Gézá III (II) Arpad (urodzony w Tolna, w 1130 roku, zmarł w Székesfehérvár, 31 maja 1162 roku) herb

Syn Béli II "Ślepego" Arpada, króla Węgier, Dalmacji, Chorwacji i Bośnii i Heleny Vukanović-Urośević Serbskiej, królowej de facto Węgier, królowej-regentki Węgier, córkę Urośa I "Wielkiego" Vukanović-Urośević, wielkiego żupana Serbii.

Król Węgier i Chorwacji od 13 lutego 1141 roku do 31 maja 1162 roku

W 1146 roku poślubił Eufrozynę Rurykowiczównę (urodzona w Kijowie, w 1130 roku, zmarła w Jerozolimie, w 1193 roku), córkę Mścisława II Fiodora "Wielkiego" Rurykowicza, księcia nowgorodzkiego, księcia perejasławskiego, wielkiego księcia kijowskiego i Liubawy Zawidowicz, córki Dmitria Zawidowicza, posadnika Wielkiego Nowogrodu.

Brat Władysława II i Stefana IV, ojciec Stefana III i Beli III.

Po śmierci ojca w lutym 1141 roku wstąpił na węgierski tron. Został koronowany 16 lutego 1141 roku w bazylice Panny Marii w Székesfehérvár (Białogrodzie Stołecznym). Do osiągnięcia pełnoletniości w 1146 roku pozostawał on pod regencją matki oraz jej brata Belosza. W 1144 roku Gejza II wspierał zbrojnie Włodzimierza halickiego, który wystąpił przeciwko Wsiewołodowi II.

Po objęciu samodzielnych rządów w 1145 roku wspierał swego szwagra Izasława II Mścisławowicza w walce o zdobycie i utrzymanie księstwa kijowskiego. W 1146 roku Borys Kolomanowic (nieuznany przez ojca syn Kolomana I "Uczonego") zdobył dla swych pretensji poparcie Konrada III i Władysława II, co doprowadziło do bawarskoaustriackiej wyprawy zbrojnej dowodzonej przez księcia Henryka "Jasomirgotta", zakończonej klęską wojsk niemieckich nad Litawą w 1146 roku, wkrótce Węgry zostały zagrożone ekspansjonistycznym sojuszem obu cesarzy (rzymskoniemieckiego i bizantyjskiego), wspartych przez Wenecję.

Korzystając z przemarszu wojsk krzyżowych na II krucjatę w 1147 roku, Gejza III pozyskał sojusznika w osobie Ludwika VII. Wkrótce do sojuszu dołączyli Roger II i serbski żupan Urosz II, ze swej strony Węgrzy udzielili poparcia księciu Welfowi VI, liderowi antystaufijskiej opozycji niemieckiej. W 1150 roku Gejza II objął komendę nad oddziałami posiłkującymi Izasława II Mścisławowicza w walce z księciem halickim Władymirko, jednocześnie część wojsk węgierskich bez powodzenia wspierała antybizantyjskie powstanie Urosza III w Raszce. W tym też okresie najechał na Sanok i zdobył go.

Korzystając z ogołocenia kraju z wojsk, armia bizantyjska najechała Węgry, niemal bez walki zajmując południowo-wschodniej część kraju i zajęły serbski Srem. Po pokonaniu Władymirki pod Przemyślem przez wojska rusko-węgierskie w 1152 roku Gejza II zaatakował Bizancjum, odbierając w ciągu 3 kampanii w latach 1153-1155, utracone ziemie (częściowo korzystając z pomocy bośniackiej). W ostatnich walkach poległ Borys Kolomanowic. Pokój z Manuelem I Komnenem w 1155 roku przywracał granice sprzed ataku bizantyjskiego. Jednocześnie doszło do polepszenia stosunków z Czechami i nowym cesarzem Fryderykiem I "Barbarossą" w 1157 roku oddział 500 wojów węgierskich uczestniczył w obleganiu przez Fryderyka I "Barbarossę" Mediolanu), stosunki z cesarstwem pogorszyły się jednak, gdy Węgry stanęły po stronie przeciwnego mu papieża Aleksandra III w 1160 roku. Podczas montowania antycesarskiej koalicji Gejza II zmarł.

Zmarł 3 lub 31 maja 1162 roku i został pochowany w bazylice Panny Marii w Székesfehérvár (Białogrodzie Stołecznym).

Popierał kościół, zreorganizował i rozbudował komitaty, dążył do ustabilizowania waluty. Na wschodnich ziemiach kraju osiedlał Flamandów, Walonów i Niemców.


Żródła:

"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)"


"POCZET KRÓLÓW WĘGIER" - autor: Karczewski Przemysław


GEJZA II w "Władcy Węgier"