odbył się 8 września 1761 roku. Następnie oboje zostali ukoronowani w Opactwie Westminsterskim.

Po królewskim dworze krążyły plotki, że król miał zamiar ożenić się z lady Sarą Lennox, młodszą córką księcia Richmond. Charlotta nie zrobiła na nim wielkiego wrażenia, kiedy poznał ją w dniu swojego ślubu. Wkrótce jednak nawiązał bliskie relacje z żoną i nigdy nie miał kochanki, w przeciwieństwie do swoich obydwu poprzedników i syna, którzy posiadali ich wiele. Jerzy i Charlotta tworzyli szczęśliwe małżeństwo, mieli razem 15 dzieci (9 synów i 6 córek). Więcej miała tylko królowa Anna Stuart (rządziła w latach 1702-1714), która miała 17 dzieci, jednak żadne z nich nie przeżyło dzieciństwa (z dzieci Jerzego tylko dwoje).

Jerzy miał wysokie mniemanie o władzy królewskiej i próbował odbudować w Anglii osłabioną pozycję monarchy. Nie chcąc pogodzić się z ograniczoną rolą polityczną odziedziczoną po dziadku, aktywnie działał na rzecz odbudowy prerogatyw królewskich. W związku z tym popadł w konflikt z wigami, którzy porównywali go do autokraty na miarę Karola I. Jerzy odziedziczył po ojcu niechęć do wigów, a zwłaszcza do wpływowego i aroganckiego ministra w gabinecie księcia Newcastle, Williama Pitta "Starszego". W rozprawie z wigowskim gabinetem Jerzy wykorzystał zniechęcenie społeczeństwa i części elit do toczącej się właśnie wojny siedmioletniej. Po objęciu tronu wprowadził do gabinetu lorda Bute'a, który zgromadził wokół siebie przeciwników Pitta. Kiedy w październiku 1761 roku Pitt zażądał wypowiedzenia wojny Hiszpanii, został przegłosowany w gabinecie i podał się do dymisji.

Rok później upadł gabinet Newcastle'a i Bute został nowym premierem. Ze szczytów władzy pozbył się on zwolenników poprzedniej ekipy (tzw. "rzeź pelhamowskich niewiniątek"). Jerzy, posługując się korupcją na szeroką skalę, dążył do utworzenia rządu złożonego ze swoich faworytów, nie licząc się przy tym z parlamentarną większością. Przeciwko praktykom królewskim zdecydowanie wystąpiła opozycja. Przeciwko Bute'owi wszczął kampanię radykalny dziennikarz John Wilkes. Sprawa zakończyła się aresztowaniem Wilkesa i skonfiskowaniem nakładu jego gazety, ale w 1763 roku Bute podał się do dymisji. Zdążył jednak zawrzeć pokój kończący wojnę siedmioletnią.

Przez kolejne 2 lata Jerzy musiał znosić na stanowisku premiera nielubianego przez siebie George'a Grenville'a. W międzyczasie zdążył pogodzić się z Pittem (teraz już lordem Chathamem) i próbował stworzyć gabinet pod jego kierownictwem. Nie udało się to jednak, ale kolejny nominat królewski, lord Rockingham, zdołał już utworzyć rząd. Król zdymisjonował więc Grenville'a. Rockingham próbował znaleźć kompromis między stronnictwem królewskim a starą gwardią spod znaku Pelhamów. Przeprowadził zmiany w gabinecie, które były jednak zdaniem wigów zbyt pobieżne, a zdaniem ludzi króla zbyt daleko idące. W efekcie gabinet Rockinghama upadł już w 1766 roku.

Premierem został wówczas lord Chatham, jednak chory na podagrę nie sprawował pełnej kontroli nad swoim gabinetem, w którym każdy z ministrów robił co chciał. W 1767 roku kolejny atak choroby skłonił premiera do przekazania większości obowiązków księciu Grafton, który w 1768 roku zastąpił go na stanowisku premiera. Rząd Graftona przetrwał dwa lata i upadł w 1770 roku w ogniu oskarżeń o korupcję. Stanowisko premiera objął wówczas lord North, który wprowadził stabilizację na angielskiej scenie politycznej. Okres jego rządów to czas buntu kolonii amerykańskich i niepokojów społecznych w Anglii lat 1779-1780. Rząd Northa upadł w 1782 roku.

Urząd premiera objął ponownie lord Rockingham, ale po kilku miesiącach zmarł podczas sprawowania urzędu. Na stanowisko premiera króla mianował wówczas lorda Shelburne'a, który jednak nie został zaakceptowany przez wpływowego wigowskiego polityka, Charlesa Jamesa Foksa. W 1783 roku Izba Gmin obaliła rząd Shelburne'a i zgodnie z życzeniem Foksa premierem został książę Portland, ale główną rolę w jego gabinecie grali Fox i lord North (stąd ten gabinet określa się mianem "koalicji Fox-North").

Jerzego III irytowała obecność w rządzie polityków, za którymi nie przepadał. Rząd Portlanda zbudował jednak trwałą większość w Izbie Gmin i obalenie go nie było prostym zadaniem. Pretekstu dostarczyła ustawa o Indiach, którą rząd Portlanda przeforsował w Izbie Gmin. Przed głosowaniem w Izbie Lordów król poinformował parów, że każdy, kto zagłosuje za ustawą będzie przezeń uważany za wroga. 17 grudnia 1783 roku. Izba odrzuciła projekt ustawy. Następnego dnia upadł gabinet Portlanda. Król powierzył stanowisko premiera Williamowi Pittowi "Młodszemu" i rozwiązał Parlament w marcu 1784 roku. Wybory dały Pittowi większość w Izbie Gmin.

Najważniejszym problemem brytyjskiej polityki zagranicznej na początku panowania króla Jerzego III była sprawa stosunków Wielkiej Brytanii z jej amerykańskimi koloniami. 13 kolonii dysponowało sporą niezależnością od Korony i czuło się skrępowane brytyjską polityką handlową. Londyn, obawiając się konkurencji ze strony dynamicznie rozwijających się kolonii, starał się ograniczyć rozwój przemysłu, wprowadzał wysokie cła i traktował kolonie jako rynek zbytu dla swoich towarów i bazę surowcową. Głównym czynnikiem spajającym kolonie z macierzą było zagrożenie interesów ze strony francuskiej kolonii w Kanadzie. Po jej upadku w wyniku wojny siedmioletniej zniknęła, jak napisał książę Bedford do Newcastle'a, ostatnia gwarancja wierności kolonii, choć zwycięstwo w tej wojnie dało Wielkiej Brytanii pozycję wiodącego mocarstwa globalnego opartego na dominacji morsko-kolonialnej.

Po zakończeniu wojny w 1763 roku wojska brytyjskie pozostały w Ameryce, a koszty ich utrzymania miały ponosić kolonie . W 1764 roku ustalono nowe cła i zakazano emisji banknotów w koloniach. W tym samym roku w Parlamencie rozpoczęto pracę nad ustawą o pobieraniu w koloniach opłat stemplowych. W 1765 roku uchwalono dwie ustawy: Akt o kwaterunku i Akt stemplowy. Amerykański Kongres w odpowiedzi, podkreślając lojalność wobec króla i Parlamentu, zażądał dla kolonistów takich samych praw, jakie mieli mieszkańcy metropolii. Opór kolonistów zmusił Parlament do wycofania Aktu stemplowego w 1766 roku.

Napięcie w koloniach narastało w związku z wprowadzeniem przez Brytyjczyków nowych ceł. W 1773 roku mieszkańcy Bostonu wyrzucili do morza ładunek brytyjskiej herbaty (tzw. herbatka bostońska). Rząd odpowiedział represjami. W kwietniu 1775 roku rozpoczęły się starcia zbrojne, które dały początek rewolucji amerykańskiej, która przekształciła się w wojnę o niepodległość USA. W Filadelfii zebrał się Kongres Kontynentalny, który 4 lipca 1776 roku uchwalił Deklarację Niepodległości. Deklarację otwierała lista zarzutów przeciwko królowi, rządowi i poddanym. O królu pisano, że grabił nasze morza, plądrował nasze wybrzeża, palił nasze miasta i niszczył życie naszych ludzi. Tego samego dnia król zapisał w swoim pamiętniku: Nic ciekawego się dziś nie wydarzyło.

Król był zszokowany, kiedy poznał opinię kolonistów. Bezwzględnie popierał brytyjskie zaangażowanie w tę wojnę, nawet kiedy zaczęli sprzeciwiać mu się członkowie gabinetu (lord Gower i lord Weymouth podali się z tego powodu do dymisji). Wojna nie przebiegała również po myśli Brytyjczyków. Wprawdzie w 1776 roku zdobyli Nowy Jork, ale planowana na 1777 roku ofensywa na Filadelfię prowadzona od strony Kanady i Nowego Jorku zakończyła się ciężką klęską generała Johna Burgoyne'a pod Saratogą. W 1778 roku do wojny po stronie Amerykanów przystąpiła Francja. Lord North stwierdził, że nie poradzi sobie na stanowisku i zaproponował królowi przekazanie władzy Chathamowi. Jerzy nie chciał jednak o tym słyszeć, skłonny był dać Chathamowi jedynie stanowisko ministra. Na to jednak nie zgodził się hrabia, który zresztą zmarł jeszcze w tym samym roku. W 1779 roku wojnę Wielkiej Brytanii wypowiedziała również Hiszpania.

Po pewnym czasie król zrezygnował z posyłania do Ameryki kolejnych armii. Nie chciał jednak słyszeć o uznaniu niepodległości kolonii, gotowy był z nimi walczyć do ich ostatecznego pokonania. Planował utrzymywać liczne garnizony w Nowym Jorku, Rhode Island i Kanadzie, inne siły miały zaatakować Florydę i kolonie Francji i Hiszpanii. Król chciał zniszczyć handel morski kolonii, chciał to osiągnąć poprzez zdobywanie i niszczenie miast na wybrzeżu oraz sojusz z Indianami, którzy mieli atakować cywilów na zapleczu frontu. Nie zważał przy tym na ostrzeżenia o francusko-hiszpańskich planach inwazji na Wielką Brytanię i zdobycia Londynu.

W 1781 roku przyszły do Wielkiej Brytanii wieści o kapitulacji generała Cornwallisa pod Yorktown. To ostatecznie zniechęciło Brytyjczyków do wojny. Gabinet Northa upadł w 1782 roku, a lord Shelburne rozpoczął rokowania pokojowe, które zakończyły się podpisaniem traktatu w Paryżu w 1783 roku, w którym Wielka Brytania uznawała niepodległość 13 kolonii.

Mianowanie Williama Pitta Młodszego na stanowisko premiera było wielkim sukcesem króla Jerzego. Miał on nadzieję, że młody (zaledwie 24-letni) i niezwiązany żadnymi układami premier będzie wiernym wykonawcą jego poleceń. Jerzy robił wszystko, żeby zapewnić rządowi Pitta zaplecze w Parlamencie. Wybory do Izby Gmin przebiegły po jego myśli. Żeby zapewnić Pittowi większość w Izbie Lordów, mianował nowych parów w niespotykanej dotąd liczbie. Król cieszył się również wówczas popularnością w społeczeństwie, które wspierało popierane przez monarchę wyprawy na Ocean Spokojny. Wspomagał też Royal Academy ze swojej prywatnej szkatuły. Brytyjczycy szanowali go za wierność i przywiązanie do żony, co odróżniało go od jego poprzedników z dynastii hanowerskiej.

Na przeszkodzie planom Jerzego stanął jego pogarszający się stan zdrowia. Cierpiał na zaburzenia psychiczne, obecnie uważa się, że cierpiał na porfirię (wg badań z 2004 roku jej przyczyną mógł być arszenik, obecny w perukach i kremach). Pierwsze objawy choroby pojawiły się już w 1765 roku, ale jej nasilenie przypadło na lato 1788 roku. Z powodu choroby króla przesunięto rozpoczęcie obrad Parlamentu z 25 września na 20 listopada. Przez ten czas stan zdrowia króla się pogorszył, podjął on nawet próbę samobójczą. Było jasne, że król nie da rady wystąpić z mową tronową przez Parlamentem, co było uświęconym tradycją początkiem nowej sesji Parlamentu. W listopadzie 1788 roku. Parlament zignorował tradycję i rozpoczął dyskusję nad wprowadzeniem regencji.

Podczas choroby króla na czoło wysunęli się dwaj ambitni politycy - przewodniczący lewego skrzydła wigów Charles James Fox i umiarkowany torys, premier William Pitt "Młodszy", który od początku swoich rządów, mimo wyrazów szacunku wobec dworu królewskiego, konsekwentnie realizował politykę ograniczania wpływów Korony na bieg spraw politycznych Wielkiej Brytanii. Pomagała mu w tym pogłębiająca się choroba króla. Fox i Pitt starli się teraz w sporze o regencję. Obydwaj politycy zgadzali się, że regentem podczas choroby króla winien być jego najstarszy syn, Jerzy, książę Walii. Spór dotyczył zakresu władzy regenta. Fox chciał, aby regent mógł używać w pełnym zakresie wszystkich prerogatyw Korony, natomiast Pitt dążył do tego, aby regent był podporządkowany Parlamentowi.

Działania wszczęte przez Parlament niosły ze sobą niebezpieczeństwo uznania ich za nieważne, gdyż Parlament nie został tradycyjnie otwarty przez monarchę. Pitt zaproponował prowadzenie obrad przy przyjęciu fikcji prawnej. Przyjętą tradycją było delegowanie przez króla części swoich uprawnień na Lordów Komisarzy, którzy zostawali zatwierdzeni przy użyciu Wielkiej Pieczęci. Jej opiekun, Lord Kanclerz, nie mógł jednak jej użyć bez zgody monarchy. Pitt się tym nie przejął i Lordowie Komisarze zostali powołani. Młodszy syn króla Jerzego, Fryderyk August Hanowerski, książę Yorku, określił działania premiera jako "niekonstytucyjne i nielegalne". Lordowie Komisarze zostali powołani i otworzyli sesję Parlamentu. W lutym 1789 roku powstała Regency Bill która powierzała władzę regencyjną księciu Walii. Przeszła ona przez Izbę Gmin, ale przed głosowaniem w Izbie Lordów król Jerzy powrócił do zdrowia dzięki opiece dr. Francisa Willisa. Jerzy uznał działania Lordów Komisarzy za ważne, ale przejął pełną kontrolę nad rządem. Ustawa o regencji została odłożona na półkę.

Po powrocie Jerzego do zdrowia jego popularność w społeczeństwie wzrosła. Sprzyjała temu rewolucja francuska i obalenie monarchii we Francji. Król Jerzy jawił się swoim poddanym jako ostoja brytyjskiego porządku i tradycji. Kiedy w 1793 roku rewolucyjna Francja wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii, król zezwolił Pittowi na podniesienie podatków, zaciąg do armii i zawieszenie na czas wojny Habeas Corpus Act.

Pitt był zdeterminowany by pokonać Francję. Wielka Brytania wchodziła w skład wszystkich antyfrancuskich koalicji. Pierwsza (w skład której wchodziły ponadto Austria, Prusy i Hiszpania) została pokonana w 1798 roku, drugą (w składzie z Rosją, Austrią i Turcją) spotkał ten sam los w 1800 roku. Wielka Brytania odnosiła sukcesy głównie na morzach (admirał Horatio Nelson pokonał flotę francuskiego generała Napoleona Bonaparte, od 1799 roku. Pierwszego Konsula Republiki, a od 1804 roku cesarza Francuzów, w 1798 roku pod Abukirem), nie angażując się w działania lądowe. 15 maja 1800 roku doszło do nieudanej próby zamachu na Jerzego III, jednak nie z powodów politycznych, a religijnych. Zamachowcem był James Hadfield, a próbę zamachu podjął w Theatre Royal przy Drury Lane podczas grania hymnu narodowego.

Po 1800 roku polityka brytyjska koncentrowała się na Irlandii. Po stłumieniu powstania na wyspie w 1798 roku ze strony brytyjskiej pojawiły się dążenia do zacieśnienia unii brytyjsko-irlandzkiej. Ich efektem był Akt Unii z 1800 roku, który z dniem 1 stycznia 1801 roku powoływał do życia Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii. Z tej okazji Jerzy III porzucił pretensje swoich poprzedników do tronu Francji. Niektórzy historycy uważali, że miało to miejsce w 1783 roku (traktat paryski) lub w 1802 roku (traktat w Amiens). Przy okazji unii sugerowano Jerzemu przyjęcie tytułu "cesarza brytyjskich i hanowerskich dominiów". Król jednak odmówił.

W tym czasie nastąpiło załamanie się pozycji Pitta. Premier zaangażował się w usunięcie dyskryminacji katolików w życiu publicznym kraju. Jerzy III uznał, że emancypacja katolików jest złamaniem jego przysięgi koronacyjnej, w której zobowiązywał się chronić i wspierać protestantyzm. Król ogłosił: "Gdzie jest na ziemi potęga, która zwolni mnie choćby z jednego zdania mojej przysięgi, zwłaszcza tej, która zobowiązuje mnie by chronić religię protestancką reformowaną?... Nie, nie, prędzej będę tułał się za chlebem od domu do domu po całej Europie, niż zgodzę się na coś takiego. Mogę oddać koronę i zrezygnować z władzy. Mogę opuścić swój pałac i zamieszkać w lepiance. Mogę złożyć głowę na pniu i stracić życie, ale nie mogę złamać swojej przysięgi". Wypowiedź ta zjednała Jerzemu poparcie protestanckich Anglików.

Stanąwszy twarzą w twarz z opozycją wobec swojej polityki religijnej, Pitt zagroził dymisją. W tym samym czasie król doznał kolejnego ataku niemocy, ale wkrótce z niego wyszedł. 14 marca 1801 roku Pitt został zdymisjonowany ze stanowiska, jego miejsce zajął spiker Izby Gmin, Henry Addington. Ponieważ nowy premier był przyjacielem byłego, Pitt został jego prywatnym doradcą. Rządy Addingtona nie wprowadziły zmian w Wielkiej Brytanii, nie podjęto żadnych reform. Brytyjczycy byli im przeciwni, mając przed oczami doświadczenia francuskie. Opinia publiczna domagała się natomiast zdecydowanych akcji zbrojnych przeciwko Francuzom. Tu jednak spotkał ją zawód. W październiku 1801 roku rząd Addingtona zawarł pokój z Francją, potwierdzony rok później traktatem w Amiens.

Jerzy nie uznawał pokoju z Francją za rzecz trwałą, raczej jako swego rodzaju „eksperyment". W 1803 roku Wielka Brytania i Francja ponownie znalazły się w stanie wojny. W 1804 roku król doznał kolejnego ataku choroby. Gdy tylko powrócił do zdrowia, stwierdził, że gabinet Addintona nie cieszy się społecznym poparciem. Opinia publiczna domagała się powrotu Williama Pitta "Młodszego", zaprzysięgłego wroga Bonapartego. Pitt został w 1804 roku premierem i powołał do rządu Charlesa Jamesa Foksa, który nie cieszył się sympatią króla, gdyż nakłaniał księcia Walii do ekstrawaganckiego i rozrzutnego trybu życia. Opinię króla podzielał lord Grenville, który odmówił wejścia do gabinetu. Pitt skoncentrował się na stworzeniu nowej antyfrancuskiej koalicji z udziałem Austrii, Rosji i Szwecji. Lord Nelson odniósł wielkie zwycięstwo w bitwie morskiej pod Trafalgarem, ale na lądzie górą był Napoleon, który rozgromił armię rosyjsko-austriacką pod Austerlitz. Trzecia koalicja zakończyła się tak jak poprzednie.

Wydarzenia w Europie przyczyniły się do pogorszenia się stanu zdrowia premiera. Pitt zmarł w 1806 roku i ponownie pojawiło się pytanie, kto zajmie stanowisko premiera. Otrzymał je ostatecznie lord Grenville, ale nielubiany przez króla Fox pozostał w gabinecie. Zmarł on wprawdzie niedługo później, ale król był już w ostrym konflikcie z gabinetem. Premier zaproponował, aby zezwolić katolikom na służbę w armii. Sprzeciw króla doprowadził do wycofania się gabinetu z tego pomysłu, ale ministrowie zastrzegli, że mogą wrócić do niego w przyszłości. W 1807 roku zostali oni zdymisjonowani, a nowym premierem został już po raz drugi książę Portland. Ponownie jak za pierwszym razem był tylko figurantem, a realną władzę sprawował Kanclerz Skarbu Spencer Perceval. Parlament został rozwiązany, nowe wybory dały gabinetowi Portlanda większość w Izbie Gmin. Od tamtej pory król Jerzy nie odgrywał już żadnej roli na brytyjskiej scenie politycznej. Nominacja Portlanda była jego ostatnim działaniem.

Ustawą z 25 marca 1807 roku Parlament zniósł handel ludźmi w koloniach brytyjskich od 1 maja tegoż roku. Używane do tych celów statki ulegały konfiskacie wraz z żywym towarem, dodatkowo winny złamania zakazu powinien zapłacić grzywnę w wysokości 100 funtów za każdego niewolnika. Uwolnieni mieli być zwerbowani do armii lub floty albo oddawani do przyuczenia rzemiosła na czas nie przekraczający czternastu lat u osob godnych zaufania.

W 1810 roku stan zdrowia króla gwałtownie się pogorszył. Prawdopodobnie było to związane ze śmiercią jego ukochanej najmłodszej córki, Amelii. W 1811 roku król popadł w obłęd i nie nadawał się do rządzenia. Umieszczono go w odosobnieniu w zamku Windsor, gdzie przebywał aż do śmierci. Czasami przemawiał kilka godzin bez przerwy, twierdząc, że rozmawia z aniołami. Pewnego dnia, podczas przejażdżki po zamkowym parku, król nagle wstał, uniósł ręce do nieba i krzyknął "Stój!", po czym podszedł do pobliskiego dębu i uścisnął mu gałąź, tak jakby witał się z kimś znajomym. Rozmawiał z drzewem przez dłuższą chwilę, gdy jego służący zapytał, czy się dobrze czuje. "Oczywiście!" - odpowiedział król - "A teraz mi nie przeszkadzaj. Rozmawiam przecież z królem Prus!". Aby przeciwdziałać chorobie, doktorzy często robili mu lewatywę i upuszczali krew. Zalecali też kąpiele w morzu. Uryna króla miała niebieskawy odcień.

W 1811 roku Parlament przeforsował Akt o regencji, który został podpisany przez Lordów Komisarzy, według procedury przyjętej w 1788 roku. Najstarszy syn króla, Jerzy, książę Walii, został księciem-regentem i pozostał nim przez resztę życia ojca.

Spencer Perceval (premier od 1809 roku) został zamordowany w 1812 roku (jedyny brytyjski premier, którego spotkał taki los). Zastąpił go Robert Jenkinson, II hrabia Liverpool. Za jego urzędowania Wielka Brytania zwycięsko zakończyła wojny napoleońskie. Kongres wiedeński przyłączył do Hanoweru nowe ziemie i podniósł elektorat do rangi królestwa.

Tymczasem stan zdrowia króla coraz bardziej się pogarszał. Cierpiał na demencję starczą i stał się całkowicie ślepy i głuchy. Nie był w stanie zrozumieć albo wiedząc lub, że został uznany królem Hanowerze w 1814 roku. W okresie świąt Bożego Narodzenia 1819 roku król popadł w jeszcze głębszy obłęd i mówił bez sensu przez 58 godzin. Następnie zapadł w śpiączkę. 29 stycznia 1820 roku zmarł na zamku Windsor o 20:38, ślepy, głuchy i unieruchomiony (nogi odmówiły mu posłuszeństwa). Żył 81 lat i 239 dni, rządził przez 59 lat i 96 dni.

Jego pogrzeb odbył się 16 lutego w kaplicy św. Jerzego w Windsorze. Zmarł sześć dni po swoim czwartym synu, księciu Kentu, ojcu królowej Wiktorii. Tron objął jego najstarszy syn, książę-regent i książę Walii jako Jerzy IV.


Żródła:

Jerzy III Hanowerski w "WikipediA"