Jan II Zygmunt Zápolya (Szapolyai) (urodzony w Budzie, 7 lipca 1540 roku, zmarł w Gyulafehérvár [obecnie Alba Iulia] 14 marca 1571 roku) herb

Syn Jana I Zápolyi (Szapolyai), wojewody siedmiogrodzkiego, antykróla Węgier i Izabeli Jagiellonki, królową-regentke Węgier, nominalną księżną na Ziębicach i Ząbkowicach, pani Opola, królowej w części wschodniej Węgier (de facto), córki Zygmunta I "Starego" Jagiellona, króla Polski i wielkiego księcia Litwy.

I książę Siedmiogrodu od 16 sierpnia 1570 roku do 14 marca 1571 roku, antykról Węgier od 22 lipca 1540 roku do 16 sierpnia 1570 roku, książę bytomski od 1551 roku do 1556 roku.

Już w 1540 na zgromadzeniu narodowym w Rákos wybrano go jako jeszcze niemowlę na następcę tronu jako Jana II, ale nie koronowano. Jego władza obejmowała wschodnie rejony kraju. 25 maja 1541 roku, prawdopodobnie na skutek wstawiennictwa Roksolany, żony sułtana tureckiego Sulejmana I "Wspaniałego", który przekazał Siedmiogród Janowi Zygmuntowi - swemu "przybranemu synowi". W jego imieniu do 1551 roku władzę w Siedmiogrodzie sprawował brat Jerzy Martinuzzi, biskup Wielkiego Waradynu (obecnie Oradea), a następnie przeszła ona w ręce Izabelli, która sprawowała władzę aż do swojej śmierci w 1559 roku.

Jan II Zygmunt był wykształconym człowiekiem, mówił ośmioma językami; był miłośnikiem książek. Był również filantropem i finansował pobyt Balinta Bakfarka w Siedmiogrodzie.

Jan Zygmunt urodził się jako katolik. Pod wpływem swojego lekarza nadwornego - Jerzego Blandraty przeszedł na luteranizm, a następnie na kalwinizm. W dorosłym życiu znaczny wpływ wywarł na niego Ferenc David, który przyczynił się do tego, że Jan Zygmunt zmarł jako unitarianin.

Istotnym posunięciem władcy było ogłoszenie wolności wyznania, do czego doszło w 1568 roku podczas zgromadzenia narodowego w Torda. W ten sposób reformacja w Siedmiogrodzie umocniła się i uformował się system czterech akceptowanych wyznań, w którym katolicy, luteranie, kalwini i unitarianie mieli taki sam status. W 1562 roku doszło do krwawego stłumienia buntu Székelyek - grupy etnicznej zamieszkującej wschodnią część Siedmiogrodu. W 1566 roku Jan Zygmunt otrzymał od sułtana Sulejmana dokument-przymierze (węg. szovetség-levél), który dawał mieszkańcom Siedmiogrodu prawo do swobodnego wyboru władcy. Na mocy układu w Spirze z 1570 roku Jan Zygmunt zrzekł się tytułu królewskiego i jako pierwszy używał tytułu księcia Siedmiogrodu.

Kształt kierunku polityki zagranicznej Jana II, był zgodny z którym Siedmiogród tylko wówczas mógł żyć w pokoju, jeśli będzie tolerował "przyjaźń" zarówno Habsburgów, jak i Turków (polityka lawirowania między Habsburgami a sułtanem). Za panowania Jana Zygmunta ukształtował się zasięg wpływów władzy książęcej w Siedmiogrodzie. Językiem prawodawstwa był język węgierski.

Jan Zygmunt zmarł 14 marca 1571 roku bezpotomnie i bezżennie, w cztery dni po ratyfikacji układu w Spirze. Pochowany został w Katedrze św. Michała w Alba Julia. Wraz z jego śmiercią wymarł ród Zápolyich.


Żródła:

"POCZET KRÓLÓW WĘGIER" - autor: Karczewski Przemysław