Władysław I "Święty" Arpad (urodzony w Krakowie, w Polsce 27 czerwca 1046 roku, zmarł w Nitrze na Węgrzech, obecnie Słowacja 29 lipca 1095 roku) herb

Średni syn Béli I Arpada, króla Węgier i nieznanego imienia (Ryksy, Adelajdy?) Piastówny, córki Mieszka II "Gnuśnego" Piasta, króla polskiego.

Książę Królestwa Węgier od 20 stycznia 1064 roku do 1073 roku. Król Węgier od 25 kwietnia 1077 roku do 29 lipca 1095 roku.

Poślubił w 1077 roku Adelajdę von Rheinfelden (urodzona między 1063 a 1065 rokiem, zmarł w maju 1090 roku), córkę Rudolfa von Rheinfelden, antykróla Niemiec, księcia Szwabii i Adelajdy Sabaudzkiej, córki Ottona hrabiego Sabaudii.

Urodził się około roku 1042 i wychował w Polsce, albowiem ojciec jego musiał uchodzić z Węgier podczas zamieszek, jakie tam panowały w ostatnich latach panowania św. Stefana I, i znalazł schronienie na dworze Mieszka II, za co mu się odwdzięczył cenną przysługą podczas wojny z pogańskimi Pomorzanami. Powrócić do Węgier mógł Bela I dopiero w czasie panowania brata swego Andrzeja I, od którego otrzymał osobną dzielnicę; niedługo jednak przyszło miedzy nimi do wojny, w wyniku której Bela I został wyniesiony na tron węgierski.

Święty Władysław I był podczas krótkich rządów królewskich swego ojca, a potem brata stryjecznego Salomona, niejako naczelnym wodzem wojsk węgierskich, sławionym dla swego bohaterstwa. Walczył szczęśliwie z Czechami i pogańskimi Połowcami na wschodzie, jednakże wojna z tymi ostatnimi, a raczej z popierającym ich namiestnikiem bizantyńskim w Belgradzie wywołała niesnaski między Salomonem a Władysławem i jego bratem Gejzą. Skończyły się one wypędzeniem Salomona, stronnika cesarza Henryka IV w jego sporze z papieżem Grzegorzem VII, po czym na tronie węgierskim zasiadł Gejza. Salomon uczynił teraz nieszczęśliwy krok, a mianowicie uznał zwierzchnictwo cesarskie, w nadziei, że w zamian za to Henryk IV pomoże mu utrzymać się na tronie królewskim, ale rachuby te zawiodły, a jego położenie nawet się pogorszyło, gdyż przeciw jego umowie z Niemcami zaprotestował papież Grzegorz, przypominając, że Węgry od czasów króla św. Stefana podlegają zwierzchnictwu Stolicy Apostolskiej. Po śmierci Beli tron - a właściwie rządy nad 1/3 podzielonego królestwa - próbował objąć brat Władysława, Gejza I. Władysław służył mu radą w trudnych czasach wojen domowych z królem Węgier, Salomonem, który wspierany przez wojska niemieckie nie godził się na rządy Gejzy w przypadających mu zgodnie z prawem księstwach. Władysław, Gejza i Lambert - trzeci z synów Beli I - opuścili w pewnym momencie Węgry i udali się do Polski, po militarną pomoc Bolesława II "Szczodrego".

Gdy przybyli z jego wojskami na Węgry, Salomon - 20 stycznia 1064 roku - zawarł z braćmi rozejm w miejscowości Gyor. Zgodnie z jego postanowieniami Salomon pozostawał monarchą węgierskim, bracia zaś mogli bez przeszkód sprawować rządy w księstwach, którymi wcześniej władał ich ojciec. Kiedy w roku 1068 tereny Transylwanii najechali Pieczyngowie, bracia wraz z królem Salomonem odbili region z rąk koczowników, pokonując ich w bitwie pod Kerles. Jak głoszą legendy, po zakończonym starciu, święty Władysław I miał udać się w pościg za grupą uciekających Pieczyngów i uratować z niewoli porwaną przez nich młodą Węgierkę.

Niestety, z czasem stosunki między Salomonem i synami Beli uległy pogorszeniu. Doszło do kolejnej wojny domowej, w której to bracia pokonali dotychczasowego monarchę, na nowego władcę obrano zaś Gejzę. Władysław w 1074 roku skutecznie dowodził obroną słowackiego dziś miasta Nitra przed nacierającymi oddziałami Salomona i po śmierci Gejzy, 25 kwietnia 1077 roku, to właśnie późniejszy święty został obwołany nowym monarchą Węgier.

Po śmierci Gejzy w roku 1077, królem węgierskim został jego brat św. Władysław, wprowadzony na tron przez swego brata ciotecznego Bolesława "Śmiałego", monarchę polskiego, na którego dworze długo się wychowywał. W ten sposób szczęśliwie zwyciężył na Węgrzech kierunek narodowy przeciw Niemcom, a zarazem kościelny, gdyż święty Władysław był podczas wielkiego ówczesnego sporu kościelno-politycznego, tj. walki papieża Grzegorza VII z cesarzem Henrykiem IV, wiernym stronnikiem partii papieskiej.

Na głowę włożono mu koronę przysłaną przez cesarza bizantyjskiego Michała VII Dukasa - słynna korona świętego Stefana znajdowała się wówczas w rękach Salomona. Władysław ostatecznie pokonał Salomona w 1085 roku. Dwa lata wcześniej dzięki jego staraniom kanonizowano Stefana I, jego syna Emeryka oraz Gerarda z Csanad.

Złotymi głoskami zapisał się również święty Władysław w dziejach Węgier jako wielki wojownik, po kilkakroć gromiąc dzikich Połowców, i jako prawodawca, jego bowiem dziełem było uzupełnienie prawodawstwa węgierskiego, rozpoczętego jeszcze przez św. Stężana. W tym celu zwołał Władysław w roku 1092 wielki zjazd do Szabolcz, na którym wydał tak zwane "Decretalia", złożone z trzech ksiąg. Pierwsza z nich jest zbiorem uchwał samego zjazdu i zawiera głównie ustawy dotyczące spraw kościelnych, oparte na postanowieniach soborów; dwie pozostałe księgi dotyczą stosunków społeczno-państwowych i zawierają przepisy administracyjne i sądowniczo-policyjne. Wspomnieć wreszcie należy, że za panowania Władysława, w niemałej mierze za jego staraniem, doszła do skutku kanonizacja świętego króla Stefana I, dzięki czemu Węgry uzyskały pierwszego narodowego patrona.

Wypełniając w ten sposób obowiązki królewskie na cześć i chwałę Boga i na dobro i zbawienie poddanych, odznaczał się Władysław również w życiu osobistym wielką pobożnością i cnotliwością, albowiem czas wolny od zajęć państwowych obracał na modlitwę i uczynki miłosierdzia, a wstrzemięźliwość w używaniu dóbr doczesnych posuwał tak daleko, że sobie odmawiał rzeczy dozwolonych, przestawał na skromnych potrawach i nigdy nie pijał wina, słowem umartwiał ciało ile tylko mógł jako władca i rycerz.

Gdy w roku 1095 obwołano pierwszą wyprawę krzyżową dla wyswobodzenia Ziemi św. z rąk Saracenów, rycerstwo całego chrześcijaństwa w głębokiej czci dla dzielności i cnót Władysława powierzyło mu naczelne dowództwo ale rzecz nie doszła do skutku, gdyż równocześnie przyszło do zamieszek na Morawach, które wówczas wchodziły w skład państwa węgierskiego, Władysław natychmiast wyruszył tam na czele wojska, ale zmarł w drodze, w lipcu roku 1095. W 103 lata później papież Celestyn III policzył go w poczet Świętych Pańskich, wyznaczając jego uroczystość na dzień 27 czerwca.

Podobnie jak święty Władysław jako król i opiekun kraju starał się wypełnić obowiązki, nałożone mu przez wysoką godność i posłannictwo - tak i my winniśmy się starać zadosyćuczynić obowiązkom naszym z całą sumiennością, choćby były jak najtrudniejsze. Albowiem Bóg, który cię powołał do jakiegokolwiek stanu, żąda od ciebie, abyś w miarę zdolności, sił i sumienia pracował dla chwały Boga i dla dobra bliźnich twoich. Na zbawienie twoje wpływu to mieć nie będzie, czy pełnisz te obowiązki i w stanie wysokim, czy niskim, czy jesteś możnym tego świata, czy prostym robotnikiem, lecz od tego zbawienie twoje zależeć będzie, czy na tym stanowisku, na jakim cię Pan Bóg postawił, wiernie i sumiennie pełnisz obowiązki i zgadzasz się zawsze z wolą Bożą. Przez to staniesz się Bogu miłym i dasz dowody, że ci na prawdę chodzi o to, abyś był zbawiony.

Węgry rozkwitły pod jego panowaniem. W Kościele wprowadzano reformy Grzegorza VII, w 1087 roku założono biskupstwo w Agram, czyli w dzisiejszym Zagrzebiu, gdyż Władysław rozciągnął swe panowanie także na tereny należące dziś do Chorwacji. Warto zaznaczyć, że podczas polskiego sporu Władysława Hermana ze Zbigniewem, król węgierski poprzeć miał Zbigniewa.

Władysław I zmarł 29 czerwca 1095 roku nieopodal Nitry. Pochowano go - tak, jak sobie tego przed śmiercią życzył - w katedrze w Wielkim Waradynie (dzisiejsza Ordea w Rumunii). Tam też w średniowieczu odbywały się liczne pielgrzymki do jego grobu. Beatyfikowany go w 1192 roku.

W 150 lat po jego śmierci Mongołowie najechali Wielki Waradyn. Wtedy to - zgodnie z legendarnymi przekazami - Władysław ukazał się na koniu w towarzystwie unoszącej się ponad nim niewiasty w złotej poświacie. Na ten widok azjatyccy wojownicy uciekli w popłochu, miasto zaś dzięki cudownej interwencji zostało ocalone.

Kanonizowany w 1198 roku, wspomnienie 27 czerwca.

Modlitwa

Boże, któryś świętego Władysława, wyniesionego na królewską godność, obdarzyć raczył łaską umartwionego życia, spraw to łaskawie, abyśmy za jego przykładem i pośrednictwem umartwiając w nas złe żądze, dostąpili wiecznego zbawienia. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Amen.


Żródła:

"Święty król węgierski Władysław" - autor: Cezary Lipka


Władysław I Święty "Święci na dziś"


Władysłąw I "Święty"