Tuta von Formbach [von Regensburg] (zmarła 2 lutego a 14 marca zapewne w 1046 roku lub w 1170 roku) herb

Córka Heinricha [I] [von Formbach] i Himiltrudy.

Poślubiła Piotra Orseolo (urodzony w Wenecji w 1011 roku, zmarł w 1046 roku lub 30 sierpnia 1059 roku) króla Węgier.

W Europäische Stammtafeln figuruje jako córka Henryka I, hrabiego Formbach, co jest jednak tylko domysłem, opartym na jej identyfikacji z Tutą, siostrą Himiltrudy (obie wzmiankowane jako fundatorki klasztoru w Vornbach), której z kolei ojcem był niejaki Hesso - utożsamiany niekiedy? z Henrykiem z Formbach.

Przypisuje się, iż Tuta była córką Ruprechta hrabiego von Regensburgu i Liutana von Schweinfurt, córki Heinricha I von Schweinfurt, margrabiego de Nordgau i Gerberga of Gleiberg. W Europäische Stammtafeln figuruje jako córka Henryka I, hrabiego Formbach, co jest jednak tylko domysłem, opartym na jej identyfikacji z Tutą, siostrą Himiltrudy, (obie wzmiankowane jako fundatorki klasztoru w Vornbach), której z kolei ojcem był niejaki Hesso - utożsamiany niekiedy (czy słusznie?) z Henrykiem z Formbach.

Królowej Tutcie, przypisuje się iż poślubiła Bélę I, króla Węgier. Małżeństwo miała zawrzeć po śmierci jego pierwszej żony Ryksy Piastówny, córki Mieszka II, króla Polski, która zmarł około 1052 roku. Informację tą zamieścił w dokumencie z 1153 roku, arcybiskup Eberhard (von Sulzbach), w którym nazywał "Tutę" jako "Die Gründerin von Suben, Königin". Tuta również występuje w późniejszym dokumentach klasztornych jako "Königin von Ungarn", choć z tych dokumentów nie można wywnioskować, że chodziło o onią. W dokumencie podkreśla się związek między możliwymi potomkami córki króla Beli I - Zofią i jej pierwszym mążem Ulrichem, margrabią Istrii), w którym sugeruje się, że Zofia była córką "królowej Tuty". Zofia urodziła by się zatem przed 1050 rokiem, gdy tymczasem znana królewska żona króla Béli I nadal żyje.

Istnienie potwierdzenie "Queen Tuta" z nekrologu klasztornego z Regensburgu, w którym odnotowano śmierć "Tuta regina", który przekazuje informację o jej śmierci w dniu 14 marca, nie podaje jednak ani daty rocznej, ani nie precyzuje gdzie owa Tuta panowała (niemniej to samo niemieckie źródło odnotowuje także zgon króla Piotra). Zakładając, że Tuta była królową Węgier i że żyła w połowie XI wieku, jej możliwymi mężami mogli być: król Péter, król Sámuel Aba, król Andrzej I i król Béla I. Ostatnie imiona królów są mało prawdopodobne. Brat Béla I, król Andrzej I, zawarł związek małżeński z rosyjską księżniczką. Przypuszczenia o małżeństwo można skupić się tylko na dwóch kandydatach do ożenku są: król Sámuel Aba lub król Péter Orselo. Nic nie wiadomo o ożonku tego pierwszego kandydata do ożenku, ale biorąc pod uwagę jego prawdopodobną datę śmierci, nie jest możliwe aby został małżonkiem przed 1041 rokiem, który jednak w jego przypadku poślubił węgierską księżniczkę. Pozostaje więc tylko król Péter Orselo. Nie jest znany rok jej śmierci, wedle Europäische Stammtafeln miało to miejsce po 1070 roku, lecz jeśli Piotr istotnie ożenił się ponownie w 1055 roku, stało się to znacznie wcześniej, ewentualnie Tuta została przez niego przedtem oddalona.

Nie ma żadnych podstaw wątpliwości, że "królowa Tuta" nie była żoną króla Pétera, gdyż nekrolog z Regensburga, odnotowuje śmierć królowej, zawiera również adnotację do śmierci: "Petrus Ungariorum rex". Jednak współcześni historycy sugerują, że małżeństwo dla córki Zofii było w pogardzie dla króla Pétera i jest mało prawdopodobne. Dopóki nie ma niezbitych dowodów i więcej informacji na temat małżeństwa Zofii, bezpieczniej jest założyć, że Zofia była córką króla Béli I i Ryksy Polskiej.


Żródła:

Tuta von Formbach w "MedLands" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


Tuta von Formbach w "Geni" tłumaczenie: Bogdan Pietrzyk


"ARPADOWIE NA WĘGRZECH - (X-XIV W.)" - autor: Przemysław Jaworski