Stefan II Arpad (urodzony w 1101 roku, zmarł w Várad, 1 marca 1131 roku) herb

Syn Kolomana I Arpada, króla Węgier, Chorwacji i Dalmacji i Felicji de Hauteville, córki Rogera I de Hauteville, hrabiego Sycylii.

Król Węgier i Chorwacji od 3 lutego 1116 roku do 1 marca 1131 roku.

W 1120 roku poślubił (rozwód w 1120 roku) Christianę de Quarrel (Drengot) (zmarła zapewne w 1121 roku), córkę Roberta I de Quarrel (Drengot), hrabiego de Aversa, księcia Capui i N.N. W 1121 roku poślubił Adelheid von Riedenburg, córkę Stefana II von Riedenburg, burgrabiego of Regensburg (Ratyzbony) i N.N.

W 1105 roku król Koloman wyznaczył go swoim sukcesorem i doprowadził do koronacji w 1114 (1109?) roku koronowany na króla Chorwacji (co miało zabezpieczyć mu prawo następstwa tronu wobec roszczeń Almosa). Po śmierci Kolomana w 1116 roku wstąpił na tron Węgier i został koronowany po raz wtóry kilka dni później, w lutym lub marcu 1116 roku w bazylice Panny Marii w Székesfehérvár (Białogrodzie Stołecznym).

Po objęciu tronu z powodzeniem walczył przeciwko Wenecji, która usiłowała odebrać ziemie dalmatyńskie i po pokonaniu wojsk weneckich pod Zadarem doszło do zawieszenia broni w 1118 roku.

Niedługo po koronacji Stefan II musiał stawić czoła Czechom w bitwie nad rzeką Obiavą. Potyczka zakończyła się klęską węgierskich wojsk. Próba zakończenia wojny z Czechami nie powiodła się. W 1116 roku nad Olszawą Stefan II został pobity przez Władysława I, a w latach 1118-1119 sojusznik czeski margrabia Leopold III Babenberg, najeżdżał na Węgry, zadając im ciężkie straty.

Próba wmieszania się w walki sukcesyjne na Rusi po stronie księcia Jarosława Świętopełkowicza w 1123 roku zakończyła się niepowodzeniem z powodu śmierci Jarosława. W 1123 roku Stefan II wspomógł zbrojnie Bolesława "Krzywoustego" w wyprawie przeciwko Włodzimierzowi "Monomachowi", mającej na celu powrót kniazia Jarosława na wołyński tron. Cel był wyraźny: zemsta na synach Monomacha za ostatni najazd i przywrócenie Jarosława na tron wołyński. Wierny byłemu szwagrowi książę Polski tego teraz pragnął najbardziej, zaś jego aktywność i ruchliwość wiele mu ułatwiała. Szło o zmontowanie potężnej koalicji, o zebranie sił takich, które umożliwiłyby wykonanie zadania szybko i bez trudności. Pomoc obca tym bardziej była potrzebna, że część sił Bolesława, może nawet znaczna, pozostała na Pomorzu, zaś stronnictwo Awdańców, nie rozbite do końca, nadal było i sympatyzowało raczej z Monomachem.

Tymczasem gdzieś w ukryciu działały siły Bolesławowi nie znane lub przezeń lekceważone. W pewnych kręgach społeczeństwa polskiego Jarosław był niepopularny. Dawny spór polityczny na temat polityki ruskiej, rozstrzygnięty przez Bolesława siłą, trwał nadal. Stronnictwo Skarbimira Awdańca wciąż pozostawało wierne Monomachowi i w dalszym ciągu uważało, że polityka polska powinna opierać się na sojuszu z Wielkim Księciem Kijowa i jego synami. pod wałami Włodzimierza Wołyńskiego zaszło coś nieprzewidzianego. Jacyś polscy zamachowcy po prostu zabili Jarosława. Rzecz na pozór drobna, bo cóż na wojnie znaczy śmierć jednego człowieka, a nawet wodza, lecz jak brzemienna w skutki. W jednej chwili całe polityczno-militarne przedsięwzięcie straciło wszelki sens. Stało się po prostu bezprzedmiotowe.

W 1125 roku utracił zajęte przez Wenecjan ziemie dalmatyńskie. Węgiersko-bizantyjski konflikt interesów na Bałkanach oraz obawa przed pozostającym pod bizantyjską ochroną Almosem skłoniły Stefana II do uderzenia w 1127 roku na Bizancjum. Po początkowych sukcesach (zdobycie Belgradu, Niszu i Sofii w 1127 roku) wojska węgierskie zostały zatrzymane pod Płowdiwem. W 1128 roku Stefan II wypowiedział wojnę cesarzowi Janowi II i zajął Braniczewo nad Dunajem. Ciężka choroba króla uniemożliwiła mu dalsze dowodzenie wojskami, które w 1128 roku zostały pokonane pod Haram przez cesarza Jana II Komnena, tracąc Sirmium; dzięki posiłkom czeskim w 1129 roku Stefan II odbił utracone tereny, osiągając granicę sprzed konfliktu i zawarł pokój z cesarstwem. Doprowadził też do zbliżenia z Serbią. Wojna z Bizancjum została zakończona w 1130 roku zawarciem pokój z cesarstwem.

Jesienią 1126 roku Stefan II zawarł pokojowe porozumienie z czeskim władcą Sobiesławem I. Jeszcze tego samego roku najechał na Polskę. W 1127 roku, w odwecie za wyprawę Stefana II z poprzedniego roku, Węgry zostały spustoszone przez Bolesława "Krzywoustego".

Współczesne źródła milczą o potomstwie Stefana II, a późniejsze donoszą wprost, że król nie miał żadnych dzieci z uwagi na "rozwiązły tryb życia" - chorobę weneryczną. Kazimierz Jasiński uważa jednak, że Elżbieta, pierwsza żona Mieszka III "Starego", mogła być właśnie jego córką; wówczas mogła przyjść na świat ok. 1122 r.

Wobec bezpotomności Stefana II pod koniec jego panowania doszło do kilku prób uzurpacji władzy. Sam nie posiadając męskiego potomka, desygnował początkowo następcą swojego siostrzeńca Saula, lecz na krótko przed śmiercią, zapewne w 1129 roku, wyznaczył sukcesorem stryjecznego brata Bélę, syna zmarłego na wygnaniu księcia Almosa. Od dłuższego czasu niedomagający władca zmarł na dyzenterię 1 marca 1131 roku i spoczął w katedrze w Nagyvárad (Wielki Waradyn, obecnie Oradea w Rumunii).

Został pochowany w kościele opactwa premonstratensów w Várad (obecnie Oradea).


Żródła:

"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)"


"POCZET KRÓLÓW WĘGIER" - autor: Karczewski Przemysław


ISTVÁN w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk