Géza II (I) Arpad (urodzony w Polsce, w 1044 lub 1045 roku, zmarł w Vác, 25 kwietnia 1077 roku) herb

Najstarszy syn Béli I Arpada, króla Węgier i nieznanego imienia (Ryksy, Adelajdy?) Piastówny, córki Mieszka II "Gnuśnego" Piasta, króla polskiego.

Książę Królestwa Węgier od 20 stycznia 1064 roku do 28 października 1074 roku, król Węgier od 28 października 1074 roku do 25 kwietnia 1077 roku.

Około 1062 roku poślubił Sophie von Looz (urodzona w Around, około 1050 roku, zmarła około 1065 roku), córkę Emmona III, hrabiego von Looz i Suanehilde, córki Thierry III, hrabiego de Frise-Occidentale i d'Othelandis de Nordmarck. Między 1065 a 1075 roku poślubił Synadena Synadenos Grecką (urodzona w 1058 roku , zmarła między 12 maja a 20 grudnia 1082 roku), córkę Théodore Synadenos i nieznanej z imienia, córki Nikophorusa III, cesarza niecejskiego.

Urodził się w Polsce, gdzie wówczas przebywał jego wygnany ojciec. Na Węgry przyjechał wraz z Bélą w 1048 lub 1050 roku. Uczestniczył w wyprawie ojca przeciwko Andrzejowi I w 1060 roku. Po objęciu tronu przez Salomona w 1063 roku, który odmówił wydzielenia mu należącej wcześniej do ojca dzielnicy (Tercia pars Regni), wyjechał ponownie na dwór polski.

Bolesław nie mógł pogodzić się z rozstrzygnięciami na Węgrzech i natychmiast podjął przygotowania do kontruderzenia. Jeszcze w ostatnich tygodniach 1063 roku. Gejza na czele wojsk polskich wkroczył do ojczyzny i szybko jednając sobie możnych węgierskich, uzyskał przewagę nad Salomonem. Za pośrednictwem biskupa Raaby - Dezyderiusza - doszło w styczniu 1064 roku do zawarcia kompromisowego pokoju, na mocy którego Salomon zwrócił Gejzie dawną dzielnicę jego ojca, natomiast książę uznał jego prawa do korony węgierskiej i władzę zwierzchnią. Układ raabski nie zadowalał całkowicie żadnej ze stron. Był tylko tymczasowym kompromisem, o tyle jednak korzystnym dla Polski, że w praktyce neutralizował zagrożonego stale przez Gejzę Salomona jako potencjalnego sojusznika cesarstwa. Natomiast przyszłość Gejzy w znacznej mierze zależna była od poparcia Bolesława.

Czas miał pokazać, czy będzie można w sprawie węgierskiej uczynić dalszy krok na drodze do odbudowy poprzedniego przymierza. Wspomagany przez wojska Bolesława II "Szczodrego" w grudniu 1063 roku pojawił się na Węgrzech i wymógł na Salomonie zawarcie ugody z 20 stycznia 1064 roku w Györ - na jej mocy w zamian za uznanie praw kuzyna do tronu i jego zwierzchności otrzymywał Tercia pars Regni.

W 1068 roku Gejza walczył z hordami koczowników i Bizantyjczyków. W bojach u jego boku stali Salomon i Władysław I. W tym też czasie wspólnie z Salomonem I uczestniczył w walkach przeciwko ludom koczowniczym, wspierał Bana Zwonimira, uczestniczył w wielkiej wyprawie przeciwko Pieczyngom i Bizancjum w latach 1071-1072.

Niezadowolony z powstałego stanu rzeczy, przy pomocy młodszego brata Władysława niebawem wzniecił bunt. W wyniku którego Gejza I wraz z braćmi zbiegł do Polski. 14 marca 1074 roku pod Mogyoród wojska Gézy pokonały armię królewską, zmuszając Salomona do ucieczki z kraju. W sierpniu 1075 roku odparł atak wojsk cesarza Henryka IV, usiłującego przywrócić panowanie Salomona I, który uznał zwierzchność lenną cesarstwa. Henryk IV, pod wpływem daleko idących obietnic i zobowiązań ze strony Salomona, w połowie sierpnia 1074 r. ruszył wraz z nim na wyprawę przeciw Gejzie. Była to prawdziwie głodowa wojna dla Niemców, którym Gejza, nie wydając otwartej bitwy, usuwał z drogi żywność dla ludzi i furaż dla koni. W beznadziejnej sytuacji Henryk zdecydował się na niesławny odwrót, zajmując w drodze powrotnej nadgraniczne tereny i grody węgierskie. Należały one wprawdzie do obszarów obiecanych mu przez Salomona, ale wobec niedopełnienia warunku przywrócenia mu tronu, obsadzenie ich było zwykłym bezprawiem nawet w stosunku do nieszczęsnego wasala.

Wobec odmowy uznania jego tytułu królewskiego przez papieża Grzegorza VII zawarł sojusz z Bizancjum i koronował się za przyzwoleniem cesarza Michała VII Parapinakesa w 1075 roku.

Wobec braku insygniów (wywiezionych przez zbiegłego króla), koronacja Gézy I odbyła się dopiero w roku 1075 w bazylice w Székesfehérvár diademem otrzymanym od cesarza bizantyjskiego Michała VII (ów diadem stał się podstawą korony św. Stefana - głównego insygnium Królestwa Węgier).

Ustanowił sobotnie targi w każdym spośród 50 komitatów kraju, wydał rozporządzenie regulujące ceny licznych produktów. Próby zawarcia porozumienia z przebywającym w Bratysławie Salomonem I przerwała nagła śmierć Gejzy I.

Zmarł po krótkiej chorobie 25 kwietnia 1077 roku i spoczął w ufundowanym przez siebie kościele NMP w Waczu (Vác, niemiecki Waitzen).

Jego następcą został młodszy brat Władysław I.


Żródła:

"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)"


"POCZET KRÓLÓW WĘGIER" - autor: Karczewski Przemysław


GEJZA I w "Władcy Węgier"