Péter I "Wnecjanin" Orseolo (urodzony w Wenecji w 1011 roku, zmarł w 1046 roku lub 30 sierpnia 1059 roku) herb

Syn Ottona Orseolo, doży Wenecji i Marii (Ilony) Arpadówny, córki Gézy Arpada, księcia Węgier.

Król Węgier od 15 sierpnia 1038 roku do 1041 roku i od 5 lipca 1044 roku do września 1046 roku, koronowany w 1038 roku jako Pétér I Orseolo.

Poślubił Tuta von Formbach [von Regensburg] (zmarła 2 lutego a 14 marca zapewne w 1046 roku lub w 1170 roku), córkę Heinricha [I] [von Formbach] i Himiltrudy. 11 kwietnia 1055 roku poślubił Judytę Luitpolding ze Schweinfurtu (czes. Jitka ze Svinibrodu) (urodzona około 990 roku, zmarła 2 sierpnia 1058 roku), córkę Henryka Luitpolding, hrabiego Schweinfurtu i Gerbergi Wetterau von Gleiberg, córki Heriberta I Wetterau von Gleiberg, hrabiego Kinziggau.

W roku 1026 jego ojciec został usunięty z urzędu doży i Piotr stracił nadzieje na objęcie rządów w Wenecji. Schronienie znalazł na dworze swojego wuja, Stefana I "Świętego, Wielkiego", króla Węgier. Po jego śmierci w 1038 roku został królem Węgier. Nowy władca okazał się bardzo popularny i nazywano go "Piotrem Wenecjaninem". Niechętni byli mu zwolennicy pogaństwa, a także krewni i powinowaci zmarłego Stefana, którzy liczyli na objęcie spadku.

Po śmierci królewicza Emeryka (2 września 1031 roku) został przez Stefana I wyznaczony następcą tronu. Po śmierci Stefana I państwem węgierskim wstrząsać zaczęły walki dynastyczne i bunty. Walczyli ze sobą stronnicy chrześcijaństwa i pogaństwa, zwolennicy nowowybranego władcy i osadzenia na tronie członka klanu Arpadów. Osłabiało to bardzo kraj i narażało go na niebezpieczeństwo zakusów ze strony sąsiadów. Król Piotr przybył osiąść na tronie węgierskim z bardzo liczną świtą niemiecką i włoską, która szybko nauczyła się w bezwzględny sposób wykorzystywać swą nadrzędną pozycję względem Arpadów.

Krótko po objęciu rządów Piotr Orseolo uwolnił polskiego królewicza Kazimierza I "Odnowiciela", którego uwięził jego poprzednik. W 1039 roku zwrócił się przeciwko byłej królowej Gizeli oraz węgierskim możnym. W 1040 roku wspomógł czeskiego księcia Brzetysława I w wojnie z Niemcami. Tego samego roku poparł wielkie antybizantyjskie powstanie w Macedonii, na czele którego stanął jego kuzyn - Piotr Odelian (Deljan), syn bułgarskiego cara Gabriela Radomira. Powstanie zakończyło się klęską w 1041 roku. W 1041 roku ponownie pomógł Czechom przeciwko Niemcom, ale poniósł klęskę. Aroganckie zachowanie króla Piotra wobec oddanych doprowadziło w końcu do wybuchu otwartego buntu w 1041 roku, który zakończył się wygnaniem Piotra i osadzeniem na tronie Samuela Aba, jednego ze szwagrów króla Stefana I. Piotr Orseolo znalazł schronienie w Austrii na dworze męża swojej siostry Frowili - margrabiego Adalberta. Tam sprzymierzył się z niemieckim królem Henrykiem III.

W 1044 roku na Węgrzech w interesie Piotra Orseolo interweniował niemiecki król Henryk III. Samuel Aba poległ 5 lipca 1044 roku w bitwie pod Menfö nieopodal Györ. Piotr Orseolo ponownie objął rządy. W zamian za udzieloną pomoc w 1045 roku złożył hołd lenny Henrykowi III i został intronizowany, otrzymując od Henryka insygnium władzy w postaci laski (fasces) (oryginalne insygnia koronacyjne - koronę i włócznię - odesłał cesarz do Rzymu).

Cesarz Henryk III przywrócił na tron króla Piotra, zaś same Węgry uczynił lennem niemieckim. Jego zwierzchnictwo nie trwało jednak zbyt długo, a to za sprawą buntu pogan, na którego czele stanął Vata. Zbuntowani pasterze domagali się powrotu starego porządku, zniesienia chrześcijaństwa i "wytępienia" wszystkich księży i biskupów. Zaprzestali płacenia dziesięciny i zaczęli mordować duchownych, zaś ich ofiarą padł nawet sam król.

Zbytnia uległość wobec niemieckiej polityki doprowadziła w 1046 roku do wybuchu ogólnonarodowego powstania pogańskie, na czele, którego stanął Vata, w wyniku, którego Piotr Orseolo stracił władzę. Gdy sytuacja stawała się krytyczna, na Węgry powrócił jeden z wygnanych przez Stefana potomków klanu Arpadów - książę Andrzej (Ándrás I panował w latach 1047-1060). Piotr udał się po pomoc do Niemiec. Nie uzyskawszy jej powrócił na Węgry, gdzie wpadł w ręce Vaty, który kazał go oślepić.

Pochowany w katedrze św. Piotra w Pécs.


Żródła:

Piotr Orselo w "Wikipedii"


"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)"


Piotr Orseolo w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk